తస్మై దత్తో వరాన్ ప్రాదాచ్ చతురో భూరితేజసః పూర్వం బాహుసహస్రం తు ప్రార్థితం సుమహద్ వరమ్
ఆయనకు దాతుడు నాలుగు గొప్ప వరాలు ఇచ్చాడు. ముందుగా వెయ్యి చేతుల వరాన్ని కోరుకున్నాడు, అది అద్భుతమైన వరం.
అధర్మే ఽధీయమానస్య సద్భిస్ తత్ర నివారణమ్ ఉగ్రేణ పృథివీం జిత్వా ధర్మేణైవానురఞ్జనమ్
అధర్మం పెరిగినప్పుడు, సద్బుద్ధిగలవారు దాన్ని అడ్డుకున్నారు. అతడు భూమిని బలంగా జయించి, ధర్మంతో ప్రజలను సంతోషపరిచాడు.
సంగ్రామాన్ సుబహూఞ్ జిత్వా హత్వా చారీన్ సహస్రశః సంగ్రామే వర్తమానస్య వధం చాభ్యధికాద్ రణే
అతడు అనేక యుద్ధాలలో విజయం సాధించి, వేలాది శత్రువులను సంహరించి, యుద్ధరంగంలోనే ఇంకా పోరాడుతూ మరణానికి మరింత దగ్గరైన ప్రమాదాలను ఎదుర్కొన్నాడు.
తస్య బాహుసహస్రం తు యుధ్యతః కిల భో ద్విజాః యోగాద్ యోగీశ్వరస్యేవ ప్రాదుర్భవతి మాయయా
బ్రాహ్మణులారా! అతడు యుద్ధంలో పోరాడుతున్నప్పుడు, యోగబలంతో, యోగేశ్వరుడికి మాయ వల్ల ఎలా వేల చేతులు వస్తాయో, అతనికీ అలా వేల చేతులు కలిగాయి.
తేనేయం పృథివీ సర్వా సప్తద్వీపా సపత్తనా ససముద్రా సనగరా ఉగ్రేణ విధినా జితా
అతడు భయంకరమైన శక్తితో ఈ భూమిని, ఏడు ద్వీపాలతో, పట్టణాలతో, సముద్రాలతో, నగరాలతో కూడినదాన్ని పూర్తిగా జయించాడు.
తేన సప్తసు ద్వీపేషు సప్త యజ్ఞశతాని చ ప్రాప్తాని విధినా రాజ్ఞా శ్రూయన్తే మునిసత్తమాః
మహర్షులారా! ఆ రాజు ఏడు ద్వీపాలలో ఏడు వందల యజ్ఞాలను సక్రమంగా నిర్వహించాడని చెబుతారు.
సర్వే యజ్ఞా మునిశ్రేష్ఠాః సహస్రశతదక్షిణాః సర్వే కాఞ్చనయూపాశ్ చ సర్వే కాఞ్చనవేదయః
మహర్షులారా! ఆ యజ్ఞాలన్నీ లక్షలాది దానాలతో, బంగారు యూపాలతో, బంగారు వేదికలతో ఘనంగా జరిగాయి.
సర్వే దేవైర్ మునిశ్రేష్ఠా విమానస్థైర్ అలంకృతైః గన్ధర్వైర్ అప్సరోభిశ్ చ నిత్యమ్ ఏవోపశోభితాః
మహర్షులారా! ఆ యజ్ఞాలన్నీ దేవతలు అలంకరించిన విమానాలలో, గంధర్వులు, అప్సరసలతో కలిసి ఎల్లప్పుడూ అలంకరించబడ్డాయి.
యస్య యజ్ఞే జగౌ గాథాం గన్ధర్వో నారదస్ తథా వరీదాసాత్మజో విద్వాన్ మహిమ్నా తస్య విస్మితః
అతని యజ్ఞంలో వరీదుని కుమారుడైన గంధర్వుడు నారదుడు, అతని మహిమ చూసి ఆశ్చర్యపడి, గాథను పాడాడు.
న నూనం కార్తవీర్యస్య గతిం యాస్యన్తి పార్థివాః యజ్ఞైర్ దానైస్ తపోభిశ్ చ విక్రమేణ శ్రుతేన చ
కర్తవీర్యుని మార్గాన్ని యజ్ఞాలతో, దానాలతో, తపస్సుతో, పరాక్రమంతో, విద్యతో ఇతర రాజులు చేరలేరు.
స హి సప్తసు ద్వీపేషు చర్మీ ఖడ్గీ శరాసనీ రథీ ద్వీపాన్ అనుచరన్ యోగీ సందృశ్యతే నృభిః
అతడు కవచం ధరించి, ఖడ్గంతో, బాణాసనంతో, రథంపై యోగబలంతో ఏడు ద్వీపాల్లో సంచరిస్తూ, ప్రజలకు కనబడేవాడు.
అనష్టద్రవ్యతా చైవ న శోకో న చ విభ్రమః ప్రభావేణ మహారాజ్ఞః ప్రజా ధర్మేణ రక్షతః
ఆ మహారాజు తన ప్రభావంతో ప్రజలను ధర్మంతో రక్షించగా, వారికి ధనం నష్టం, శోకం, గందరగోళం ఏదీ కలగలేదు.
స సర్వరత్నభాక్ సమ్రాట్ చక్రవర్తీ బభూవ హ స ఏవ పశుపాలో ఽభూత్ క్షేత్రపాలః స ఏవ చ
అతడు సమస్త రత్నాలకు అధిపతిగా, చక్రవర్తిగా, గొల్లెవాడిగా, పొలాల కాపరిగా కూడా అయ్యాడు.
స ఏవ వృష్ట్యా పర్జన్యో యోగిత్వాద్ అర్జునో ఽభవత్ స వై బాహుసహస్రేణ జ్యాఘాతకఠినత్వచా
అతడు యోగబలంతో వర్షాన్ని కురిపించే మేఘంలా, అర్జునుడిగా, వేల చేతులతో ధనుస్సు తాడుతో తన చర్మాన్ని కఠినంగా మార్చుకున్నవాడయ్యాడు.
భాతి రశ్మిసహస్రేణ శరదీవ చ భాస్కరః స హి నాగాన్ మనుష్యేషు మాహిష్మత్యాం మహాద్యుతిః
అతడు శరదృతువులో సూర్యుడు ఎలా వేల కిరణాలతో ప్రకాశిస్తాడో, అలా మహిష్మతీనగరంలో మానవులలో మహాతేజస్సుతో నాగుని పోలికగా వెలిగిపోయాడు.
కర్కోటకసుతాఞ్ జిత్వా పుర్యాం తస్యాం న్యవేశయత్ స వై వేగం సముద్రస్య ప్రావృట్కాలే ఽమ్బుజేక్షణః
కర్కోటకుని కుమారులను జయించి, ఆ పట్టణంలో నివసింపజేశాడు. పద్మలోచనుడా! వర్షాకాలంలో సముద్రపు వేగాన్ని కూడా ఆపేశాడు.
క్రీడన్న్ ఇవ భుజోద్భిన్నం ప్రతిస్రోతశ్ చకార హ లుణ్ఠితా క్రీడతా తేన నదీ తద్గ్రామమాలినీ
ఆడుకుంటున్నట్లు, తన చేతులతో నదిని వెనక్కు మళ్లించాడు. ఆ నది గ్రామాలతో నిండినదిగా అతని ఆటలో దోచబడింది.
చలదూర్మిసహస్రేణ శఙ్కితాభ్యేతి నర్మదా తస్య బాహుసహస్రేణ క్షిప్యమాణే మహోదధౌ
వేల అలలు ఉప్పొంగుతుండగా, అతడు వేల చేతులతో మహాసముద్రాన్ని ఎగురవేస్తుంటే, నర్మదా భయంతో దగ్గరికి వచ్చింది.
భయాన్ నిలీనా నిశ్చేష్ఠాః పాతాలస్థా మహీసురాః చూర్ణీకృతమహావీచిం చలన్మీనమహాతిమిమ్
పాతాళంలో ఉన్న మహానాగులు భయంతో కదలకుండా దాగిపోయారు. అతడు సముద్రాన్ని కలిపి, పెద్ద అలలను, చేపలను, భారీ తిమింగలాలను చిదిమేశాడు.
మారుతావిద్ధఫేనౌఘమ్ ఆవర్తక్షోభసంకులమ్ ప్రావర్తయత్ తదా రాజా సహస్రేణ చ బాహునా
ఆ రాజు తన వేల చేతులతో గాలికి తాకిన నురుగు గడ్డలతో, ఆవర్తనాలతో కలిసిన నీటిని కలిపాడు.
దేవాసురసమాక్షిప్తః క్షీరోదమ్ ఇవ మన్దరః మన్దరక్షోభచకితా అమృతోత్పాదశఙ్కితాః
దేవతలు, అసురులు కలసి పాలసముద్రంలో మంద్రపర్వతాన్ని వేసినట్టు, ఆ మంద్రపర్వతం కదిలినప్పుడు అమృతం పుట్టబోతుందేమో అని భయంతో, ఆశ్చర్యంతో, ఉలిక్కిపడినట్టు వారు కూడా భయంతో వణికిపోయారు.
సహసోత్పతితా భీతా భీమం దృష్ట్వా నృపోత్తమమ్ నతా నిశ్చలమూర్ధానో బభూవుస్ తే మహోరగాః
అప్పుడే అకస్మాత్తుగా, మహాబలశాలి రాజును చూసి ఆ మహానాగులు భయంతో పైకి ఎగిరారు. వారు తలలు వంచి, కదలకుండా నమస్కరించారు.
సాయాహ్నే కదలీఖణ్డాః కమ్పితా ఇవ వాయునా స వై బద్ధ్వా ధనుర్ జ్యాభిర్ ఉత్సిక్తం పఞ్చభిః శరైః
సాయంత్రం, గాలి ఊదినప్పుడు అరటి తాటి కాండాలు ఊగినట్టు, అతడు తన విల్లు బిగించి, ఐదు బాణాలతో వేగంగా ప్రయోగించాడు.
లఙ్కేశం మోహయిత్వా తు సబలం రావణం బలాత్ నిర్జిత్య వశమ్ ఆనీయ మాహిష్మత్యాం బబన్ధ తమ్
లంకపతి రావణుడిని, అతని సేనతో సహా మాయచేసి, బలవంతంగా జయించి, వశపరిచాడు. ఆ తరువాత మహిష్మతిపట్టణంలో బంధించాడు.
శ్రుత్వా తు బద్ధం పౌలస్త్యం రావణం త్వ్ అర్జునేన చ తతో గత్వా పులస్త్యస్ తమ్ అర్జునం దదృశే స్వయమ్
పులస్త్యుని వంశజుడైన రావణుడిని అర్జునుడు బంధించాడని విని, పులస్త్యుడు అక్కడికి వెళ్లి, స్వయంగా అర్జునుని చూశాడు.
ముమోచ రక్షః పౌలస్త్యం పులస్త్యేనాభియాచితః యస్య బాహుసహస్రస్య బభూవ జ్యాతలస్వనః
పులస్త్యుడు కోరగా, అర్జునుడు రావణుడిని విడిపించాడు. రావణుడి వేల చేతులు ఎప్పుడో విల్లుబాణాల శబ్దంతో నిండిపోయేవి.
యుగాన్తే తోయదస్యేవ స్ఫుటతో హ్య్ అశనేర్ ఇవ అహో బత మృధే వీర్యం భార్గవస్య యద్ అచ్ఛినత్
యుగాంతంలో మేఘాలు పగిలినట్టు, మెరుపు మోగినట్టు, యుద్ధంలో భార్గవుని వీర్యం అతని బలాన్ని తెంచేసింది. ఇది నిజంగా ఆశ్చర్యమే!
రాజ్ఞో బాహుసహస్రస్య హైమం తాలవనం యథా తృషితేన కదాచిత్ స భిక్షితశ్ చిత్రభానునా
వేల చేతులున్న రాజుకు ఉన్న బంగారు తాటి తోటను, ఎప్పుడో దాహంతో బాధపడుతూ, చిత్రభాను అడిగాడు.
స భిక్షామ్ అదదాద్ వీరః సప్త ద్వీపాన్ విభావసోః పురాణి గ్రామఘోషాంశ్ చ విషయాంశ్ చైవ సర్వశః
ఆ వీరుడు దానం చేశాడు—ఏడు ద్వీపాలు, అగ్ని పురాణ నగరాలు, గ్రామాలు, పల్లెలు, తన రాజ్యంలో ఉన్న అన్ని ప్రాంతాలు కూడా ఇచ్చేశాడు.
జజ్వాల తస్య సర్వాణి చిత్రభానుర్ దిధృక్షయా స తస్య పురుషేన్ద్రస్య ప్రభావేణ మహాత్మనః
చిత్రభాను వాటిని తహతహలాడిస్తూ కాల్చేశాడు. కానీ అది ఆ మహాత్ముడైన పురుషేంద్రుని ప్రభావంతోనే జరిగింది.