జ్ఞాత్వా తం వాసుదేవేన హతం తస్య సుతస్ తతః పురోహితేన సహితస్ తోషయామ్ ఆస శంకరమ్
తన తండ్రిని వాసుదేవుడు సంహరించాడని తెలుసుకున్న కాశీరాజు కుమారుడు, పురోహితుడితో కలిసి శంకరుని ప్రసన్నం చేసేందుకు ప్రార్థనలు చేశాడు.
అవిముక్తే మహాక్షేత్రే తోషితస్ తేన శంకరః వరం వృణీష్వేతి తదా తం ప్రోవాచ నృపాత్మజమ్
అవిముక్త మహాక్షేత్రంలో శంకరుడు సంతోషించి, 'వరం కోరుకో' అని ఆ రాజకుమారునితో అన్నాడు.
స వవ్రే భగవన్ కృత్యా పితుర్ హన్తుర్ వధాయ మే సముత్తిష్ఠతు కృష్ణస్య త్వత్ప్రసాదాన్ మహేశ్వర
ఆ రాజకుమారుడు, 'భగవంతుడా! మీ అనుగ్రహంతో నా తండ్రిని సంహరించిన కృష్ణుని నాశనం చేయడానికి ఒక కృత్యా పుట్టిపోవాలి' అని కోరాడు.
ఏవం భవిష్యతీత్య్ ఉక్తే దక్షిణాగ్నేర్ అనన్తరమ్ మహాకృత్యా సముత్తస్థౌ తస్యైవాగ్నినివేశనాత్
శంకరుడు 'అలా జరుగుతుంది' అని చెప్పగానే, దక్షిణ అగ్ని తరువాత, ఆ రాజకుమారుని యజ్ఞవేదిక నుండి మహాకృత్యా ఉద్భవించింది.
తతో జ్వాలాకరాలాస్యా జ్వలత్కేశకలాపికా కృష్ణ కృష్ణేతి కుపితా కృత్వా ద్వారవతీం యయౌ
ఆ తర్వాత, అగ్నిలా మండే నోటితో, అగ్నిజ్వాలలతో కూడిన జటాలతో ఉన్న ఆ కృత్యా, కోపంతో 'కృష్ణా! కృష్ణా!' అని అరుస్తూ ద్వారకవైపు పయనించింది.
తామ్ అవేక్ష్య జనః సర్వో రౌద్రాం వికృతలోచనామ్ యయౌ శరణ్యం జగతాం శరణం మధుసూదనమ్
ఆ భయంకరమైన, వక్రమైన కన్నులతో ఉన్న కృత్యాను చూసిన ప్రజలందరూ, లోకాలకు ఆశ్రయం అయిన మధుసూదనుని వద్దకు శరణు కోరారు.
కాశిరాజసుతేనేయమ్ ఆరాధ్య వృషభధ్వజమ్ ఉత్పాదితా మహాకృత్యా వధాయ తవ చక్రిణః జహి కృత్యామ్ ఇమామ్ ఉగ్రాం వహ్నిజ్వాలాజటాకులామ్
ఈ ఘోరమైన, అగ్నిజ్వాలలతో కూడిన జటలతో ఉన్న కృత్యాను కాశీరాజు కుమారుడు వృషభధ్వజుని ఆరాధించి, నీ నాశనం కోసం పుట్టించాడు. చక్రధారి! ఈ భయంకరమైన కృత్యాను సంహరించు.
చక్రమ్ ఉత్సృష్టమ్ అక్షేషు క్రీడాసక్తేన లీలయా తద్ అగ్నిమాలాజటిలం జ్వాలోద్గారాతిభీషణమ్
ఆ సమయంలో కృష్ణుడు ఆటలో మునిగిపోయి ఉండగా, ఆ అగ్నిజ్వాలలతో కూడిన, భయంకరమైన కృత్యాపై తన చక్రాన్ని విడిచాడు.
కృత్యామ్ అనుజగామాశు విష్ణుచక్రం సుదర్శనమ్ తతః సా చక్రవిధ్వస్తా కృత్యా మాహేశ్వరీ తదా
విష్ణువు సుదర్శన చక్రం వేగంగా ఆ కృత్యాను వెంబడించింది. అప్పుడు ఆ మహేశ్వరుని కృత్యా చక్రం బలానికి తాళలేక నశించింది.
జగామ వేగినీ వేగాత్ తద్ అప్య్ అనుజగామ తామ్ కృత్యా వారాణసీమ్ ఏవ ప్రవివేశ త్వరాన్వితా
ఆమె గాలి వేగంతో పారిపోతూ, చక్రం ఆమెను వెంబడించింది. ఆ కృత్యా తడితడిగా వారణాసిలోకి ప్రవేశించింది.
విష్ణుచక్రప్రతిహతప్రభావా మునిసత్తమాః తతః కాశిబలం భూరి ప్రమథానాం తథా బలమ్
మహర్షులారా! విష్ణు చక్రం బలానికి కృత్యా శక్తి తగ్గిపోయింది. వెంటనే కాశీ సైన్యం, ప్రమథ గణాల బలమూ అదుపులోకి వచ్చాయి.
సమస్తశస్త్రాస్త్రయుతం చక్రస్యాభిముఖం యయౌ శస్త్రాస్త్రమోక్షబహులం దగ్ధ్వా తద్ బలమ్ ఓజసా
అన్ని ఆయుధాలు, అస్త్రాలతో కూడిన ఆ సైన్యం చక్రాన్ని ఎదుర్కొంది. కానీ ఆయుధాల వర్షంలో ఆ బలమంతా చక్రం తేజంతో కాలిపోయింది.
కృత్వాక్షేమామ్ అశేషాం తాం పురీం వారాణసీం యయౌ ప్రభూతభృత్యపౌరాం తాం సాశ్వమాతఙ్గమానవామ్
అంతటా అపాయంగా మార్చిన ఆ చక్రం, అనేక సేవకులు, పౌరులు, గుర్రాలు, ఏనుగులు, మనుషులతో నిండిన వారణాసిలోకి ప్రవేశించింది.
అశేషదుర్గకోష్ఠాం తాం దుర్నిరీక్ష్యాం సురైర్ అపి జ్వాలాపరివృతాశేషగృహప్రాకారతోరణామ్
అన్ని కోటలు, గిడ్డంగులు కలిగి, దేవతలకూ భయంకరంగా కనిపించే ఆ పట్టణం, అగ్నిజ్వాలలతో అన్ని ఇళ్ళు, ప్రాకారాలు, గోపురాలు చుట్టుముట్టబడ్డాయి.
దదాహ తాం పురీం చక్రం సకలామ్ ఏవ సత్వరమ్ అక్షీణామర్షమ్ అత్యల్పసాధ్యసాధననిస్పృహమ్ తచ్ చక్రం ప్రస్ఫురద్దీప్తి విష్ణోర్ అభ్యాయయౌ కరమ్
ఆ చక్రం, కోపంతో మండిపోతూ, చిన్నచిన్న అడ్డంకులను లెక్కచేయకుండా, ఆ నగరాన్ని మొత్తం వేగంగా కాల్చేసింది. ఆ తర్వాత, ప్రకాశంతో మెరిసిపోతూ, విష్ణువు చేతిలోకి తిరిగి వెళ్లింది.
శ్రోతుమ్ ఇచ్ఛామహే భూయో బలభద్రస్య ధీమతః మునే పరాక్రమం శౌర్యం తన్ నో వ్యాఖ్యాతుమ్ అర్హసి
మహర్షీ, బలరాముని ధైర్యం, పరాక్రమం గురించి మేము మళ్లీ వినాలని కోరుకుంటున్నాం. దయచేసి వాటిని మాకు వివరించండి.
యమునాకర్షణాదీని శ్రుతాన్య్ అస్మాభిర్ అత్ర వై తత్ కథ్యతాం మహాభాగ యద్ అన్యత్ కృతవాన్ బలః
యమునను లాగినదీ, మరికొన్ని బలరాముడు చేసిన కార్యాలూ మేము ఇక్కడ విన్నాము. మహాభాగ, ఆయన ఇంకేం చేశాడో దయచేసి చెప్పండి.
శృణుధ్వం మునయః కర్మ యద్ రామేణాభవత్ కృతమ్ అనన్తేనాప్రమేయేన శేషేణ ధరణీభృతా
మహర్షులారా, అనంతుడు, అపరిమితుడు, భూమిని మోయు రాముడు చేసిన కార్యాలను మీరు వినండి.
దుర్యోధనస్య తనయాం స్వయంవరకృతేక్షణామ్ బలాద్ ఆదత్తవాన్ వీరః సామ్బో జామ్బవతీసుతః
జాంబవతీ కుమారుడు సామ్బుడు, ధైర్యవంతుడు, దుర్యోధనుని కుమార్తెను స్వయంవర సమయంలో బలవంతంగా తీసుకున్నాడు.
తతః క్రుద్ధా మహావీర్యాః కర్ణదుర్యోధనాదయః భీష్మద్రోణాదయశ్ చైవ బబన్ధుర్ యుధి నిర్జితమ్
అంతటితో కాదు, కర్ణుడు, దుర్యోధనుడు, భీష్ముడు, ద్రోణుడు వంటి మహావీరులు కోపంతో యుద్ధంలో ఓడిపోయిన సామ్బుని బంధించారు.
తచ్ ఛ్రుత్వా యాదవాః సర్వే క్రోధం దుర్యోధనాదిషు మునయః ప్రతిచక్రుశ్ చ తాన్ విహన్తుం మహోద్యమమ్
ఇది విని యాదవులందరూ దుర్యోధనుడు మొదలైనవారిపై కోపంగా మారారు. మహర్షులు కూడా వారిని శిక్షించేందుకు పెద్ద ప్రయత్నం చేయాలని నిశ్చయించారు.
తాన్ నివార్య బలః ప్రాహ మదలోలాకులాక్షరమ్ మోక్ష్యన్తి తే మద్వచనాద్ యాస్యామ్య్ ఏకో హి కౌరవాన్
బలరాముడు వారిని ఆపుతూ ఇలా అన్నాడు: 'నా మాటకు వారు సామ్బుని విడిపెడతారు. నేను ఒక్కడే కౌరవుల దగ్గరకు వెళ్తాను.'
బలదేవస్ తతో గత్వా నగరం నాగసాహ్వయమ్ బాహ్యోపవనమధ్యే ఽభూన్ న వివేశ చ తత్ పురమ్
బలరాముడు ఆ తర్వాత నాగసాహ్వయము అనే నగరానికి వెళ్లి, నగరంలోకి ప్రవేశించకుండా బయట తోటల్లో ఉండిపోయాడు.
బలమ్ ఆగతమ్ ఆజ్ఞాయ తదా దుర్యోధనాదయః గామ్ అర్ఘమ్ ఉదకం చైవ రామాయ ప్రత్యవేదయన్ గృహీత్వా విధివత్ సర్వం తతస్ తాన్ ఆహ కౌరవాన్
బలరాముడు వచ్చినట్టు తెలుసుకున్న దుర్యోధనుడు మొదలైనవారు, సంప్రదాయం ప్రకారం, రామునికి ఆవు, నీరు, ఇతర కానుకలు ఇచ్చారు. ఆ తరువాత రాముడు కౌరవులను ఉద్దేశించి మాట్లాడాడు.
ఆజ్ఞాపయత్య్ ఉగ్రసేనః సామ్బమ్ ఆశు విముఞ్చత
ఉగ్రసేనుడు ఆజ్ఞాపిస్తున్నాడు: 'సామ్బుని వెంటనే విడిపెట్టండి.'
తతస్ తద్వచనం శ్రుత్వా భీష్మద్రోణాదయో ద్విజాః కర్ణదుర్యోధనాద్యాశ్ చ చుక్రుధుర్ ద్విజసత్తమాః
ఈ మాటలు విని భీష్ముడు, ద్రోణుడు, కర్ణుడు, దుర్యోధనుడు మొదలైనవారు, బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠులారా, అందరూ కోపంతో మండిపోయారు.
ఊచుశ్ చ కుపితాః సర్వే బాహ్లికాద్యాశ్ చ భూమిపాః అరాజార్హం యదోర్ వంశమ్ అవేక్ష్య ముశలాయుధమ్
బాహ్లికుడు మొదలైన రాజులు అందరూ కోపంగా ఇలా అన్నారు: 'ముసలాయుధాన్ని ధరించే యాదవ వంశస్థులు పాలించడానికి అర్హులు కారు.'
భో భోః కిమ్ ఏతద్ భవతా బలభద్రేరితం వచః ఆజ్ఞాం కురుకులోత్థానాం యాదవః కః ప్రదాస్యతి
'అయ్యో! బలరాముడు చెప్పిన ఈ ఆజ్ఞ ఏమిటి? కురువంశస్థులకు యాదవుడు ఎవరు ఆజ్ఞాపిస్తాడు?'
ఉగ్రసేనో ఽపి యద్య్ ఆజ్ఞాం కౌరవాణాం ప్రదాస్యతి తద్ అలం పాణ్డురైశ్ ఛత్త్రైర్ నృపయోగ్యైర్ అలంకృతైః
ఉగ్రసేనుడు కౌరవులకు ఆజ్ఞ ఇస్తే, పాండవులలో రాజులకు అలంకరించిన గొడుగులతో సంతృప్తి చెందాలి.
తద్ గచ్ఛ బలభద్ర త్వం సామ్బమ్ అన్యాయచేష్టితమ్ విమోక్ష్యామో న భవతో నోగ్రసేనస్య శాసనాత్
బలరామా, నీవు వెళ్లి తప్పు చేసిన సామ్బుని విడిపించు. మేము నీ ఆజ్ఞకు గానీ, ఉగ్రసేనుని ఆజ్ఞకు గానీ కాదు, మా ఇష్టానుసారం విడిపెడతాం.