మత్స్యబన్ధైశ్ చ మత్స్యో ఽసౌ మత్స్యైర్ అన్యైః సహ ద్విజాః ఘాతితో ఽసురవర్యాయ శమ్బరాయ నివేదితః
ఆ చేపను ఇతర చేపలతో కలిసి మత్స్యకారులు పట్టుకుని, చంపి, అసురులలో శ్రేష్ఠుడైన శంబరునికి అప్పగించారు.
తస్య మాయావతీ నామ పత్నీ సర్వగృహేశ్వరీ కారయామ్ ఆస సూదానామ్ ఆధిపత్యమ్ అనిన్దితా
అతని భార్య మాయావతి, ఇంట్లో అన్నింటికీ అధిపతిగా, నిందలేని స్త్రీగా, వంటవారిలో ప్రధానిగా నియమించబడింది.
దారితే మత్స్యజఠరే దదృశే సాతిశోభనమ్ కుమారం మన్మథతరోర్ దగ్ధస్య ప్రథమాఙ్కురమ్
ఆ చేప కడుపు చీల్చినప్పుడు, మాయావతి అందమైన బాలుడిని చూశింది. అతడు కాలనాశమైన మన్మథవృక్షానికి మొట్టమొదటి కొమ్మలా ఉన్నాడు.
కో ఽయం కథమ్ అయం మత్స్యజఠరే సముపాగతః ఇత్య్ ఏవం కౌతుకావిష్టాం తాం తన్వీం ప్రాహ నారదః
‘ఇతడు ఎవరు? ఈ చేప కడుపులోకి ఎలా వచ్చాడు?’ అని ఆశ్చర్యంతో మాయావతి ఆలోచించగా, ఆ సన్నని స్త్రీతో నారదుడు మాట్లాడాడు.
అయం సమస్తజగతాం సృష్టిసంహారకారిణా శమ్బరేణ హృతః కృష్ణతనయః సూతికాగృహాత్
‘ఇతడు కృష్ణుని కుమారుడు. సృష్టి, లయలను చేసే శంబరుడు ఇతన్ని ప్రసూతిగృహం నుండి అపహరించాడు.’
క్షిప్తః సముద్రే మత్స్యేన నిగీర్ణస్ తే వశం గతః నరరత్నమ్ ఇదం సుభ్రు విశ్రబ్ధా పరిపాలయ
‘ఇతడిని సముద్రంలో పడేసి, ఒక చేప మింగింది. ఇప్పుడు నీ సంరక్షణలోకి వచ్చాడు. ఓ సుందరభ్రువా! ఈ మానవమణిని ధైర్యంగా రక్షించు.’
నారదేనైవమ్ ఉక్తా సా పాలయామ్ ఆస తం శిశుమ్ బాల్యాద్ ఏవాతిరాగేణ రూపాతిశయమోహితా
నారదుడు చెప్పినట్లు, ఆమె ఆ చిన్నవాడిని చూసుకుంటూ, అతని బాల్యంలోనే అతని అపూర్వమైన అందానికి మోహితురాలై, ఎంతో ప్రేమగా పెంచింది.
స యదా యౌవనాభోగభూషితో ఽభూద్ ద్విజోత్తమాః సాభిలాషా తదా సా తు బభూవ గజగామినీ
ఓ బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠులారా, అతను యవ్వనంలో అందాన్ని ఆస్వాదిస్తూ మెరిసిపోతుండగా, ఆమె కోరికతో, ఏనుగు నడకతో నడిచింది.
మాయావతీ దదౌ చాస్మై మాయా సర్వా మహాత్మనే ప్రద్యుమ్నాయాత్మభూతాయ తన్న్యస్తహృదయేక్షణా ప్రసజ్జన్తీం తు తామ్ ఆహ స కార్ష్ణిః కమలలోచనః
మాయావతి తన మనసు, చూపు అంతా ప్రద్యుమ్నుని మీద పెట్టి, తనలోని అన్ని మాయలను ఆ మహాత్ముడైన ప్రద్యుమ్నునికి ఇచ్చింది. అలా ఆమె అతనితో ఎంతో అనురాగంతో ఉండగా, కమలలోచనుడైన కృష్ణుని కుమారుడు ఆమెతో ఇలా అన్నాడు.
మాతృభావం విహాయైవ కిమర్థం వర్తసే ఽన్యథా
నీకు తల్లిగా భావన లేకుండా, ఇలా వేరేలా ఎందుకు ప్రవర్తిస్తున్నావు?
సా చాస్మై కథయామ్ ఆస న పుత్రస్ త్వం మమేతి వై తనయం త్వామ్ అయం విష్ణోర్ హృతవాన్ కాలశమ్బరః
ఆమె అతనితో ఇలా చెప్పింది: "నువ్వు నా కుమారుడు కాదురా; ఈ కాలశంబరుడు నిన్ను, విష్ణువు కుమారుడిని, నన్ను విడదీసి తీసుకెళ్లాడు."
క్షిప్తః సముద్రే మత్స్యస్య సంప్రాప్తో జఠరాన్ మయా సా తు రోదితి తే మాతా కాన్తాద్యాప్య్ అతివత్సలా
"నిన్ను సముద్రంలో పడేసి, నీవు ఒక చేప పొట్టలోకి వెళ్లి, అక్కడనుంచి నేను నిన్ను పొందాను. నీ అందమైన, ఎంతో మమకారంతో నిండిన తల్లి ఇప్పటికీ నీ కోసం ఏడుస్తూనే ఉంది."
ఇత్య్ ఉక్తః శమ్బరం యుద్ధే ప్రద్యుమ్నః స సమాహ్వయత్ క్రోధాకులీకృతమనా యుయుధే చ మహాబలః
అలా ఆమె చెప్పిన వెంటనే, ప్రద్యుమ్నుడు కోపంతో మనసు కలవరపడి, శంబరుణ్ని యుద్ధానికి పిలిచి, తన బలంతో అతనితో పోరాడాడు.
హత్వా సైన్యమ్ అశేషం తు తస్య దైత్యస్య మాధవిః సప్త మాయా వ్యతిక్రమ్య మాయాం సంయుయుజే ఽష్టమీమ్
ఆ దైత్యుని సైన్యాన్ని పూర్తిగా సంహరించిన తరువాత, మాధవుని కుమారుడు అతని ఏడుమాయలను అధిగమించి, ఎనిమిదవ మాయతో పోరాడాడు.
తయా జఘాన తం దైత్యం మాయయా కాలశమ్బరమ్ ఉత్పత్య చ తయా సార్ధమ్ ఆజగామ పితుః పురమ్
ఆ మాయతో, అతను కాలశంబరుడనే దైత్యుని సంహరించి, ఆమేతో కలిసి పైకి ఎగిరి తన తండ్రి ఊరికి వెళ్లాడు.
అన్తఃపురే చ పతితం మాయావత్యా సమన్వితమ్ తం దృష్ట్వా హృష్టసంకల్పా బభూవుః కృష్ణయోషితః రుక్మిణీ చాబ్రవీత్ ప్రేమ్ణా ఆసక్తదృష్టిర్ అనిన్దితా
మాయావతితో కలిసి అంతఃపురంలోకి ప్రవేశించినప్పుడు, కృష్ణుని భార్యలు అతన్ని చూసి ఎంతో ఆనందంతో మనసులో ఉల్లాసంగా మారారు. రుక్మిణి ప్రేమతో చూపును అతనిపై నిలిపి, నిందలేని ఆమె ఇలా చెప్పింది.
ధన్యాయాః ఖల్వ్ అయం పుత్రో వర్తతే నవయౌవనే అస్మిన్ వయసి పుత్రో మే ప్రద్యుమ్నో యది జీవతి
"యవ్వనంలో ఉన్న తన కుమారుడిని చూసే ఆ తల్లి నిజంగా ధన్యురాలు. ఈ వయసులో నా కుమారుడు ప్రద్యుమ్నుడు బతికుంటే ఎంత ఆనందమో!"
సభాగ్యా జననీ వత్స త్వయా కాపి విభూషితా అథవా యాదృశః స్నేహో మమ యాదృగ్ వపుశ్ చ తే హరేర్ అపత్యం సువ్యక్తం భవాన్ వత్స భవిష్యతి
"బిడ్డా, నీవు ఎవరికైనా కుమారుడివైతే, ఆ తల్లి నిజంగా భాగ్యవంతురాలు. లేకపోతే, నాకున్న ప్రేమ, నీ రూపం చూస్తే — నువ్వు హరివంశానికి చెందినవాడివని స్పష్టంగా తెలుస్తోంది. బిడ్డా, నువ్వే ఆయన కుమారుడివవుతావు."
ఏతస్మిన్న్ అన్తరే ప్రాప్తః సహ కృష్ణేన నారదః అన్తఃపురవరాం దేవీం రుక్మిణీం ప్రాహ హర్షితః
ఈలోపే, నారదుడు కృష్ణునితో కలిసి వచ్చి, అంతఃపురంలో ఉన్న రుక్మిణిదేవిని ఆనందంతో ఉద్దేశించి ఇలా చెప్పాడు.
ఏష తే తనయః సుభ్రు హత్వా శమ్బరమ్ ఆగతః హృతో యేనాభవత్ పూర్వం పుత్రస్ తే సూతికాగృహాత్
"ఓ సుందరభ్రువా, ఇదిగో నీ కుమారుడు. శంబరుణ్ని సంహరించి తిరిగి వచ్చాడు. పూర్వం నిన్ను ప్రసూతిగృహం నుండి వేరుచేసినవాడే ఇతడు."
ఇయం మాయావతీ భార్యా తనయస్యాస్య తే సతీ శమ్బరస్య న భార్యేయం శ్రూయతామ్ అత్ర కారణమ్
"ఈ మాయావతి నీ కుమారుడి సతీమంతులైన భార్య. ఆమె శంబరుని భార్య కాదు. దీనికి కారణం విను."
మన్మథే తు గతే నాశం తదుద్భవపరాయణా శమ్బరం మోహయామ్ ఆస మాయారూపేణ రుక్మిణి
"మన్మథుడు నశించిన తరువాత, ఆమె అతని జన్మకారణమైనదిగా, మాయారూపంలో శంబరుణ్ని మోహింపజేసింది, ఓ రుక్మిణి!"
వివాహాద్యుపభోగేషు రూపం మాయామయం శుభమ్ దర్శయామ్ ఆస దైత్యస్య తస్యేయం మదిరేక్షణా
"వివాహం, అనుభవాలలో, ఆమె తన మాయామయమైన శుభరూపాన్ని ఆ దైత్యుడికి చూపించింది. ఈ మదిరలోచన ఆమెనే."
కామో ఽవతీర్ణః పుత్రస్ తే తస్యేయం దయితా రతిః విశఙ్కా నాత్ర కర్తవ్యా స్నుషేయం తవ శోభనా
"కాముడు, నీ కుమారుడిగా అవతరించాడు. ఈమె అతని ప్రియమైన రతి. సందేహించకూడదు — ఈ శ్రేష్ఠురాలు నీ కోడలు."
తతో హర్షసమావిష్టౌ రుక్మిణీకేశవౌ తదా నగరీ చ సమస్తా సా సాధు సాధ్వ్ ఇత్య్ అభాషత
ఆ సమయంలో రుక్మిణి, కేశవుడు ఆనందంతో నిండిపోయారు. ఆ నగరమంతా 'బాగుంది! బాగుంది!' అని హర్షంగా పలికింది.
చిరం నష్టేన పుత్రేణ సంగతాం ప్రేక్ష్య రుక్మిణీమ్ అవాప విస్మయం సర్వో ద్వారవత్యాం జనస్ తదా
చిరకాలంగా దూరమైన తన కుమారునితో రుక్మిణి కలిసిన దృశ్యం చూసి, ద్వారకావతిలోని ప్రజలందరూ ఆశ్చర్యంతో మౌనమయ్యారు.
చారుదేష్ణం సుదేష్ణం చ చారుదేహం చ శోభనమ్ సుషేణం చారుగుప్తం చ భద్రచారుం తథాపరమ్
రుక్మిణికి చారుదేశ్నుడు, సుదేశ్నుడు, చారుదేహుడు అనే అందమైన కుమారుడు, సుశేనుడు, చారుగుప్తుడు, భద్రచారు అనే కుమారులు జన్మించారు.
చారువిన్దం సుచారుం చ చారుం చ బలినాం వరమ్ రుక్మిణ్య్ అజనయత్ పుత్రాన్ కన్యాం చారుమతీం తథా
ఆమె చారువిందుడు, సుచారుడు, బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడు అయిన చారు అనే కుమారులను, అలాగే చారుమతి అనే కుమార్తెను కనింది.
అన్యాశ్ చ భార్యాః కృష్ణస్య బభూవుః సప్త శోభనాః కాలిన్దీ మిత్రవిన్దా చ సత్యా నాగ్నజితీ తథా
కృష్ణునికి మరొకరు కూడా ఉన్నారు—ఏడు గొప్ప భార్యలు: కాలిందీ, మిత్రవిందా, సత్యా, నాగ్నజితి.
దేవీ జామ్బవతీ చాపి సదా తుష్టా తు రోహిణీ మద్రరాజసుతా చాన్యా సుశీలా శీలమణ్డలా
దేవి జాంబవతి, ఎప్పుడూ సంతోషంగా ఉండే రోహిణి, మద్రరాజు కుమార్తె, సుశీల, శీలమండల అనే వారు కూడా ఆయన భార్యలే.