యుయుధే చ బలేనాస్య హస్త్యశ్వబలినా ద్విజాః నిస్త్రింశర్ష్టిగదాశూలశక్తికార్ముకశాలినా
ఓ ద్విజులారా! అతడు గొప్ప బలంతో, ఏనుగులు, కుదిరాళ్లు, ఖడ్గాలు, శూలాలు, గదలు, ధనుస్సులతో కూడిన యోధులతో యుద్ధం చేశాడు.
క్షణేన శార్ఙ్గనిర్ముక్తైః శరైర్ అగ్నివిదారణైః గదాచక్రాతిపాతైశ్ చ సూదయామ్ ఆస తద్బలమ్
ఒక క్షణంలోనే, శారంగం నుండి విడిచిన అగ్నిలా మండే బాణాలతో, గద, చక్రాల దెబ్బలతో ఆ సైన్యాన్ని నాశనం చేశాడు.
కాశిరాజబలం చైవ క్షయం నీత్వా జనార్దనః ఉవాచ పౌణ్డ్రకం మూఢమ్ ఆత్మచిహ్నోపలక్షణమ్
కాశీ రాజు సైన్యాన్ని పూర్తిగా నాశనం చేసిన తర్వాత, జనార్దనుడు తన గుర్తులు ధరించిన మూర్ఖుడైన పౌండ్రకునితో ఇలా అన్నాడు.
పౌణ్డ్రకోక్తం త్వయా యత్ తద్ దూతవక్త్రేణ మాం ప్రతి సముత్సృజేతి చిహ్నాని తత్ తే సంపాదయామ్య్ అహమ్
దూత ద్వారా నన్ను ఉద్దేశించి నీవు చెప్పిన—'నా గుర్తులను విసురు' అన్న మాటను ఇప్పుడు నీకోసం నెరవేర్చుతున్నాను.
చక్రమ్ ఏతత్ సముత్సృష్టం గదేయం తే విసర్జితా గరుత్మాన్ ఏష నిర్దిష్టః సమారోహతు తే ధ్వజమ్
ఇదిగో నీ మీదకు విసిరిన చక్రం, ఇదిగో పడేసిన గద, గరుత్మంతుడు కూడా నీ జెండాపై ఎక్కాలని చెప్పినట్లు జరుగుతుంది.
ఇత్య్ ఉచ్చార్య విముక్తేన చక్రేణాసౌ విదారితః పోథితో గదయా భగ్నో గరుత్మాంశ్ చ గరుత్మతా
అలా చెప్పి, విడిచిన చక్రంతో అతడు చీల్చబడి, గదతో కొట్టి పడగొట్టబడ్డాడు. గరుత్మంతుడు కూడా గరుత్మంతుని చేతిలో నాశనం అయ్యాడు.
తతో హాహాకృతే లోకే కాశీనామ్ అధిపస్ తదా యుయుధే వాసుదేవేన మిత్రస్యాపచితౌ స్థితః
అప్పుడు లోకంలో హాహాకారం చెలరేగింది. ఆ సమయంలో కాశీరాజు తన మిత్రుని కోసం ప్రతీకారం తీర్చేందుకు వాసుదేవునితో యుద్ధానికి దిగాడు.
తతః శార్ఙ్గవినిర్ముక్తైశ్ ఛిత్త్వా తస్య శరైః శిరః కాశిపుర్యాం స చిక్షేప కుర్వంల్ లోకస్య విస్మయమ్
తర్వాత శారంగ ధనుస్సు నుండి విడిచిన బాణాలతో వాసుదేవుడు ఆ రాజు తలను కోసి, కాశీపట్నంలో పడేసాడు. ఇది చూసి ప్రజలు ఆశ్చర్యపోయారు.
హత్వా తు పౌణ్డ్రకం శౌరిః కాశిరాజం చ సానుగమ్ రేమే ద్వారవతీం ప్రాప్తో ఽమరః స్వర్గగతో యథా
పౌండ్రకుడిని, కాశీరాజును వారి అనుచరులతో కలిపి సంహరించిన శౌరి, అమరుడు స్వర్గానికి వెళ్లినట్లు ఆనందంతో ద్వారకలో ప్రవేశించాడు.
తచ్ఛిరః పతితం తత్ర దృష్ట్వా కాశిపతేః పురే జనః కిమ్ ఏతద్ ఇత్య్ ఆహ కేనేత్య్ అత్యన్తవిస్మితః
కాశీపట్నంలో ఆ తల పడిపోయినదాన్ని ప్రజలు చూసి, 'ఇది ఏమిటి? ఎవరు చేసారు?' అని ఆశ్చర్యంతో అడిగారు.
జ్ఞాత్వా తం వాసుదేవేన హతం తస్య సుతస్ తతః పురోహితేన సహితస్ తోషయామ్ ఆస శంకరమ్
తన తండ్రిని వాసుదేవుడు సంహరించాడని తెలుసుకున్న కాశీరాజు కుమారుడు, పురోహితుడితో కలిసి శంకరుని ప్రసన్నం చేసేందుకు ప్రార్థనలు చేశాడు.
అవిముక్తే మహాక్షేత్రే తోషితస్ తేన శంకరః వరం వృణీష్వేతి తదా తం ప్రోవాచ నృపాత్మజమ్
అవిముక్త మహాక్షేత్రంలో శంకరుడు సంతోషించి, 'వరం కోరుకో' అని ఆ రాజకుమారునితో అన్నాడు.
స వవ్రే భగవన్ కృత్యా పితుర్ హన్తుర్ వధాయ మే సముత్తిష్ఠతు కృష్ణస్య త్వత్ప్రసాదాన్ మహేశ్వర
ఆ రాజకుమారుడు, 'భగవంతుడా! మీ అనుగ్రహంతో నా తండ్రిని సంహరించిన కృష్ణుని నాశనం చేయడానికి ఒక కృత్యా పుట్టిపోవాలి' అని కోరాడు.
ఏవం భవిష్యతీత్య్ ఉక్తే దక్షిణాగ్నేర్ అనన్తరమ్ మహాకృత్యా సముత్తస్థౌ తస్యైవాగ్నినివేశనాత్
శంకరుడు 'అలా జరుగుతుంది' అని చెప్పగానే, దక్షిణ అగ్ని తరువాత, ఆ రాజకుమారుని యజ్ఞవేదిక నుండి మహాకృత్యా ఉద్భవించింది.
తతో జ్వాలాకరాలాస్యా జ్వలత్కేశకలాపికా కృష్ణ కృష్ణేతి కుపితా కృత్వా ద్వారవతీం యయౌ
ఆ తర్వాత, అగ్నిలా మండే నోటితో, అగ్నిజ్వాలలతో కూడిన జటాలతో ఉన్న ఆ కృత్యా, కోపంతో 'కృష్ణా! కృష్ణా!' అని అరుస్తూ ద్వారకవైపు పయనించింది.
తామ్ అవేక్ష్య జనః సర్వో రౌద్రాం వికృతలోచనామ్ యయౌ శరణ్యం జగతాం శరణం మధుసూదనమ్
ఆ భయంకరమైన, వక్రమైన కన్నులతో ఉన్న కృత్యాను చూసిన ప్రజలందరూ, లోకాలకు ఆశ్రయం అయిన మధుసూదనుని వద్దకు శరణు కోరారు.
కాశిరాజసుతేనేయమ్ ఆరాధ్య వృషభధ్వజమ్ ఉత్పాదితా మహాకృత్యా వధాయ తవ చక్రిణః జహి కృత్యామ్ ఇమామ్ ఉగ్రాం వహ్నిజ్వాలాజటాకులామ్
ఈ ఘోరమైన, అగ్నిజ్వాలలతో కూడిన జటలతో ఉన్న కృత్యాను కాశీరాజు కుమారుడు వృషభధ్వజుని ఆరాధించి, నీ నాశనం కోసం పుట్టించాడు. చక్రధారి! ఈ భయంకరమైన కృత్యాను సంహరించు.
చక్రమ్ ఉత్సృష్టమ్ అక్షేషు క్రీడాసక్తేన లీలయా తద్ అగ్నిమాలాజటిలం జ్వాలోద్గారాతిభీషణమ్
ఆ సమయంలో కృష్ణుడు ఆటలో మునిగిపోయి ఉండగా, ఆ అగ్నిజ్వాలలతో కూడిన, భయంకరమైన కృత్యాపై తన చక్రాన్ని విడిచాడు.
కృత్యామ్ అనుజగామాశు విష్ణుచక్రం సుదర్శనమ్ తతః సా చక్రవిధ్వస్తా కృత్యా మాహేశ్వరీ తదా
విష్ణువు సుదర్శన చక్రం వేగంగా ఆ కృత్యాను వెంబడించింది. అప్పుడు ఆ మహేశ్వరుని కృత్యా చక్రం బలానికి తాళలేక నశించింది.
జగామ వేగినీ వేగాత్ తద్ అప్య్ అనుజగామ తామ్ కృత్యా వారాణసీమ్ ఏవ ప్రవివేశ త్వరాన్వితా
ఆమె గాలి వేగంతో పారిపోతూ, చక్రం ఆమెను వెంబడించింది. ఆ కృత్యా తడితడిగా వారణాసిలోకి ప్రవేశించింది.
విష్ణుచక్రప్రతిహతప్రభావా మునిసత్తమాః తతః కాశిబలం భూరి ప్రమథానాం తథా బలమ్
మహర్షులారా! విష్ణు చక్రం బలానికి కృత్యా శక్తి తగ్గిపోయింది. వెంటనే కాశీ సైన్యం, ప్రమథ గణాల బలమూ అదుపులోకి వచ్చాయి.
సమస్తశస్త్రాస్త్రయుతం చక్రస్యాభిముఖం యయౌ శస్త్రాస్త్రమోక్షబహులం దగ్ధ్వా తద్ బలమ్ ఓజసా
అన్ని ఆయుధాలు, అస్త్రాలతో కూడిన ఆ సైన్యం చక్రాన్ని ఎదుర్కొంది. కానీ ఆయుధాల వర్షంలో ఆ బలమంతా చక్రం తేజంతో కాలిపోయింది.
కృత్వాక్షేమామ్ అశేషాం తాం పురీం వారాణసీం యయౌ ప్రభూతభృత్యపౌరాం తాం సాశ్వమాతఙ్గమానవామ్
అంతటా అపాయంగా మార్చిన ఆ చక్రం, అనేక సేవకులు, పౌరులు, గుర్రాలు, ఏనుగులు, మనుషులతో నిండిన వారణాసిలోకి ప్రవేశించింది.
అశేషదుర్గకోష్ఠాం తాం దుర్నిరీక్ష్యాం సురైర్ అపి జ్వాలాపరివృతాశేషగృహప్రాకారతోరణామ్
అన్ని కోటలు, గిడ్డంగులు కలిగి, దేవతలకూ భయంకరంగా కనిపించే ఆ పట్టణం, అగ్నిజ్వాలలతో అన్ని ఇళ్ళు, ప్రాకారాలు, గోపురాలు చుట్టుముట్టబడ్డాయి.
దదాహ తాం పురీం చక్రం సకలామ్ ఏవ సత్వరమ్ అక్షీణామర్షమ్ అత్యల్పసాధ్యసాధననిస్పృహమ్ తచ్ చక్రం ప్రస్ఫురద్దీప్తి విష్ణోర్ అభ్యాయయౌ కరమ్
ఆ చక్రం, కోపంతో మండిపోతూ, చిన్నచిన్న అడ్డంకులను లెక్కచేయకుండా, ఆ నగరాన్ని మొత్తం వేగంగా కాల్చేసింది. ఆ తర్వాత, ప్రకాశంతో మెరిసిపోతూ, విష్ణువు చేతిలోకి తిరిగి వెళ్లింది.
శ్రోతుమ్ ఇచ్ఛామహే భూయో బలభద్రస్య ధీమతః మునే పరాక్రమం శౌర్యం తన్ నో వ్యాఖ్యాతుమ్ అర్హసి
మహర్షీ, బలరాముని ధైర్యం, పరాక్రమం గురించి మేము మళ్లీ వినాలని కోరుకుంటున్నాం. దయచేసి వాటిని మాకు వివరించండి.
యమునాకర్షణాదీని శ్రుతాన్య్ అస్మాభిర్ అత్ర వై తత్ కథ్యతాం మహాభాగ యద్ అన్యత్ కృతవాన్ బలః
యమునను లాగినదీ, మరికొన్ని బలరాముడు చేసిన కార్యాలూ మేము ఇక్కడ విన్నాము. మహాభాగ, ఆయన ఇంకేం చేశాడో దయచేసి చెప్పండి.
శృణుధ్వం మునయః కర్మ యద్ రామేణాభవత్ కృతమ్ అనన్తేనాప్రమేయేన శేషేణ ధరణీభృతా
మహర్షులారా, అనంతుడు, అపరిమితుడు, భూమిని మోయు రాముడు చేసిన కార్యాలను మీరు వినండి.
దుర్యోధనస్య తనయాం స్వయంవరకృతేక్షణామ్ బలాద్ ఆదత్తవాన్ వీరః సామ్బో జామ్బవతీసుతః
జాంబవతీ కుమారుడు సామ్బుడు, ధైర్యవంతుడు, దుర్యోధనుని కుమార్తెను స్వయంవర సమయంలో బలవంతంగా తీసుకున్నాడు.
తతః క్రుద్ధా మహావీర్యాః కర్ణదుర్యోధనాదయః భీష్మద్రోణాదయశ్ చైవ బబన్ధుర్ యుధి నిర్జితమ్
అంతటితో కాదు, కర్ణుడు, దుర్యోధనుడు, భీష్ముడు, ద్రోణుడు వంటి మహావీరులు కోపంతో యుద్ధంలో ఓడిపోయిన సామ్బుని బంధించారు.