క్వచిచ్ చ పర్వతక్షేపాద్ గ్రామాదీన్ సమచూర్ణయత్ శైలాన్ ఉత్పాట్య తోయేషు ముమోచామ్బునిధౌ తథా
కొన్నిసార్లు పర్వతాలను విసిరి గ్రామాలను నాశనం చేసేవాడు. కొండలను పీకి వాటిని నీటిలో, సముద్రంలో పడేసేవాడు.
పునశ్ చార్ణవమధ్యస్థః క్షోభయామ్ ఆస సాగరమ్ తేనాతిక్షోభితశ్ చాబ్ధిర్ ఉద్వేలో జాయతే ద్విజాః
మళ్లీ సముద్ర మధ్యలో నిలబడి, సముద్రాన్ని కలవరపరిచాడు. దాంతో, ద్విజులారా, ఆ సముద్రం బాగా ఉప్పొంగిపోయింది.
ప్లావయంస్ తీరజాన్ గ్రామాన్ పురాదీన్ అతివేగవాన్ కామరూపం మహారూపం కృత్వా సస్యాన్య్ అనేకశః
అతడు అతి వేగంగా తీరం పక్కన ఉన్న గ్రామాలు, పట్టణాలను ముంచెత్తి, కావలసిన రూపం ధరించి, అనేక పంటలను నాశనం చేశాడు.
లుఠన్ భ్రమణసంమర్దైః సంచూర్ణయతి వానరః తేన విప్రకృతం సర్వం జగద్ ఏతద్ దురాత్మనా
గుర్రుగా తిరుగుతూ, నడుస్తూ, నలిపేస్తూ ఆ వానరుడు నాశనం చేశాడు. ఈ దురాత్ముడు మొత్తం లోకాన్ని కలవరపరిచాడు.
నిఃస్వాధ్యాయవషట్కారం ద్విజాశ్ చాసీత్ సుదుఃఖితమ్ కదాచిద్ రైవతోద్యానే పపౌ పానం హలాయుధః
స్వాధ్యాయం, వషట్కారాలు లేకుండా ద్విజులు చాలా బాధపడ్డారు. ఒకసారి రైవత ఉద్యానవనంలో హలాయుధుడు మద్యం సేవించాడు.
రేవతీ చ మహాభాగా తథైవాన్యా వరస్త్రియః ఉద్గీయమానో విలసల్లలనామౌలిమధ్యగః
మహాభాగ్యవంతురాలైన రేవతీ మరియు ఇతర స్త్రీలు కూడా, ఆటపాటలతో ఉన్న యువతులతో కలిసి పాటలు పాడారు.
రేమే యదువరశ్రేష్ఠః కుబేర ఇవ మన్దరే తతః స వానరో ఽభ్యేత్య గృహీత్వా సీరిణో హలమ్
యాదవులలో శ్రేష్ఠుడు బలరాముడు, మందర పర్వతంపై కుబేరుడు ఆనందించునట్లు, ఆనందంగా గడిపాడు. అప్పుడా వానరుడు వచ్చి, సీరిణుని హలాన్ని పట్టుకున్నాడు.
ముశలం చ చకారాస్య సంముఖః స విడమ్బనామ్ తథైవ యోషితాం తాసాం జహాసాభిముఖం కపిః
ముషలాన్ని ముందుంచి, హాస్యంగా ప్రవర్తించాడు. అలాగే, ఆ వానరుడు ఆ స్త్రీల ఎదుట నవ్వాడు.
పానపూర్ణాంశ్ చ కరకాంశ్ చిక్షేపాహత్య వై తదా తతః కోపపరీతాత్మా భర్త్సయామ్ ఆస తం బలమ్
ఆ సమయంలో కోపంతో మనసు నిండిన బాలరాముడు, పానంతో నిండిన పాత్రలను కొట్టి పడేసి, ఆ బలాన్ని గట్టిగా మందలించసాగాడు.
తథాపి తమ్ అవజ్ఞాయ చక్రే కిలకిలాధ్వనిమ్ తతః సముత్థాయ బలో జగృహే ముశలం రుషా
అయినా కూడా, అతన్ని పట్టించుకోకుండా ద్వివిదుడు గొంతు చప్పుళ్లు చేస్తూ, కోపంతో లేచి ముషలాన్ని పట్టుకున్నాడు.
సో ఽపి శైలశిలాం భీమాం జగ్రాహ ప్లవగోత్తమః చిక్షేప చ స తాం క్షిప్తాం ముశలేన సహస్రధా
అప్పుడు ఆ వానరశ్రేష్ఠుడు ఒక పెద్ద పర్వతశిలను ఎత్తి విసిరాడు. కానీ బాలరాముడు తన ముషలంతో ఆ శిలను వెయ్యి ముక్కలు చేశాడు.
బిభేద యాదవశ్రేష్ఠః సా పపాత మహీతలే అపతన్ ముశలం చాసౌ సముల్లఙ్ఘ్య ప్లవంగమః
యాదవులలో శ్రేష్ఠుడు ఆ శిలను పగలగొట్టగా, అది నేలపై పడిపోయింది. వానరుడు ఎగిరి, పడుతున్న ముషలాన్ని తప్పించుకున్నాడు.
వేగేనాయమ్య రోషేణ బలేనోరస్య్ అతాడయత్ తతో బలేన కోపేన ముష్టినా మూర్ధ్ని తాడితః
తీవ్రతతో, కోపంతో బాలరాముడు అతని ఛాతిపై బలంగా కొట్టాడు. ఆ తరువాత మళ్లీ కోపంతో తన ముష్టితో తలపై బలంగా కొట్టాడు.
పపాత రుధిరోద్గారీ ద్వివిదః క్షీణజీవితః పతతా తచ్ఛరీరేణ గిరేః శృఙ్గమ్ అశీర్యత
ద్వివిదుడు రక్తం ఉప్పొంగుతూ, ప్రాణాలు విడిచిపెట్టి కింద పడిపోయాడు. అతని శరీరం నేలపై పడగానే, ఆ పర్వతశిఖరం కూడా విరిగిపోయింది.
మునయః శతధా వజ్రివజ్రేణేవ హి తాడితమ్ పుష్పవృష్టిం తతో దేవా రామస్యోపరి చిక్షిపుః
ఆ శిఖరాన్ని ఇంద్రుని వజ్రాయుధంతో కొట్టినట్టు చూసిన మునులు ఆశ్చర్యపోయారు. ఆ తరువాత దేవతలు రామునిపై పుష్పవర్షం కురిపించారు.
ప్రశశంసుస్ తదాభ్యేత్య సాధ్వ్ ఏతత్ తే మహత్ కృతమ్ అనేన దుష్టకపినా దైత్యపక్షోపకారిణా జగన్ నిరాకృతం వీర దిష్ట్యా స క్షయమ్ ఆగతః
అప్పుడు వారు దగ్గరకు వచ్చి, 'బాగా చేసావు, ఇది నీ గొప్ప కార్యం! ఈ దుష్ట వానరుడు, రాక్షస పక్షానికి తోడుగా ఉండి, లోకాన్ని బాధించాడు. అదృష్టవశాత్తు, ఇప్పుడు అతడు నాశనం అయ్యాడు,' అని ప్రశంసించారు.
ఏవంవిధాన్య్ అనేకాని బలదేవస్య ధీమతః కర్మాణ్య్ అపరిమేయాని శేషస్య ధరణీభృతః
ఇలా ధీరుడైన బాలరాముడు, ఆది శేషుడు, భూమిని మోయువాడు, ఎన్నో అపారమైన కార్యాలు చేశాడని ప్రసిద్ధి.
ఏవం దైత్యవధం కృష్ణో బలదేవసహాయవాన్ చక్రే దుష్టక్షితీశానాం తథైవ జగతః కృతే
ఇలా కృష్ణుడు, బాలరాముని సహాయంతో, లోకానికి మేలు కోసం రాక్షసులను మరియు దుష్ట రాజులను సంహరించాడు.
క్షితేశ్ చ భారం భగవాన్ ఫాల్గునేన సమం విభుః అవతారయామ్ ఆస హరిః సమస్తాక్షౌహిణీవధాత్
భగవంతుడు అర్జునునితో కలిసి, సమస్త సేనలను నాశనం చేసి, భూమిపై భారం తగ్గించాడు.
కృత్వా భారావతరణం భువో హత్వాఖిలాన్ నృపాన్ శాపవ్యాజేన విప్రాణామ్ ఉపసంహృతవాన్ కులమ్
అన్ని రాజులను సంహరించి, భూమి భారం తీయగా, బ్రాహ్మణుల శాపాన్ని నిమిత్తంగా తన వంశాన్ని కూడా అంతం చేశాడు.
ఉత్సృజ్య ద్వారకాం కృష్ణస్ త్యక్త్వా మానుష్యమ్ ఆత్మభూః స్వాంశో విష్ణుమయం స్థానం ప్రవివేశ పునర్ నిజమ్
కృష్ణుడు ద్వారకాను వదిలి, తన మానవ రూపాన్ని త్యజించి, విష్ణుమయమైన తన స్వస్థానంలోకి మళ్లీ ప్రవేశించాడు.
స విప్రశాపవ్యాజేన సంజహ్రే స్వకులం కథమ్ కథం చ మానుషం దేహమ్ ఉత్ససర్జ జనార్దనః
బ్రాహ్మణుల శాపాన్ని నిమిత్తంగా, తన వంశాన్ని అంతం చేశాడు. అలాగే జనార్దనుడు తన మానవ దేహాన్ని విడిచిపెట్టాడు.
విశ్వామిత్రస్ తథా కణ్వో నారదశ్ చ మహామునిః పిణ్డారకే మహాతీర్థే దృష్టా యదుకుమారకైః
విశ్వామిత్రుడు, కణ్వుడు, మహాముని నారదుడు, పిండారక మహాతీర్థంలో యాదవ కుమారులకు దర్శనమిచ్చారు.
తతస్ తే యౌవనోన్మత్తా భావికార్యప్రచోదితాః సామ్బం జామ్బవతీపుత్రం భూషయిత్వా స్త్రియం యథా ప్రసృతాస్ తాన్ మునీన్ ఊచుః ప్రణిపాతపురఃసరమ్
తర్వాత, యవ్వనంతో మత్తులో ఉన్న వారు, భవిష్యత్తు కార్యానికి ప్రేరేపించబడి, జాంబవతీపుత్రుడు సామ్బుని ఒక స్త్రీలా అలంకరించి, ఆ మునుల దగ్గరకు వినయంగా వెళ్లి ప్రశ్నించారు.
ఇయం స్త్రీ పుత్రకామా తు ప్రభో కిం జనయిష్యతి
ఈ స్త్రీకు కుమారుడు కావాలని ఉంది ప్రభూ, ఆమె ఎవరి జన్మనిస్తుందో చెప్పండి.
దివ్యజ్ఞానోపపన్నాస్ తే విప్రలబ్ధా కుమారకైః శాపం దదుస్ తదా విప్రాస్ తేషాం నాశాయ సువ్రతాః
దివ్యజ్ఞానం కలిగిన ఆ మునులు, ఆ యువకుల మాయకు గురై, వారి నాశనం కోసం శాపం ఇచ్చారు.
మునయః కుపితాః ప్రోచుర్ ముశలం జనయిష్యతి యేనాఖిలకులోత్సాదో యాదవానాం భవిష్యతి
ఆ మునులు కోపంతో ఇలా చెప్పారు: 'ఒక ముసలము పుట్టుతుంది. దాని వల్ల యాదవుల వంశమంతా నాశనం అవుతుంది.'
ఇత్య్ ఉక్తాస్ తైః కుమారాస్ త ఆచచక్షుర్ యథాతథమ్ ఉగ్రసేనాయ ముశలం జజ్ఞే సామ్బస్య చోదరాత్
అలా మునులు చెప్పినట్టు, ఆ యువకులు జరిగినదంతా నిజంగా ఉగ్రసేనునికి చెప్పారు. ఆ సమయంలో సాంబుని పొట్టలోంచి ఒక ముసలము పుట్టింది.
తద్ ఉగ్రసేనో ముశలమ్ అయశ్చూర్ణమ్ అకారయత్ జజ్ఞే తచ్ చైరకా చూర్ణం ప్రక్షిప్తం వై మహోదధౌ
అప్పుడు ఉగ్రసేను ఆ ముసలాన్ని ఇనుప పొడిగా చేయించాడు. ఆ పొడిని కాపాలువారు మహాసముద్రంలో వేసారు.
ముసలస్యాథ లౌహస్య చూర్ణితస్యాన్ధకైర్ ద్విజాః ఖణ్డం చూర్ణయితుం శేకుర్ నైవ తే తోమరాకృతి
ఆ ఇనుప ముసలంలో ఒక ముక్కను అంధకులు, బ్రాహ్మణులు ఎంత ప్రయత్నించినా పొడిచేయలేకపోయారు. అది కత్తిపోలా ఉండేది.