వ్యాపీ వ్యాప్యః క్రియా కర్తా కార్యం చ భగవాన్ సదా సర్వభూతాత్మభూతాత్మా స్తూయసే ఽచ్యుత కిం మయా
ప్రభూ, మీరు అన్నింటిలో వ్యాపించి ఉన్నవారు, వ్యాపింపబడినవారు, కార్యానికి కారణమైనవారు, కార్యమే అయినవారు. ఎప్పుడూ సర్వభూతాలలో ఆత్మగా, ఆత్మలో ఆత్మగా ఉన్న అచ్యుతా, అందరూ మిమ్మల్ని స్తుతిస్తున్నారు. నేను మళ్లీ ఎందుకు స్తుతించాలి?
పరమాత్మా త్వమ్ ఆత్మా చ భూతాత్మా చావ్యయో భవాన్ యదా తదా స్తుతిర్ నాస్తి కిమర్థం తే ప్రవర్తతామ్
మీరు పరమాత్మ, వ్యక్తిగత ఆత్మ, భూతాల ఆత్మ, నశించని స్వామీ. ఎప్పుడూ మిమ్మల్ని తప్ప మరెవ్వరిని స్తుతించరు. మరి మిమ్మల్ని స్తుతించడం ఎందుకు?
ప్రసీద సర్వభూతాత్మన్ నరకేన కృతం చ యత్ తత్ క్షమ్యతామ్ అదోషాయ మత్సుతః స నిపాతితః
సర్వభూతాత్మా, దయచూపండి. నరకుడు చేసిన దుష్కార్యాన్ని క్షమించండి. నా కుమారుడు పతించిపోయినా, అతనికి తప్పు లేదు.
తథేతి చోక్త్వా ధరణీం భగవాన్ భూతభావనః రత్నాని నరకావాసాజ్ జగ్రాహ మునిసత్తమాః
భూతభావనుడైన భగవంతుడు 'అలాగే కావాలి' అని చెప్పి, నరకుని ఇంట్లోని రత్నాలను తీసుకుని భూమికి ఇచ్చాడు, మునిశ్రేష్ఠులారా.
కన్యాపురే స కన్యానాం షోడశాతులవిక్రమః శతాధికాని దదృశే సహస్రాణి ద్విజోత్తమాః
ద్విజశ్రేష్ఠులారా, ఆ కన్యాపురిలో, పదహారు మంది బలానికి సమానమైన శక్తి కలిగిన వెయ్యికి మించి కన్యలను ఆయన చూశాడు.
చతుర్దంష్ట్రాన్ గజాంశ్ చోగ్రాన్ షట్ సహస్రాణి దృష్టవాన్ కామ్బోజానాం తథాశ్వానాం నియుతాన్య్ ఏకవింశతిమ్
అతడు నాలుగు దంతాలు ఉన్న ఆరు వేల భయంకరమైన ఏనుగులను, అలాగే కామ్బోజ దేశానికి చెందిన ఇరవై ఒక కోట్ల గుర్రాలను చూశాడు.
కన్యాస్ తాశ్ చ తథా నాగాంస్ తాన్ అశ్వాన్ ద్వారకాం పురీమ్ ప్రాపయామ్ ఆస గోవిన్దః సద్యో నరకకింకరైః
గోవిందుడు ఆ కన్యలను, ఆ ఏనుగులను, ఆ గుర్రాలను, నరకుని సేవకులతో పాటు వెంటనే ద్వారకా నగరానికి తీసుకెళ్లాడు.
దదృశే వారుణం ఛత్త్రం తథైవ మణిపర్వతమ్ ఆరోపయామ్ ఆస హరిర్ గరుడే పతగేశ్వరే
అతడు వరుణుని ఛత్రాన్ని, మణిపర్వతాన్ని చూసి, వాటిని పక్షిరాజు గరుడుని మీద హరిః ఎక్కించాడు.
ఆరుహ్య చ స్వయం కృష్ణః సత్యభామాసహాయవాన్ అదిత్యాః కుణ్డలే దాతుం జగామ త్రిదశాలయమ్
తర్వాత కృష్ణుడు సత్యభామతో కలిసి, ఆదితి కుండలాలను ఇవ్వడానికి దేవతల లోకానికి వెళ్లాడు.
గరుడో వారుణం ఛత్త్రం తథైవ మణిపర్వతమ్ సభార్యం చ హృషీకేశం లీలయైవ వహన్ యయౌ
గరుడుడు వరుణుని ఛత్రాన్ని, మణిపర్వతాన్ని, భార్యతో కూడిన హృషీకేశుడిని సులభంగా మోసుకుంటూ ప్రయాణించాడు.
తతః శఙ్ఖమ్ ఉపాధ్మాయ స్వర్గద్వారం గతో హరిః ఉపతస్థుస్ తతో దేవాః సార్ఘపాత్రా జనార్దనమ్
తర్వాత హరిః శంఖాన్ని ఊదుతూ స్వర్గద్వారానికి వెళ్లాడు. అక్కడ దేవతలు అర్ఘ్యపాత్రలతో జనార్ధనుడిని పూజించడానికి వచ్చారు.
స దేవైర్ అర్చితః కృష్ణో దేవమాతుర్ నివేశనమ్ సితాభ్రశిఖరాకారం ప్రవిశ్య దదృశే ఽదితిమ్
దేవతలు పూజించిన తరువాత, కృష్ణుడు తెల్ల మేఘశిఖరాన్ని పోలిన దేవమాత నివాసంలోకి ప్రవేశించి, ఆదితిని దర్శించాడు.
స తాం ప్రణమ్య శక్రేణ సహితః కుణ్డలోత్తమే దదౌ నరకనాశం చ శశంసాస్యై జనార్దనః
ఆమెకు నమస్కరించి, ఇంద్రునితో కలిసి, జనార్ధనుడు ఉత్తమమైన కుండలాలను ఇచ్చి, నరకుని నాశనాన్ని తెలియజేశాడు.
తతః ప్రీతా జగన్మాతా ధాతారం జగతాం హరిమ్ తుష్టావాదితిర్ అవ్యగ్రం కృత్వా తత్ప్రవణం మనః
అప్పుడా జగన్మాత అయిన ఆదితి, హరిలో మనస్సును స్థిరపరిచి, సంతోషంతో జగత్తును పోషించే హరిని స్తుతించింది.
నమస్ తే పుణ్డరీకాక్ష భక్తానామ్ అభయంకర సనాతనాత్మన్ భూతాత్మన్ సర్వాత్మన్ భూతభావన
పుండరీకాక్షా, భక్తులకు అభయం ఇచ్చేవాడా, శాశ్వత స్వరూపుడా, భూతాల ఆత్మా, సర్వాత్మా, భూతభావనుడా! నీకు నమస్కారం.
ప్రణేతర్ మనసో బుద్ధేర్ ఇన్ద్రియాణాం గుణాత్మక సితదీర్ఘాదినిఃశేషకల్పనాపరివర్జిత
మనస్సు, బుద్ధి, ఇంద్రియాలకు మార్గదర్శకుడవు. నీవు గుణాల సారము. తెలుపు, పొడవు వంటి అన్ని కల్పనలకు అతీతుడవు, పరిమితులు లేనివాడవు.
జన్మాదిభిర్ అసంస్పృష్టస్వప్నాదివారివర్జితః సంధ్యా రాత్రిర్ అహర్ భూమిర్ గగనం వాయుర్ అమ్బు చ
జననం మొదలైన వాటి ద్వారా నీవు ఎటువంటి ముడిపాటు లేకుండా ఉన్నావు. నీవు కలలూ, నీళ్ళూ లాంటి వాటికి దూరంగా ఉన్నవాడవు. నీవే సంధ్య, రాత్రి, పగలు, భూమి, ఆకాశం, గాలి, నీరు అన్నీ.
హుతాశనో మనో బుద్ధిర్ భూతాదిస్ త్వం తథాచ్యుత సృష్టిస్థితివినాశానాం కర్తా కర్తృపతిర్ భవాన్
నీవే అగ్ని, మనస్సు, బుద్ధి, భూతాలు మరియు వాటి మూలకారణం. అలాగే, నీవే సృష్టి, స్థితి, లయానికి కారణమైనవాడవు. నీవే కర్మ చేసే వాడు, కర్మలకు అధిపతి, అచ్యుతా!
బ్రహ్మవిష్ణుశివాఖ్యాభిర్ ఆత్మమూర్తిభిర్ ఈశ్వరః మాయాభిర్ ఏతద్ వ్యాప్తం తే జగత్ స్థావరజఙ్గమమ్
బ్రహ్మ, విష్ణు, శివ అనే స్వరూపాలతో, ప్రభువైన నీవు నీ మాయాశక్తితో ఈ జగత్తులోని చలించేవాటిని, అచలమైన వాటిని అంతటినీ వ్యాపించావు.
అనాత్మన్య్ ఆత్మవిజ్ఞానం సా తే మాయా జనార్దన అహం మమేతి భావో ఽత్ర యయా సముపజాయతే
ఆత్మ కాని వాటిలో ఆత్మను తెలుసుకున్నట్టు భావించడమే నీ మాయ, జనార్దనా! అదే వల్ల ఇక్కడ 'నేను', 'నాది' అనే భావనలు కలుగుతాయి.
సంసారమధ్యే మాయాయాస్ తవైతన్ నాథ చేష్టితమ్ యైః స్వధర్మపరైర్ నాథ నరైర్ ఆరాధితో భవాన్
ప్రభూ! ఈ సంసారమధ్యలో నీ మాయ వల్లే ఈ కార్యాలు జరుగుతున్నాయి. అయితే, తమ ధర్మాన్ని పాటించే మనుషులు నిన్ను భక్తిగా ఆరాధిస్తారు.
తే తరన్త్య్ అఖిలామ్ ఏతాం మాయామ్ ఆత్మవిముక్తయే బ్రహ్మాద్యాః సకలా దేవా మనుష్యాః పశవస్ తథా
బ్రహ్మ మొదలైన దేవతలు, మనుషులు, జంతువులు — వీరందరూ ఆత్మ విముక్తి కోసం నీ మాయను పూర్తిగా దాటి వెళ్తారు.
విష్ణుమాయామహావర్తే మోహాన్ధతమసావృతాః ఆరాధ్య త్వామ్ అభీప్సన్తే కామాన్ ఆత్మభవక్షయే
విష్ణుమాయ అనే మహా ప్రవాహంలో మునిగిపోయి, మోహాంధకారంతో కప్పబడి, వారు తమ జన్మ నాశనం కోసం కోరికలు కోరుతూ నిన్ను ఆరాధిస్తారు.
పదే తే పురుషా బద్ధా మాయయా భగవంస్ తవ మయా త్వం పుత్రకామిన్యా వైరిపక్షక్షయాయ చ
భగవంతుడా! నీ మాయ వల్ల నీ పాదాల వద్ద బంధించబడి, నేను నీవాడినే. నాకు కుమారసంతానం కావాలన్నా, శత్రువుల నాశనం కావాలన్నా, నీవే నాకు శరణు.
ఆరాధితో న మోక్షాయ మాయావిలసితం హి తత్ కౌపీనాచ్ఛాదనప్రాయా వాఞ్ఛా కల్పద్రుమాద్ అపి
నీ ఆరాధన విముక్తికోసం కాదు, అది కూడా మాయా లీలే. కనీసం ఒక కౌపీనాన్ని కోరడమే కల్పవృక్షాన్ని కోరడానికన్నా ఎక్కువ.
జాయతే యద్ అపుణ్యానాం సో ఽపరాధః స్వదోషజః తత్ ప్రసీదాఖిలజగన్మాయామోహకరావ్యయ
పుణ్యం లేని వారికి కలిగేది వారి తప్పుల వల్లే. అవి వారి స్వదోషాల కారణంగా జరిగే అపరాధాలు. జగత్తంతా మాయ, మోహాన్ని కలిగించే నీవు, క్షమించు, నశించని వాడా!
అజ్ఞానం జ్ఞానసద్భావ భూతభూతేశ నాశయ నమస్ తే చక్రహస్తాయ శార్ఙ్గహస్తాయ తే నమః
భూతాల అధిపతీ! జ్ఞానాన్ని స్థాపించి, అజ్ఞానాన్ని నశింపజేయు. చక్రాన్ని ధరించినవాడా, శారంగధనుస్సు పట్టినవాడా, నీకు నమస్కారం.
గదాహస్తాయ తే విష్ణో శఙ్ఖహస్తాయ తే నమః ఏతత్ పశ్యామి తే రూపం స్థూలచిహ్నోపశోభితమ్ న జానామి పరం యత్ తే ప్రసీద పరమేశ్వర
గదా పట్టిన విష్ణువుకు నమస్కారం. శంఖాన్ని పట్టిన నీకు నమస్కారం. నీ ఈ స్థూల రూపాన్ని నేను చూస్తున్నాను. నీ పరమరూపాన్ని నేను తెలియను. పరమేశ్వరా! దయచేయు.
అదిత్యైవం స్తుతో విష్ణుః ప్రహస్యాహ సురారణిమ్
అదితి ఇలా స్తుతించగా, విష్ణువు చిరునవ్వుతో దేవతామాతతో ఇలా అన్నాడు.
మాతా దేవి త్వమ్ అస్మాకం ప్రసీద వరదా భవ
దేవీ! మాతా! నీవు మాకే. దయచేసి వరాలు ప్రసాదించు.