నానాచ్ఛన్దోగతిపథో గుహ్యోపనిషదాసనః ఛాయాపత్నీసహాయో ఽసౌ మణిశృఙ్గ ఇవోత్థితః
వివిధ ఛందస్సులు ఆయన మార్గాలు, గుప్త ఉపనిషత్తుల ఆసనం, తన నీడతో కూడిన భార్యతో, మణిశృంగంలా ప్రబలంగా లేచాడు.
మహీం సాగరపర్యన్తాం సశైలవనకాననామ్ ఏకార్ణవజలభ్రష్టామ్ ఏకార్ణవగతః ప్రభుః
సముద్రంతో చుట్టుముట్టిన, పర్వతాలు, అడవులు, వనాలతో కూడిన భూమి, ఒకే సముద్ర జలంలో మునిగిపోయినప్పుడు, ప్రభువు ఆ సముద్రంలో ప్రవేశించాడు.
దంష్ట్రయా యః సముద్ధృత్య లోకానాం హితకామ్యయా సహస్రశీర్షో లోకాదిశ్ చకార జగతీం పునః
లోకాల మేలుకోసం, సహస్రశిరస్సు తన దంతంతో భూమిని పైకి తీసి, మళ్ళీ జగత్తును స్థాపించాడు.
ఏవం యజ్ఞవరాహేణ భూత్వా భూతహితార్థినా ఉద్ధృతా పృథివీ దేవీ సాగరామ్బుధరా పురా
ఇలా, యజ్ఞవరాహ రూపంలో భూతహితాన్ని కోరుతూ, సముద్రాలు, పర్వతాలు మోసే భూమిదేవిని పూర్వకాలంలో పైకి ఎత్తెను.
వారాహ ఏష కథితో నారసింహస్ తతో ద్విజాః యత్ర భూత్వా మృగేన్ద్రేణ హిరణ్యకశిపుర్ హతః
ఇది వరాహావతారం. తరువాత నరసింహ రూపంలో, ఓ ద్విజులారా, సింహరూపం ధరించి, మృగేంద్రుడై, హిరణ్యకశిపుని సంహరించాడు.
పురా కృతయుగే నామ సురారిర్ బలదర్పితః దైత్యానామ్ ఆదిపురుషశ్ చకార సుమహత్ తపః
పూర్వం కృతయుగంలో, దేవతలకు శత్రువైన, బలంతో గర్వించిన దైత్యులలో ఆదిపురుషుడు, గొప్ప తపస్సు చేశాడు.
దశ వర్షసహస్రాణి శతాని దశ పఞ్చ చ జపోపవాసనిరతస్ తస్థౌ మౌనవ్రతస్థితః
పది వేలు పదిసార్లు, ఇంకా ఐదు వందల సంవత్సరాలు, జపం చేస్తూ, ఉపవాసం పాటిస్తూ, మౌనవ్రతంలో స్థిరంగా ఉన్నాడు.
తతః శమదమాభ్యాం చ బ్రహ్మచర్యేణ చైవ హి ప్రీతో ఽభవత్ తతస్ తస్య తపసా నియమేన చ
తర్వాత, శాంతి, ఇంద్రియనిగ్రహం, బ్రహ్మచర్యం వల్ల, అతని తపస్సు, నియమం చూసి, ప్రభువు సంతోషించాడు.
తం వై స్వయంభూర్ భగవాన్ స్వయమ్ ఆగమ్య భో ద్విజాః విమానేనార్కవర్ణేన హంసయుక్తేన భాస్వతా
అప్పుడు స్వయంభువుడు అయిన భగవంతుడు, ఓ ద్విజులారా, సూర్యుని వర్ణంతో, హంసలు కలిసిన ప్రకాశవంతమైన విమానంలో వచ్చాడు.
ఆదిత్యైర్ వసుభిః సార్ధం మరుద్భిర్ దైవతైస్ తథా రుద్రైర్ విశ్వసహాయైశ్ చ యక్షరాక్షసకింనరైః
ఆదిత్యులు, వసువులు, మరుత్గణాలు, ఇతర దేవతలు, రుద్రులు, విశ్వసహాయులు, యక్షులు, రాక్షసులు, కిన్నరులతో కూడి వచ్చాడు.
దిశాభిః ప్రదిశాభిశ్ చ నదీభిః సాగరైస్ తథా నక్షత్రైశ్ చ ముహూర్తైశ్ చ ఖేచరైశ్ చ మహాగ్రహైః
దిశలు, ఉపదిశలు, నదులు, సముద్రాలు, నక్షత్రాలు, ముహూర్తాలు, ఆకాశంలో సంచరించే దేవతలు, మహాగ్రహాలతో కూడి ఉన్నాడు.
దేవర్షిభిస్ తపోవృద్ధైః సిద్ధైర్ విద్వద్భిర్ ఏవ చ రాజర్షిభిః పుణ్యతమైర్ గన్ధర్వైర్ అప్సరోగణైః
తపస్సులో ప్రావీణ్యం ఉన్న దేవర్షులు, సిద్ధులు, పండితులు, అత్యంత పుణ్యశీల రాజర్షులు, గంధర్వులు, అప్సరసల సమూహంతో కూడి ఉన్నాడు.
చరాచరగురుః శ్రీమాన్ వృతః సర్వైః సురైస్ తథా బ్రహ్మా బ్రహ్మవిదాం శ్రేష్ఠో దైత్యం వచనమ్ అబ్రవీత్
చరాచరాలకు గురువైన, మహిమగల బ్రహ్మ, అన్ని దేవతలతో కూడి, బ్రహ్మజ్ఞులలో శ్రేష్ఠుడై, ఆ దైత్యునితో మాటలాడాడు.
ప్రీతో ఽస్మి తవ భక్తస్య తపసానేన సువ్రత వరం వరయ భద్రం తే యథేష్టం కామమ్ ఆప్నుహి
"నీ భక్తి, ఈ తపస్సు చూసి నేను సంతోషించాను, ఓ సద్బుద్ధిగలవాడా. కావలసిన వరం కోరుకో. నీకు మంగళం కలగాలి. నీవు కోరిన కోరిక నెరవేరుతుంది."
న దేవాసురగన్ధర్వా న యక్షోరగరాక్షసాః ఋషయో వాథ మాం శాపైః క్రుద్ధా లోకపితామహ
"దేవతలు, అసురులు, గంధర్వులు, యక్షులు, నాగులు, రాక్షసులు, ఋషులు కూడా, ఓ లోకపితామహా, కోపంతో నన్ను శపించకూడదు."
శపేయుస్ తపసా యుక్తా వర ఏష వృతో మయా న శస్త్రేణ న వాస్త్రేణ గిరిణా పాదపేన వా
"తపస్సుతో కూడినవారు అయినా నన్ను శపించరాదు. ఇదే నేను కోరిన వరం. ఆయుధంతో, అస్త్రంతో, పర్వతంతో, చెట్టుతో నాకు మృతి రాకూడదు."
న శుష్కేణ న చార్ద్రేణ న చైవోర్ధ్వం న చాప్య్ అధః పాణిప్రహారేణైకేన సభృత్యబలవాహనమ్
"ఎండినదానితో కాదు, తడిసినదానితో కాదు, పై నుంచి కాదు, కింద నుంచి కాదు, చేతితో కొట్టినా, ఒంటరిగా అయినా, సేవకులు, సైన్యం, వాహనాలతో అయినా నాకు మృతి రాకూడదు."
యో మాం నాశయితుం శక్తః స మే మృత్యుర్ భవిష్యతి భవేయమ్ అహమ్ ఏవార్కః సోమో వాయుర్ హుతాశనః
"ఎవడు నన్ను నాశనం చేయగలడో, వాడు నాకు మరణంగా మారాలి. నేను సూర్యుడు, చంద్రుడు, వాయువు, అగ్నిహోత్రం అవ్వాలి."
సలిలం చాన్తరిక్షం చ ఆకాశం చైవ సర్వశః అహం క్రోధశ్ చ కామశ్ చ వరుణో వాసవో యమః ధనదశ్ చ ధనాధ్యక్షో యక్షః కింపురుషాధిపః
"నీరు, ఆకాశం, అంతరిక్షం, అన్ని దిక్కులు, నేను కోపంగా, కామంగా, వరుణుడిగా, ఇంద్రుడిగా, యముడిగా, ధనాధికారి, యక్షుడు, కింపురుషాధిపతిగా మారాలి."
ఏతే దివ్యా వరాస్ తాత మయా దత్తాస్ తవాద్భుతాః సర్వాన్ కామాన్ ఇమాంస్ తాత ప్రాప్స్యసి త్వం న సంశయః
"ఈ దివ్యమైన, అద్భుతమైన వరాలు నీకిచ్చాను, ప్రియమైనవాడా. నీ కోరికలన్నీ నెరవేరతాయి, ఇందులో సందేహం లేదు."
ఏవమ్ ఉక్త్వా తు భగవాఞ్ జగామాశు పితామహః వైరాజం బ్రహ్మసదనం బ్రహ్మర్షిగణసేవితమ్
ఇలా చెప్పి, భగవంతుడు, పితామహుడు, వెంటనే విరాజుని బ్రహ్మలోకానికి, బ్రహ్మర్షుల సమూహంతో కూడి వెళ్లిపోయాడు.
తతో దేవాశ్ చ నాగాశ్ చ గన్ధర్వా మునయస్ తథా వరప్రదానం శ్రుత్వైవ పితామహమ్ ఉపస్థితాః
తర్వాత దేవతలు, నాగులు, గంధర్వులు, మునులు, వరప్రదానం జరిగిన సంగతి విని, పితామహుని దగ్గరకు వచ్చారు.
వరేణానేన భగవన్ బాధిష్యతి స నో ఽసురః తత్ ప్రసీదాశు భగవన్ వధో ఽప్య్ అస్య విచిన్త్యతామ్
ప్రభూ, ఈ వరంతో ఆ అసురుడు మమ్మల్ని బాధిస్తాడు. దయచేసి, ఆయనను వెంటనే సంహరించడానికి దయ చూపించండి.
భగవన్ సర్వభూతానాం స్వయంభూర్ ఆదికృత్ ప్రభుః స్రష్టా చ హవ్యకవ్యానామ్ అవ్యక్తం ప్రకృతిర్ ధ్రువమ్
ప్రభూ, మీరు స్వయంభూ, అన్ని జీవుల ఆది సృష్టికర్త, ప్రభువు, దేవతలకు పితృదేవతలకు హవిస్సులు అందించే వాడు, అవ్యక్తమైన ప్రకృతి స్వరూపుడు, శాశ్వతుడు.
తతో లోకహితం వాక్యం శ్రుత్వా దేవః ప్రజాపతిః ప్రోవాచ భగవాన్ వాక్యం సర్వదేవగణాంస్ తథా
ప్రపంచ హితార్థంగా చెప్పిన ఆ మాటలు విని, దేవుడు అయిన ప్రజాపతి, అక్కడ ఉన్న సమస్త దేవతలతో ఇలా అన్నాడు.
అవశ్యం త్రిదశాస్ తేన ప్రాప్తవ్యం తపసః ఫలమ్ తపసో ఽన్తే చ భగవాన్ వధం విష్ణుః కరిష్యతి
ఆయన తపస్సుకు ఫలితం తప్పక దేవతలకు అందుతుంది. కానీ తపస్సు పూర్తయిన తరువాత, భగవంతుడు అయిన విష్ణువు స్వయంగా అతని వధను చేస్తాడు.
ఏతచ్ ఛ్రుత్వా సురాః సర్వే వాక్యం పఙ్కజజన్మనః స్వాని స్థానాని దివ్యాని జగ్ముస్ తే వై ముదాన్వితాః
పద్మజనుడైన బ్రహ్మ చెప్పిన ఆ మాటలు విని, అందరు దేవతలు ఆనందంతో తమ తమ దివ్య స్థానాలకు వెళ్లారు.
లబ్ధమాత్రే వరే చాపి సర్వాః సో ఽబాధత ప్రజాః హిరణ్యకశిపుర్ దైత్యో వరదానేన దర్పితః
వరం లభించిన వెంటనే, వరప్రదానంతో గర్వించి ఉన్న హిరణ్యకశిపుడు అన్నీ ప్రజలను బాధించసాగాడు.
ఆశ్రమేషు మహాభాగాన్ మునీన్ వై సంశితవ్రతాన్ సత్యధర్మరతాన్ దాన్తాంస్ తదా ధర్షితవాంస్ తథా
తర్వాత, మహాత్ములైన, దృఢవ్రతులు, సత్యధర్మ పరాయణులు, నియమంగా ఉండే మునులను వారి ఆశ్రమాల్లో హిరణ్యకశిపుడు అవమానించాడు.
త్రిదివస్థాంస్ తథా దేవాన్ పరాజిత్య మహాబలః త్రైలోక్యం వశమ్ ఆనీయ స్వర్గే వసతి సో ఽసురః
తన గొప్ప బలంతో స్వర్గంలో ఉన్న దేవతలను జయించి, ఆ అసురుడు మూడు లోకాలను తన ఆధీనంలోకి తీసుకుని స్వర్గంలో నివసించాడు.