ప్రణతిర్ యా కృతాస్మాకం మాన్యానాం కుకురాన్ధకైః న నామ సా కృతా కేయమ్ ఆజ్ఞా స్వామిని భృత్యతః
కుకురులు, అంధకులు మాకు చేసిన నమస్కారం నిజమైనది కాదు. ఒక సేవకుడు యజమానునికి ఆజ్ఞ ఇచ్చే హక్కు ఏమిటి?
గర్వమ్ ఆరోపితా యూయం సమానాసనభోజనైః కో దోషో భవతాం నీతిర్ యత్ ప్రీణాత్య్ అనపేక్షితా
మేము మీతో కలిసి కూర్చోవడం, భోజనం చేయడం వల్ల మీలో గర్వం పెరిగింది. మీ ప్రవర్తనలో తప్పు ఏమీ లేదు, అది నిర్లక్ష్యంగా ఆనందాన్ని ఇస్తోంది.
అస్మాభిర్ అర్చ్యో భవతా యో ఽయం బల నివేదితః ప్రేమ్ణైవ న తద్ అస్మాకం కులాద్ యుష్మత్కులోచితమ్
బలా, నీవు మాకు చేసిన ఈ అర్పణం నిజంగా పూజకు యోగ్యం. కానీ, కేవలం ప్రేమతో మాత్రమే దాన్ని మేము లేదా మీరు అంగీకరించడం మా వంశానికీ, మీ వంశానికీ తగదు.
ఇత్య్ ఉక్త్వా కురవః సర్వే నాముఞ్చన్త హరేః సుతమ్ కృతైకనిశ్చయాః సర్వే వివిశుర్ గజసాహ్వయమ్
ఇలా చెప్పిన తరువాత, కౌరవులందరూ ఒక నిర్ణయంతో హరివంశుని కుమారుణ్ని విడిచిపెట్టలేదు. అంతటా కలిసి గజసాహ్వయ సభలోకి ప్రవేశించారు.
మత్తః కోపేన చాఘూర్ణం తతో ఽధిక్షేపజన్మనా ఉత్థాయ పార్ష్ణ్యా వసుధాం జఘాన స హలాయుధః
అప్పుడు హలాయుధుడు కోపంతో, మత్తుతో ఊగిపోతూ లేచి, తన మడమతో భూమిని బలంగా కొట్టాడు.
తతో విదారితా పృథ్వీ పార్ష్ణిఘాతాన్ మహాత్మనః ఆస్ఫోటయామ్ ఆస తదా దిశః శబ్దేన పూరయన్ ఉవాచ చాతితామ్రాక్షో భ్రుకుటీకుటిలాననః
ఆ మహాత్ముడు మడమతో కొట్టిన వెంటనే భూమి చీలిపోయింది. అతడు చేతులు కొట్టి, ఆ శబ్దంతో దిక్కులన్నీ నిండిపోయాయి. అతని కన్నులు ఎర్రగా మండుతూ, మోపురుతో ముఖం ముడుచుకుని ఇలా అన్నాడు.
అహో మహావలేపో ఽయమ్ అసారాణాం దురాత్మనామ్ కౌరవాణామ్ ఆధిపత్యమ్ అస్మాకం కిల కాలజమ్
అయ్యో! ఈ దుష్ట, నిస్సారమైన కౌరవుల అహంకారం ఎంత గొప్పగా ఉంది! కాలమా వారికి మాపై అధికారం ఇచ్చిందా?
ఉగ్రసేనస్య యే నాజ్ఞాం మన్యన్తే చాప్య్ అలఙ్ఘనామ్ ఆజ్ఞాం ప్రతీచ్ఛేద్ ధర్మేణ సహ దేవైః శచీపతిః
ఉగ్రసేనుని ఆజ్ఞను ఎవరు లెక్కచేయకపోయినా, ఆ ఆజ్ఞను దేవేంద్రుడే ధర్మబద్ధంగా అంగీకరిస్తాడు. అది ఎవరూ దాటి పోవలేని ఆజ్ఞ.
సదాధ్యాస్తే సుధర్మాం తామ్ ఉగ్రసేనః శచీపతేః ధిఙ్ మనుష్యశతోచ్ఛిష్టే తుష్టిర్ ఏషాం నృపాసనే
ఉగ్రసేనుడు ఎప్పుడూ ధర్మాసనంపై కూర్చుంటాడు. శతమంది మానవుల మిగతావాటితో కలుషితమైన రాజాసనంలో వీరు ఆనందపడటం సిగ్గు.
పారిజాతతరోః పుష్పమఞ్జరీర్ వనితాజనః బిభర్తి యస్య భృత్యానాం సో ఽప్య్ ఏషాం న మహీపతిః
పారిజాత వృక్షపు పువ్వులను తన సేవకుల భార్యలు ధరించే రాజు కూడా వీరి పాలకుడు కాడు.
సమస్తభూభుజాం నాథ ఉగ్రసేనః స తిష్ఠతు అద్య నిష్కౌరవామ్ ఉర్వీం కృత్వా యాస్యామి తాం పురీమ్
ప్రపంచ రాజులందరికీ అధిపతిగా ఉగ్రసేనుడు ఉండాలి. ఈ రోజు కౌరవులను భూమి మీద లేకుండా చేసి, ఆ పట్టణానికి నేను వెళ్ళిపోతాను.
కర్ణం దుర్యోధనం ద్రోణమ్ అద్య భీష్మం సబాహ్లికమ్ దుఃశాసనాదీన్ భూరిం చ భూరిశ్రవసమ్ ఏవ చ
ఈ రోజు నేను కర్ణుడిని, దుర్యోధనుడిని, ద్రోణాచార్యునిని, భీష్ముడిని, బాహ్లికుడితో పాటు, దుఃశాసనుడు మరియు ఇతరులను, భూరిని, భూరిశ్రవసుని కూడా సంహరిస్తాను.
సోమదత్తం శలం భీమమ్ అర్జునం సయుధిష్ఠిరమ్ యమజౌ కౌరవాంశ్ చాన్యాన్ హన్యాం సాశ్వరథద్విపాన్
సోమదత్తుడు, శలుడు, భీముడు, అర్జునుడు, యుధిష్ఠిరుడు, యముని కుమారులు, ఇతర కౌరవులు, వారి గుర్రాలు, రథాలు, ఏనుగులతో సహా అందరినీ నేను హతముచేస్తాను.
వీరమ్ ఆదాయ తం సామ్బం సపత్నీకం తతః పురీమ్ ద్వారకామ్ ఉగ్రసేనాదీన్ గత్వా ద్రక్ష్యామి బాన్ధవాన్
ఆ వీరుడు సామ్బుడిని అతని భార్యతో కలిసి తీసుకుని, ద్వారకకు వెళ్ళి, అక్కడ ఉగ్రసేనుడు మరియు ఇతర బంధువులను కలుస్తాను.
అథవా కౌరవాదీనాం సమస్తైః కురుభిః సహ భారావతరణే శీఘ్రం దేవరాజేన చోదితః
లేదా, దేవేంద్రుడు ప్రేరేపిస్తే, కౌరవాధిపతులతో పాటు అందరితో కలిసి భూమి భారాన్ని తొలగిస్తాను.
భాగీరథ్యాం క్షిపామ్య్ ఆశు నగరం నాగసాహ్వయమ్
నేను హస్తినాపురాన్ని భగీరథి నదిలో వేగంగా పడవేస్తాను.
ఇత్య్ ఉక్త్వా క్రోధరక్తాక్షస్ తాలాఙ్కో ఽధోముఖం హలమ్ ప్రాకారవప్రే విన్యస్య చకర్ష ముశలాయుధః
ఇలా చెప్పి, కోపంతో కన్నులు ఎర్రగా మారిన ముషలాయుధుడు తన తాళపు గుర్తుతో, హలం rampart, moat మీద పెట్టి లాగడం ప్రారంభించాడు.
ఆఘూర్ణితం తత్ సహసా తతో వై హస్తినాపురమ్ దృష్ట్వా సంక్షుబ్ధహృదయాశ్ చుక్రుశుః సర్వకౌరవాః
ఆకస్మాత్తుగా హస్తినాపురం ఊగిపోయింది. ఇది చూసి, కౌరవులందరి హృదయాలు కలవరపడి, వారు అరవసాగారు.
రామ రామ మహాబాహో క్షమ్యతాం క్షమ్యతాం త్వయా ఉపసంహ్రియతాం కోపః ప్రసీద ముశలాయుధ
రామా, రామా, మహాబాహువా! మమ్మల్ని క్షమించు, మమ్మల్ని క్షమించు! ముషలాయుధా, నీ కోపాన్ని ఆపు, దయచూపు.
ఏష సామ్బః సపత్నీకస్ తవ నిర్యాతితో బల అవిజ్ఞాతప్రభావాణాం క్షమ్యతామ్ అపరాధినామ్
ఇక్కడ సామ్బుడు తన భార్యతో కలిసి నీకోసం విడుదల చేయబడ్డాడు, బలా! మా శక్తి తెలియని మేము చేసిన తప్పులను క్షమించు.
తతో నిర్యాతయామ్ ఆసుః సామ్బం పత్న్యా సమన్వితమ్ నిష్క్రమ్య స్వపురీం తూర్ణం కౌరవా మునిసత్తమాః
ఆ తరువాత సాంబుడు తన భార్యతో కలిసి విడుదలయ్యాడు. కౌరవులు, ఓ మునిశ్రేష్ఠులారా, త్వరగా తమ పట్టణానికి వెళ్లిపోయారు.
భీష్మద్రోణకృపాదీనాం ప్రణమ్య వదతాం ప్రియమ్ క్షాన్తమ్ ఏవ మయేత్య్ ఆహ బలో బలవతాం వరః
బలరాముడు, బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడు, భీష్ముడు, ద్రోణుడు, కృపాచార్యుడు మరియు ఇతరులకు నమస్కరించి, మధురంగా మాట్లాడుతూ, 'నేను మిమ్మల్ని క్షమించాను' అని చెప్పాడు.
అద్యాప్య్ ఆఘూర్ణితాకారం లక్ష్యతే తత్ పురం ద్విజాః ఏష ప్రభావో రామస్య బలశౌర్యవతో ద్విజాః
ఇప్పటికీ ఆ పట్టణం అశాంతిగా కనిపిస్తుంది, ద్విజులారా. ఇది బలశౌర్యంతో కూడిన రాముని ప్రభావం.
తతస్ తు కౌరవాః సామ్బం సంపూజ్య హలినా సహ ప్రేషయామ్ ఆసుర్ ఉద్వాహధనభార్యాసమన్వితమ్
తర్వాత కౌరవులు, సాంబుడిని బలరామునితో కలిసి గౌరవించి, అతని భార్యతో పాటు వివాహానికి కావలసిన బహుమతులు ఇచ్చి పంపించారు.
శృణుధ్వం మునయః సర్వే బలస్య బలశాలినః కృతం యద్ అన్యద్ ఏవాభూత్ తద్ అపి శ్రూయతాం ద్విజాః
మహర్షులారా, బలరాముడు చేసిన మరొక కార్యాన్ని కూడా వినండి. దానిని కూడా మీరు తెలుసుకోండి, ద్విజులారా.
నరకస్యాసురేన్ద్రస్య దేవపక్షవిరోధినః సఖాభవన్ మహావీర్యో ద్వివిదో నామ వానరః
నరకాసురునికి స్నేహితుడిగా, దేవతలకు శత్రువుగా ఉన్న ద్వివిద అనే వానరుడు ఉండేవాడు. అతడు మహా బలవంతుడు.
వైరానుబన్ధం బలవాన్ స చకార సురాన్ ప్రతి
అతడు బలవంతుడై దేవతలపై శత్రుత్వాన్ని పెంచుకున్నాడు.
నరకం హతవాన్ కృష్ణో బలదర్పసమన్వితమ్ కరిష్యే సర్వదేవానాం తస్మాద్ ఏష ప్రతిక్రియామ్
కృష్ణుడు బలపరాక్రమంతో నరకాసురుడిని సంహరించాడు. అందుకే నేను దేవతలందరిపై ప్రతీకారం తీర్చుకుంటాను అని నిర్ణయించాడు.
యజ్ఞవిధ్వంసనం కుర్వన్ మర్త్యలోకక్షయం తథా తతో విధ్వంసయామ్ ఆస యజ్ఞాన్ అజ్ఞానమోహితః
యజ్ఞాలను ధ్వంసం చేసి, మానవ లోకాన్ని నాశనం చేస్తూ, అవిద్యతో మోహితుడై యజ్ఞాలను పూర్తిగా ధ్వంసం చేయసాగాడు.
బిభేద సాధుమర్యాదాం క్షయం చక్రే చ దేహినామ్ దదాహ చపలో దేశం పురగ్రామాన్తరాణి చ
సద్బుద్ధి గలవారి నియమాలను చెరిపేసి, ప్రాణులకు నాశనం తెచ్చాడు. అతడు చంచలంగా ప్రాంతాలు, పట్టణాలు, గ్రామాల మధ్య భాగాలను కాల్చేశాడు.