పాశం సలిలరాజస్య సమాకృష్యోరగాశనః చచాల ఖణ్డశః కృత్త్వా బాలపన్నగదేహవత్
సముద్రాధిపతికి చెందిన పాశాన్ని నాగరాజుపై కూర్చున్నవాడు లాగి, చిన్న పాము శరీరాన్ని కోసినట్టు ముక్కలుగా చేసి ఊపేశాడు.
యమేన ప్రహితం దణ్డం గదాప్రక్షేపఖణ్డితమ్ పృథివ్యాం పాతయామ్ ఆస భగవాన్ దేవకీసుతః
యముడు పంపిన దండాన్ని, గదా ప్రహారంతో విరగ్గొట్టి, దేవకీసుతుడు భూమిపై పడేశాడు.
శిబికాం చ ధనేశస్య చక్రేణ తిలశో విభుః చకార శౌరిర్ అర్కేన్దూ దృష్టిపాతహతౌజసౌ
ధనాధిపతికి చెందిన శిబికను శౌరి తన చక్రంతో ధూళిగా చేసాడు. సూర్యుడు, చంద్రుడు తన చూపుతో తేజస్సును కోల్పోయారు.
నీతో ఽగ్నిః శతశో బాణైర్ ద్రావితా వసవో దిశః చక్రవిచ్ఛిన్నశూలాగ్రా రుద్రా భువి నిపాతితాః
అగ్ని వందలాది బాణాలతో తగిలాడు. వసువులు దిక్కులకూ పారిపోయారు. రుద్రుల భుజాలపై ఉన్న శూలాగ్రాలను చక్రంతో కోసి, భూమిపై పడేశారు.
సాధ్యా విశ్వే చ మరుతో గన్ధర్వాశ్ చైవ సాయకైః శార్ఙ్గిణా ప్రేరితాః సర్వే వ్యోమ్ని శాల్మలితూలవత్
సాధ్యులు, విశ్వదేవతలు, మరుత్లు, గంధర్వులు — వీరందరినీ శారంగం ధరించినవాడు తన బాణాలతో ఆకాశంలో శాల్మలి పత్తిలా చెల్లాచెదురుగా చేసేశాడు.
గరుడశ్ చాపి వక్త్రేణ పక్షాభ్యాం చ నఖాఙ్కురైః భక్షయన్న్ అహనద్ దేవాన్ దానవాంశ్ చ సదా ఖగః
గరుడుడు తన ముక్కుతో, రెక్కలతో, నఖాలతో దేవతలను, దానవులను తినిపారేసి, చంపుతూ, ఎప్పటికీ పక్షిరాజుగా నిలిచాడు.
తతః శరసహస్రేణ దేవేన్ద్రమధుసూదనౌ పరస్పరం వవర్షాతే ధారాభిర్ ఇవ తోయదౌ
ఆ తరువాత మధుసూదనుడు, దేవేంద్రుడు ఇద్దరూ పరస్పరం మీద వేలాది బాణాలను వర్షంలా వదిలారు.
ఐరావతేన గరుడో యుయుధే తత్ర సంకులే దేవైః సమేతైర్ యుయుధే శక్రేణ చ జనార్దనః
ఆ ఘోర యుద్ధంలో గరుడుడు ఎర్రావతంతో పోరాడాడు. జనార్దనుడు శక్రుడితో యుద్ధం చేశాడు. దేవతలు చూస్తూ నిలిచారు.
ఛిన్నేషు శీర్యమాణేషు శస్త్రేష్వ్ అస్త్రేషు సత్వరమ్ జగ్రాహ వాసవో వజ్రం కృష్ణశ్ చక్రం సుదర్శనమ్
ఆయుధాలు, అస్త్రాలు కోసి, నాశనం చేయబడినప్పుడు, వాసవుడు వెంటనే వజ్రాయుధాన్ని పట్టుకున్నాడు. కృష్ణుడు సుదర్శన చక్రాన్ని తీసుకున్నాడు.
తతో హాహాకృతం సర్వం త్రైలోక్యం సచరాచరమ్ వజ్రచక్రధరౌ దృష్ట్వా దేవరాజజనార్దనౌ
వజ్రం, చక్రం ధరించిన దేవరాజు, జనార్దనులను చూసి, చరాచరాలతో కూడిన మూడు లోకాలు అన్నీ భయంతో అరవాయి పోయాయి.
క్షిప్తం వజ్రమ్ అథేన్ద్రేణ జగ్రాహ భగవాన్ హరిః న ముమోచ తదా చక్రం తిష్ఠ తిష్ఠేతి చాబ్రవీత్
అప్పుడు ఇంద్రుడు తన వజ్రాయుధాన్ని విసిరినప్పుడు, భగవంతుడు హరిః దాన్ని పట్టుకున్నాడు; తన చక్రాయుధాన్ని విడిచిపెట్టలేదు. 'నిలు, నిలు' అని అన్నాడు.
ప్రనష్టవజ్రం దేవేన్ద్రం గరుడక్షతవాహనమ్ సత్యభామాబ్రవీద్ వాక్యం పలాయనపరాయణమ్
వజ్రాయుధం పోయిపోయి, గరుడుని చేత తన వాహనం గాయపడిన ఇంద్రుడు పారిపోవాలని ఉద్దేశించినప్పుడు, సత్యభామ అతనితో ఇలా చెప్పింది.
త్రైలోక్యేశ్వర నో యుక్తం శచీభర్తుః పలాయనమ్ పారిజాతస్రగాభోగాత్ త్వామ్ ఉపస్థాస్యతే శచీ
మూడు లోకాల అధిపతివైన ఇంద్రా! శచీభర్త అయిన నీవు పారిపోవడం సరికాదు. పారిజాతమాల ఆనందం కోసం శచీ నీ దగ్గరకు వస్తుంది.
కీదృశం దేవ రాజ్యం తే పారిజాతస్రగుజ్జ్వలామ్ అపశ్యతో యథాపూర్వం ప్రణయాభ్యాగతాం శచీమ్
దేవా! నీవు పూర్వంలా ప్రియంగా వచ్చిన శచీని చూస్తూ, ప్రకాశించే పారిజాతమాల నీవు చూడగలిగినప్పుడు, నీ రాజ్యానికి ఏమి విలువ ఉంది?
అలం శక్ర ప్రయాసేన న వ్రీడాం యాతుమ్ అర్హసి నీయతాం పారిజాతో ఽయం దేవాః సన్తు గతవ్యథాః
శక్రా! ఇక నీ శ్రమ చాలును; నీవు సిగ్గుపడవలసిన అవసరం లేదు. ఈ పారిజాతాన్ని తీసుకెళ్లిపోండి; దేవతలు బాధల నుంచి విముక్తి పొందాలి.
పతిగర్వావలేపేన బహుమానపురఃసరమ్ న దదర్శ గృహాయాతామ్ ఉపచారేణ మాం శచీ
భర్తపై గర్వంతో, అతిశయమైన గౌరవంతో, శచీ తన ఇంట్లోకి వచ్చిన నన్ను యథావిధిగా ఆతిథ్యం చేయలేదు.
స్త్రీత్వాద్ అగురుచిత్తాహం స్వభర్తుః శ్లాఘనాపరా తతః కృతవతీ శక్ర భవతా సహ విగ్రహమ్
నేను స్త్రీ అయినందున, నా మనస్సు గొప్పదిగా ఉండలేదు; నా భర్తను పొగడటంలోనే మునిగిపోయాను. అందుకే, శక్రా! నీవుతో కలహానికి దిగాను.
తద్ అలం పారిజాతేన పరస్వేన హృతేన వా రూపేణ యశసా చైవ భవేత్ స్త్రీ కా న గర్వితా
పారిజాతం ఎవరో తీసుకెళ్లినా, పోయినా, అది చాలును; అందం, కీర్తి ఉన్నప్పుడు ఏ స్త్రీ గర్వపడకపోతుంది?
ఇత్య్ ఉక్తే వై నివవృతే దేవరాజస్ తయా ద్విజాః ప్రాహ చైనామ్ అలం చణ్డి సఖి ఖేదాతివిస్తరైః
ఇలా చెప్పిన తర్వాత, దేవేంద్రుడు వెనక్కు తగ్గాడు. ఆమె తన సఖికి, 'ఓ చండి! స్నేహితీ, నీ బాధను ఇక ఎక్కువగా చెప్పకూ,' అని అన్నది.
న చాపి సర్గసంహారస్థితికర్తాఖిలస్య యః జితస్య తేన మే వ్రీడా జాయతే విశ్వరూపిణా
ప్రపంచ రూపుడైన ఆయన చేత ఓడిపోవడంలో నాకు ఎలాంటి సిగ్గు లేదు; సృష్టి, లయ, స్థితి అన్నిటికీ కారణమైన ఆయన చేత ఓడిపోవడంలో ఎలాంటి అపమానం లేదు.
యస్మిఞ్ జగత్ సకలమ్ ఏతద్ అనాదిమధ్యే యస్మాద్ యతశ్ చ న భవిష్యతి సర్వభూతాత్ తేనోద్భవప్రలయపాలనకారణేన వ్రీడా కథం భవతి దేవి నిరాకృతస్య
ఈ అంతా లోకం ఆది, అంతం లేని ఆయనలోనే ఉంది; ఆయన నుండి, ఆయన వల్ల మరొకటి పుట్టదు. సృష్టి, లయ, పోషణకు కారణమైన ఆయన చేత ఓడినందుకు, ఓ దేవీ! సిగ్గు ఎలా కలుగుతుంది?
సకలభువనమూర్తిర్ అల్పా సుసూక్ష్మా విదితసకలవేదైర్ జ్ఞాయతే యస్య నాన్యైః తమ్ అజమ్ అకృతమ్ ఈశం శాశ్వతం స్వేచ్ఛయైనం జగదుపకృతిమ్ ఆద్యం కో విజేతుం సమర్థః
అన్ని లోకాల రూపమైన, ఎంతో సూక్ష్మమైన, అన్ని వేదాలు తెలిపిన, ఇతరులు గ్రహించలేని, జననం లేని, సృష్టి లేని, శాశ్వతుడైన, తన ఇష్టానుసారం జగతికి మేలు చేసే ఆ ఆదిదేవుడిని ఎవరు జయించగలరు?
సంస్తుతో భగవాన్ ఇత్థం దేవరాజేన కేశవః ప్రహస్య భావగమ్భీరమ్ ఉవాచేదం ద్విజోత్తమాః
దేవేంద్రుడు ఇలా స్తుతించినప్పుడు, కేశవుడు చిరునవ్వుతో, లోతైన భావంతో, ద్విజోత్తములారా! ఇలా పలికాడు.
దేవరాజో భవాన్ ఇన్ద్రో వయం మర్త్యా జగత్పతే క్షన్తవ్యం భవతైవైతద్ అపరాధకృతం మమ
దేవేంద్రుడవు నీవే; మేము మానవులం, జగత్పతీ! నా వల్ల జరిగిన ఈ తప్పును నీవు క్షమించాలి.
పారిజాతతరుశ్ చాయం నీయతామ్ ఉచితాస్పదమ్ గృహీతో ఽయం మయా శక్ర సత్యావచనకారణాత్
ఈ పారిజాత వృక్షాన్ని తగిన స్థలానికి తీసుకెళ్లండి. నిజమైన మాట కోసం నేను దీన్ని తీసుకున్నాను, శక్రా!
వజ్రం చేదం గృహాణ త్వం యష్టవ్యం ప్రహితం త్వయా తవైవైతత్ ప్రహరణం శక్ర వైరివిదారణమ్
ఈ వజ్రాయుధాన్ని తీసుకో. ఇది నీవు యజ్ఞంలో ఉపయోగించవలసింది. శత్రువులను సంహరించడానికి ఇది నీ ఆయుధమే, శక్రా!
విమోహయసి మామ్ ఈశ మర్త్యో ఽహమ్ ఇతి కిం వదన్ జానీమస్ త్వాం భగవతో ఽనన్తసౌఖ్యవిదో వయమ్
ప్రభూ! 'నేను మానవుడను' అని చెప్పి నన్ను మాయలో పడేయడం ఎందుకు? భగవంతుడా! నీవు అనంత ఆనందాన్ని తెలిసినవాడివని మేము తెలుసు.
యో ఽసి సో ఽసి జగన్నాథ ప్రవృత్తౌ నాథ సంస్థితః జగతః శల్యనిష్కర్షం కరోష్య్ అసురసూదన
ప్రపంచాధిపతివైన నీవు, ఎలా ఉన్నా అలాగే ఉన్నావు. కార్యంలోనూ, విశ్రాంతిలోనూ స్థిరుడవు. అసురులను సంహరించేవాడవు, లోకానికి బాధను తొలగించేవాడవు.
నీయతాం పారిజాతో ఽయం కృష్ణ ద్వారవతీం పురీమ్ మర్త్యలోకే త్వయా ముక్తే నాయం సంస్థాస్యతే భువి
ఈ పారిజాత వృక్షాన్ని, కృష్ణా, ద్వారక నగరానికి తీసుకెళ్లించు. నీవు మానవ లోకంలో విముక్తుడవైన తర్వాత, ఈ వృక్షం భూమిపై ఉండదు.
తథేత్య్ ఉక్త్వా తు దేవేన్ద్రమ్ ఆజగామ భువం హరిః ప్రయుక్తైః సిద్ధగన్ధర్వైః స్తూయమానస్ త్వ్ అథర్షిభిః
అవును అని చెప్పి, హరి భూమిపైకి వచ్చాడు. దేవేంద్రుడు పంపిన సిద్ధులు, గంధర్వులు, ఋషులు ఆయనను స్తుతిస్తూ ఉన్నారు.