అపరః కేశవస్యాయం ప్రాదుర్భావో మహాత్మనః విఖ్యాతో మాథురే కల్పే సర్వలోకహితాయ వై
మహాత్ముడైన కేశవుని మరో అవతారం మాథుర కాలంలో ప్రసిద్ధి చెందింది. అది సమస్త లోకాల మేలుకోసమే జరిగింది.
యత్ర శాల్వం చ చైద్యం చ కంసం ద్వివిదమ్ ఏవ చ అరిష్టం వృషభం కేశిం పూతనాం దైత్యదారికామ్
అక్కడ ఆయన శాల్వుడు, చైద్యుడు, కంసుడు, ద్వివిదుడు, అరిష్టుడు, వృషభుడు, కేశి, పూతన అనే రాక్షసిని సంహరించాడు.
నాగం కువలయాపీడం చాణూరం ముష్టికం తథా దైత్యాన్ మానుషదేహేన సూదయామ్ ఆస వీర్యవాన్
వీరుడు అయిన ఆయన, మానవ రూపంలో, కువలయాపీడ అనే ఏనుగును, చాణూరుడు, ముష్టికుడు మరియు మరికొంతమంది రాక్షసులను సంహరించాడు.
ఛిన్నం బాహుసహస్రం చ బాణస్యాద్భుతకర్మణః నరకశ్ చ హతః సంఖ్యే యవనశ్ చ మహాబలః
అద్భుత కార్యాలు చేసిన బాణాసురుని వెయ్యి చేతులు నరికబడ్డాయి. నరకాసురుడు యుద్ధంలో చంపబడ్డాడు. మహాబలుడైన యవనుడిని కూడా సంహరించాడు.
హృతాని చ మహీపానాం సర్వరత్నాని తేజసా దురాచారాశ్ చ నిహితాః పార్థివా యే మహీతలే
ఆయన తేజంతో భూలోకంలోని రాజుల సర్వ రత్నాలను స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. భూమిపై ఉన్న దుర్మార్గ రాజులను వశపరిచాడు.
ఏష లోకహితార్థాయ ప్రాదుర్భావో మహాత్మనః కల్కీ విష్ణుయశా నామ శమ్భలగ్రామసంభవః
లోకాల మేలుకోసం, మహాత్ముడు కల్కియుగా, విష్ణుయశసు అనే పేరుతో, శంభల గ్రామంలో జన్మిస్తాడు.
సర్వలోకహితార్థాయ భూయో దేవో మహాయశాః ఏతే చాన్యే చ బహవో దివ్యా దేవగణైర్ వృతాః
మళ్లీ, సమస్త లోకాల మేలుకోసం, మహాయశస్సుతో కూడిన దేవుడు అవతరించనున్నాడు. ఇంకా అనేక దివ్య అవతారాలు దేవతా గణాలతో కలసి ప్రాప్తించనున్నాయి.
ప్రాదుర్భావాః పురాణేషు గీయన్తే బ్రహ్మవాదిభిః యత్ర దేవా విముహ్యన్తి ప్రాదుర్భావానుకీర్తనే
ఈ అవతారాలను బ్రహ్మజ్ఞులు పురాణాలలో కీర్తిస్తారు. అవతారాల వర్ణనలో దేవతలకే ఆశ్చర్యం కలుగుతుంది.
పురాణం వర్తతే యత్ర వేదశ్రుతిసమాహితమ్ ఏతద్ ఉద్దేశమాత్రేణ ప్రాదుర్భావానుకీర్తనమ్
వేదశ్రుతి సారాన్ని కలిగి ఉన్న పురాణం ఉన్న చోట, ఈ అవతారాల కీర్తనను ఒక్కసారి చెప్పినా అది పవిత్రంగా భావించబడుతుంది.
కీర్తితం కీర్తనీయస్య సర్వలోకగురోర్ విభోః ప్రీయన్తే పితరస్ తస్య ప్రాదుర్భావానుకీర్తనాత్
సర్వలోకగురువైన విభువు అవతారాల కీర్తనను చెప్పడం మహోన్నతమైనది. దీని వలన పితృదేవతలు సంతోషిస్తారు.
విష్ణోర్ అమితవీర్యస్య యః శృణోతి కృతాఞ్జలిః
అపారమైన శక్తిగల విష్ణువు మహిమను, చేతులు ముడుచుకొని భక్తితో వినేవాడు—
ఏతాశ్ చ యోగేశ్వరయోగమాయాః శ్రుత్వా నరో ముచ్యతి సర్వపాపైః ఋద్ధిం సమృద్ధిం విపులాంశ్ చ భోగాన్ ప్రాప్నోతి శీఘ్రం భగవత్ప్రసాదాత్
ఈ యోగేశ్వరుని యోగమాయలు, ఆయన అద్భుత శక్తుల కథలు వినేవాడు, అన్ని పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు; భగవంతుని కృపతో త్వరగా ఐశ్వర్యం, సమృద్ధి, విస్తృతమైన సుఖాలు పొందుతాడు.
ఏవం మయా మునిశ్రేష్ఠా విష్ణోర్ అమితతేజసః సర్వపాపహరాః పుణ్యాః ప్రాదుర్భావాః ప్రకీర్తితాః
మహామునులారా! అపార తేజస్సు గల విష్ణువు పవిత్రమైన, పాపాలను తొలగించే అవతారాలను నేను మీకు వివరించాను.
న తృప్తిమ్ అధిగచ్ఛామః పుణ్యధర్మామృతస్య చ మునే త్వన్ముఖగీతస్య తథా కౌతూహలం హి నః
మహర్షీ! నీ నోటివెంట వినిపించే ధర్మామృతాన్ని మేము ఎంత విన్నా తృప్తి కలగడం లేదు; ఇంకా తెలుసుకోవాలనే ఆసక్తి మాలో ఉంది.
ఉత్పత్తిం ప్రలయం చైవ భూతానాం కర్మణో గతిమ్ వేత్సి సర్వం మునే తేన పృచ్ఛామస్ త్వాం మహామతిమ్
మహర్షీ! భూతాల ఉద్భవం, లయం, వారి కర్మల ఫలితాలన్నీ నీకు తెలుసు. అందుకే, మహామతి! మేము నీకు అన్నీ అడుగుతున్నాము.
శ్రూయతే యమలోకస్య మార్గః పరమదుర్గమః దుఃఖక్లేశకరః శశ్వత్ సర్వభూతభయావహః
యమలోకానికి వెళ్లే మార్గం చాలా కఠినమని, దుఃఖం, బాధ కలిగించేదని, ఎప్పటికీ అన్ని జీవులకు భయాన్ని కలిగించేదని వినిపిస్తోంది.
కథం తేన నరా యాన్తి మార్గేణ యమసాదనమ్ ప్రమాణం చైవ మార్గస్య బ్రూహి నో వదతాం వర
ఆ మార్గం ద్వారా మనుషులు యముని ఇంటికి ఎలా చేరుకుంటారు? ఆ మార్గం ఎంత దూరమో, ఎలా ఉందో, వాక్చాతుర్యశాలి అయిన నీవు మాకు చెప్పు.
మునే పృచ్ఛామ సర్వజ్ఞ బ్రూహి సర్వమ్ అశేషతః కథం నరకదుఃఖాని నాప్నువన్తి నరాన్ మునే
మహర్షీ! సర్వజ్ఞుడవైన నీవు మాకు పూర్తిగా వివరించు: మనుషులు నరక బాధలను ఎలా తప్పించుకోగలరు?
కేనోపాయేన దానేన ధర్మేణ నియమేన చ మానుషస్య చ యామ్యస్య లోకస్య కియద్ అన్తరమ్
ఏ ఉపాయంతో, ఏ దానంతో, ఏ ధర్మంతో, ఏ నియమంతో నరకాన్ని దాటవచ్చు? మానవ లోకం నుంచి యమలోకం వరకు ఎంత దూరముంది?
కథం చ స్వర్గతిం యాన్తి నరకం కేన కర్మణా స్వర్గస్థానాని కియన్తి కియన్తి నరకాణి చ
మనుషులు స్వర్గాన్ని ఎలా పొందుతారు? ఏ పాపకార్యంతో నరకానికి వెళ్తారు? స్వర్గంలో ఎన్ని స్థలాలు ఉన్నాయి? నరకాలు ఎన్ని ఉన్నాయి?
కథం సుకృతినో యాన్తి కథం దుష్కృతకారిణః కిం రూపం కిం ప్రమాణం వా కో వర్ణస్ తూభయోర్ అపి జీవస్య నీయమానస్య యమలోకం బ్రవీహి నః
పుణ్యులు ఎలా వెళ్తారు? పాపులు ఎలా ప్రవర్తిస్తారు? వారి రూపం ఎలా ఉంటుంది? వారి పరిమాణం ఎంత? యమలోకానికి తీసుకెళ్లబడే ఆత్మకు రంగు ఏమిటి? మాకు వివరించు.
శృణుధ్వం మునిశార్దూలా వదతో మమ సువ్రతాః సంసారచక్రమ్ అజరం స్థితిర్ యస్య న విద్యతే
మహర్షులారా! మీరు శ్రద్ధగా వినండి. ఈ సంసార చక్రం వృద్ధాప్యమూ లేని, ఎప్పుడూ స్థిరంగా ఉండని దానిగా ఉంది.
సో ఽహం వదామి వః సర్వం యమమార్గస్య నిర్ణయమ్ ఉత్క్రాన్తికాలాద్ ఆరభ్య యథా నాన్యో వదిష్యతి
మీరు అడిగిన యమ మార్గ విశేషాలను, ప్రాణం విడిచిన క్షణం నుంచి మొదలుకొని, ఎవరూ చెప్పని విధంగా నేను పూర్తిగా వివరించబోతున్నాను.
స్వరూపం చైవ మార్గస్య యన్ మాం పృచ్ఛథ సత్తమాః యమలోకస్య చాధ్వానమ్ అన్తరం మానుషస్య చ
మీరు అడిగిన ఆ మార్గ స్వరూపాన్ని, యమలోకానికి వెళ్లే ప్రయాణాన్ని, మానవ లోకం నుంచి దాని దూరాన్ని నేను వివరించబోతున్నాను.
యోజనానాం సహస్రాణి షడశీతిస్ తద్ అన్తరమ్ తప్తతామ్రమ్ ఇవాతప్తం తద్ అధ్వానమ్ ఉదాహృతమ్
మానవ లోకం నుంచి యమలోకం వరకు ఎనబై ఆరు వేల యోజనాల దూరం ఉంది; ఆ మార్గం ఎండిన తామ్రంలా, భయంకరంగా వేడిగా ఉంటుంది.
తద్ అవశ్యం హి గన్తవ్యం ప్రాణిభిర్ జీవసంజ్ఞకైః పుణ్యాన్ పుణ్యకృతో యాన్తి పాపాన్ పాపకృతో ఽధమాః
ప్రాణమున్న ప్రతి జీవి ఆ మార్గాన్ని తప్పక దాటాల్సిందే; పుణ్యులు మంగళకరమైన లోకాలకు, పాపులు తక్కువ స్థాయిలోకాలకు వెళ్తారు.
ద్వావింశతిశ్ చ నరకా యమస్య విషయే స్థితాః యేషు దుష్కృతకర్మాణో విపచ్యన్తే పృథక్ పృథక్
యముని ప్రాంతంలో ఇరవై రెండు నరకాలు ఉన్నాయి. వాటిలో పాపకార్యాలు చేసినవారు వేర్వేరుగా శిక్షలు అనుభవిస్తారు.
నరకో రౌరవో రౌద్రః శూకరస్ తాల ఏవ చ కుమ్భీపాకో మహాఘోరః శాల్మలో ఽథ విమోహనః
ఆ నరకాలు: రౌరవం, రౌద్రం, శూకరం, తాలం, కుంభీపాకం అనే అత్యంత భయంకరమైనది, శాల్మలి, విమోహనం అనే నరకాలు ఉన్నాయి.
కీటాదః కృమిభక్షశ్ చ నాలాభక్షో భ్రమస్ తథా నద్యః పూయవహాశ్ చాన్యా రుధిరామ్భస్ తథైవ చ
కొంతమంది పురుగులను తినేవారు, మరికొందరు క్రిములను భక్షించేవారు, ఇంకొందరు మలాన్ని తినేవారు, ఇంకొందరు అలా తిరుగుతూ ఉంటారు. అక్కడ కొంతమంది నదులు పుయాన్ని తీసుకెళ్తుంటే, మరికొన్ని నదులు రక్తంతో, నీటితో కూడి ఉంటాయి.
అగ్నిజ్వాలో మహాఘోరః సందంశః శునభోజనః ఘోరా వైతరణీ చైవ అసిపత్త్రవనం తథా
అక్కడ భయంకరమైన అగ్ని మండుతుంటుంది, ఇనుపపు పింజర్లతో కొరుకుతుంటారు, కుక్కల ఆహారం కూడా ఉంది. భయంకరమైన వైతరణి నది, అలాగే కత్తిపత్రి అడవి కూడా అక్కడే ఉన్నాయి.