తతో జహాసాథ బలం కలిఙ్గాధిపతిర్ ద్విజాః దన్తాన్ విదర్శయన్ మూఢో రుక్మీ చాహ మదోద్ధతః
అప్పుడు, ద్విజులారా, కలింగరాజు బలుని చూసి పళ్ళు చూపిస్తూ నవ్వాడు. మదంతో ఉప్పొంగిన రుక్మి కూడా మాట్లాడాడు.
అవిద్యో ఽయం మహాద్యూతే బలభద్రః పరాజితః మృషైవాక్షావలేపత్వాద్ యో ఽయం మేనే ఽక్షకోవిదమ్
ఈ బలభద్రుడు పాశాక్రీడలో ఏమి తెలియని వాడు, ఓడిపోయాడు. అక్షక్రీడలో నిపుణుడనుకున్నది అహంకారమే తప్ప వాస్తవం కాదు.
దృష్ట్వా కలిఙ్గరాజం తు ప్రకాశదశనాననమ్ రుక్మిణం చాపి దుర్వాక్యం కోపం చక్రే హలాయుధః
కలింగరాజు పళ్ళు చూపిస్తూ పెద్దగా నవ్వుతుండగా, రుక్మి కఠినంగా మాటలు చెప్పాడు. ఇది చూసిన హలాయుధుడు కోపంతో ఊగిపోయాడు.
తతః కోపపరీతాత్మా నిష్కకోటిం హలాయుధః గ్లహం జగ్రాహ రుక్మీ చ తతస్ త్వ్ అక్షాన్ అపాతయత్
అప్పుడా హలాయుధుడు కోపంతో మనసు నిండిపోయి, పందెం లేకుండా పాశాను తీసుకున్నాడు. వెంటనే రుక్మి ఆ పాశాను వేసాడు.
అజయద్ బలదేవో ఽథ ప్రాహోచ్చైస్ తం జితం మయా మమేతి రుక్మీ ప్రాహోచ్చైర్ అలీకోక్తైర్ అలం బలమ్
బలరాముడు గెలిచి, 'ఇతడు నా చేతిలో ఓడిపోయాడు, ఇతడు ఇక నా వాడు' అని గట్టిగా ప్రకటించాడు. కానీ రుక్మి మోసపూరితమైన మాటలతో, 'నీ బలానికి ఇక చాలూ!' అని ఎదురు పలికాడు.
త్వయోక్తో ఽయం గ్లహః సత్యం న మమైషో ఽనుమోదితః ఏవం త్వయా చేద్ విజితం న మయా విజితం కథమ్
'ఈ పాశాను నువ్వే పెట్టావు, నిజమే. కానీ నేను ఒప్పుకోలేదు. నువ్వు గెలిచినట్టు చెప్పుకుంటే, నేను నీ చేతిలో ఎలా ఓడిపోతాను?' అని అన్నాడు.
తతో ఽన్తరిక్షే వాగ్ ఉచ్చైః ప్రాహ గమ్భీరనాదినీ బలదేవస్య తం కోపం వర్ధయన్తీ మహాత్మనః
అప్పుడే ఆకాశంలో నుండి గంభీరమైన గొంతుతో ఒక వాణి వినిపించి, బలరాముని కోపాన్ని మరింత పెంచింది.
జితం తు బలదేవేన రుక్మిణా భాషితం మృషా అనుక్త్వా వచనం కించిత్ కృతం భవతి కర్మణా
'బలరాముడే గెలిచాడు; రుక్మి మాటలు అబద్ధం. నిజం చెప్పకుండా ఏ పని నెరవేరదు' అని ఆ వాణి చెప్పింది.
తతో బలః సముత్థాయ క్రోధసంరక్తలోచనః జఘానాష్టాపదేనైవ రుక్మిణం స మహాబలః
అప్పుడు బలరాముడు కోపంతో కన్నులు ఎర్రగా మారి లేచి, ఆ అష్టపద బల్లతో రుక్మిని గట్టిగా కొట్టి పడగొట్టాడు.
కలిఙ్గరాజం చాదాయ విస్ఫురన్తం బలాద్ బలః బభఞ్జ దన్తాన్ కుపితో యైః ప్రకాశం జహాస సః
తడబడుతూ ఉన్న కలింగరాజును బలరాముడు పట్టుకుని, అతడు బహిరంగంగా నవ్విన ఆ పళ్ళను కోపంతో విరిచేశాడు.
ఆకృష్య చ మహాస్తమ్భం జాతరూపమయం బలః జఘాన యే తత్పక్షాస్ తాన్ భూభృతః కుపితో బలః
తర్వాత బలరాముడు ఒక పెద్ద బంగారు స్తంభాన్ని పీకి, రుక్మికి తోడుగా ఉన్న రాజులను కోపంతో కొట్టి పడగొట్టాడు.
తతో హాహాకృతం సర్వం పలాయనపరం ద్విజాః తద్ రాజమణ్డలం సర్వం బభూవ కుపితే బలే
బలరాముడు కోపంతో ఉన్నప్పుడు, అక్కడున్న బ్రాహ్మణులు, రాజులు అందరూ భయంతో 'హా హా' అంటూ పరుగెత్తిపోతూ అక్కడి నుండి పారిపోయారు.
బలేన నిహతం శ్రుత్వా రుక్మిణం మధుసూదనః నోవాచ వచనం కించిద్ రుక్మిణీబలయోర్ భయాత్
బలరాముడు రుక్మిని చంపాడని విని, మధుసూదనుడు రుక్మిణి, బలరాముల భయంతో ఒక్క మాట కూడా మాట్లాడలేదు.
తతో ఽనిరుద్ధమ్ ఆదాయ కృతోద్వాహం ద్విజోత్తమాః ద్వారకామ్ ఆజగామాథ యదుచక్రం సకేశవమ్
అనిరుద్ధుని పెళ్లి జరిపిన తరువాత, ఉత్తమ బ్రాహ్మణులు, యదువంశీయులు, కేశవుడు అందరూ కలిసి ద్వారకకు తిరిగి వెళ్లారు.
ద్వారవత్యాం తతః శౌరిం శక్రస్ త్రిభువనేశ్వరః ఆజగామాథ మునయో మత్తైరావతపృష్ఠగః
తర్వాత ద్వారకలో, మూడు లోకాల అధిపతి శక్రుడు, మునులతో కలిసి మత్తయిన ఐరావతంపై వచ్చి శౌరిని దర్శించడానికి వచ్చాడు.
ప్రవిశ్య ద్వారకాం సో ఽథ సమీపే చ హరేస్ తదా కథయామ్ ఆస దైత్యస్య నరకస్య విచేష్టితమ్
అతడు ద్వారకలోకి ప్రవేశించి, హరిదేవుని దగ్గరకు వెళ్లి, నరకాసురుని చేసిన పనులను వివరించసాగాడు.
త్వయా నాథేన దేవానాం మనుష్యత్వే ఽపి తిష్ఠతా ప్రశమం సర్వదుఃఖాని నీతాని మధుసూదన
'దేవతలకు నీవు ప్రభువుగా ఉన్నప్పటికీ, మానవ రూపంలో ఉన్నా, మధుసూదనా! నీ వల్ల అన్ని బాధలు పోయాయి.'
తపస్విజనరక్షాయై సో ఽరిష్టో ధేనుకస్ తథా ప్రలమ్బాద్యాస్ తథా కేశీ తే సర్వే నిహతాస్ త్వయా
'తపస్సు చేసే వారికి రక్షణకై, అరిష్టుడు, ధేనుకుడు, ప్రలంబుడు, కేశి మొదలైనవారిని నువ్వే సంహరించావు.'
కంసః కువలయాపీడః పూతనా బాలఘాతినీ నాశం నీతాస్ త్వయా సర్వే యే ఽన్యే జగదుపద్రవాః
'కంసుడు, కువలయాపీడుడు, బాలలను చంపిన పూతన, ఇంకా ఇతర లోకానికి హాని చేసినవారిని నువ్వే నాశనం చేసావు.'
యుష్మద్దోర్దణ్డసంబుద్ధిపరిత్రాతే జగత్త్రయే యజ్ఞే యజ్ఞహవిః ప్రాశ్య తృప్తిం యాన్తి దివౌకసః
'నీ బాహుబలంతో, జ్ఞానంతో మూడు లోకాలను రక్షించినప్పుడు, యజ్ఞంలో తమ భాగాన్ని పొందిన దేవతలు సంతృప్తి చెందుతారు.'
సో ఽహం సాంప్రతమ్ ఆయాతో యన్నిమిత్తం జనార్దన తచ్ ఛ్రుత్వా తత్ప్రతీకారప్రయత్నం కర్తుమ్ అర్హసి
కాబట్టి జనార్దనా, నేను ఇప్పుడు ఈ కారణంతో ఇక్కడికి వచ్చాను. ఇది వినిన తర్వాత, దానికి పరిష్కారం కోసం నీవు యత్నించాలి.
భౌమో ఽయం నరకో నామ ప్రాగ్జ్యోతిషపురేశ్వరః కరోతి సర్వభూతానామ్ అపఘాతమ్ అరిందమ
ప్రాగ్జ్యోతిషపురానికి అధిపతిగా ఉన్న భౌముడు నరకుడు, శత్రువులను జయించేవాడా, అన్ని జీవులకు నాశనం చేస్తున్నాడు.
దేవసిద్ధసురాదీనాం నృపాణాం చ జనార్దన హత్వా తు సో ఽసురః కన్యా రురోధ నిజమన్దిరే
జనార్దనా, ఆ అసురుడు దేవతలు, సిద్ధులు, ఇతర దేవులు, రాజులను చంపి, కన్యలను తన మందిరంలో బంధించాడు.
ఛత్త్రం యత్ సలిలస్రావి తజ్ జహార ప్రచేతసః మన్దరస్య తథా శృఙ్గం హృతవాన్ మణిపర్వతమ్
వారుṇa దేవునికి చెందిన నీరు జల్లించే గొడుగును, అలాగే మణిపర్వతమైన మందరశిఖరాన్ని కూడా ఆ అసురుడు అపహరించాడు.
అమృతస్రావిణీ దివ్యే మాతుర్ మే ఽమృతకుణ్డలే జహార సో ఽసురో ఽదిత్యా వాఞ్ఛత్య్ ఐరావతం ద్విపమ్
నా తల్లికి ఉన్న అమృతాన్ని ప్రసరించే దివ్యకుండలాలను ఆ అసురుడు దొంగిలించాడు. ఇప్పుడు అతడు ఆదితి వద్ద ఉన్న ఐరావతాన్ని కూడా కోరుతున్నాడు.
దుర్నీతమ్ ఏతద్ గోవిన్ద మయా తస్య తవోదితమ్ యద్ అత్ర ప్రతికర్తవ్యం తత్ స్వయం పరిమృశ్యతామ్
గోవిందా, నేను చెప్పినట్లు ఇది చాలా దుర్మార్గమైన పని. ఇక్కడ ఏం చేయాలో నీవే ఆలోచించు.
ఇతి శ్రుత్వా స్మితం కృత్వా భగవాన్ దేవకీసుతః గృహీత్వా వాసవం హస్తే సముత్తస్థౌ వరాసనాత్
ఇలా విని, దేవకీ కుమారుడు చిరునవ్వుతో, ఇంద్రుడిని చేతిపట్టి, తన ఉత్తమ ఆసనంనుండి లేచాడు.
సంచిన్తితమ్ ఉపారుహ్య గరుడం గగనేచరమ్ సత్యభామాం సమారోప్య యయౌ ప్రాగ్జ్యోతిషం పురమ్
ఆకాశంలో సంచరించే గరుత్మంతునిపై ఎక్కి, సత్యభామను కూడా తనతో తీసుకుని, ప్రాగ్జ్యోతిషపురానికి వెళ్లాడు.
ఆరుహ్యైరావతం నాగం శక్రో ఽపి త్రిదశాలయమ్ తతో జగామ సుమనాః పశ్యతాం ద్వారకౌకసామ్
ఇంద్రుడు కూడా ఐరావతం పై ఎక్కి, మనసు ప్రశాంతంగా, ద్వారకావాసులందరూ చూస్తుండగా, దేవతల లోకానికి వెళ్లాడు.
ప్రాగ్జ్యోతిషపురస్యాస్య సమన్తాచ్ ఛతయోజనమ్ ఆచితం భైరవైః పాశైః పరసైన్యనివారణే
ప్రాగ్జ్యోతిషపురం చుట్టూ వంద యోజనల దూరం భైరవుల పాశాలతో శత్రు సైన్యాలను అడ్డుకునేందుకు గట్టి బందోబస్తు ఏర్పాటయ్యింది.