త్వన్మాయామూఢమనసో జన్మమృత్యుజరాదికాన్ అవాప్య పాపాన్ పశ్యన్తి ప్రేతరాజానమ్ అన్తరా
నీ మాయ వల్ల మాయలో పడిపోయిన వారు జననం, మరణం, వృద్ధాప్యం మొదలైన వాటిని అనుభవించి, పాపాలు చేసి, మధ్యలో యమధర్మరాజును చూస్తారు.
తతః పాశశతైర్ బద్ధా నరకేష్వ్ అతిదారుణమ్ ప్రాప్నువన్తి మహద్ దుఃఖం విశ్వరూపమ్ ఇదం తవ
అనంతరం, వందల బంధనాలతో కట్టబడి, వారు నరకాలలో తీవ్రమైన బాధను అనుభవిస్తారు. ప్రభూ, ఇదే నీ విశ్వరూపం.
అహమ్ అత్యన్తవిషయీ మోహితస్ తవ మాయయా మమత్వాగాధగర్తాన్తే భ్రమామి పరమేశ్వర
పరమేశ్వరా, నేను విషయాసక్తి ఎక్కువగా ఉండి, నీ మాయ వల్ల మాయలో పడి, మమకారపు లోతైన గోతిలో తిప్పలు పడుతున్నాను.
సో ఽహం త్వాం శరణమ్ అపారమ్ ఈశమ్ ఈడ్యం సంప్రాప్తః పరమపదం యతో న కించిత్ సంసారశ్రమపరితాపతప్తచేతా నిర్విణ్ణే పరిణతధామ్ని సాభిలాషః
అందుచేత, నేను నీకు శరణు వచ్చాను, అపారమైన, పూజ్యమైన ప్రభువా! ఇక్కడ సంసార శ్రమ, బాధలు లేవు. నా మనస్సు అలసిపోయి, పరమపదాన్ని కోరుతూ నీ వద్దకు చేరింది.
ఇత్థం స్తుతస్ తదా తేన ముచుకున్దేన ధీమతా ప్రాహేశః సర్వభూతానామ్ అనాదినిధనో హరిః
ఇలా ధీరుడైన ముచుకుందుడు స్తుతించినప్పుడు, సర్వజీవుల అధిపతి, ఆదిమూలమైన హరిః ప్రసన్నంగా మాట్లాడాడు.
యథాభివాఞ్ఛితాంల్ లోకాన్ దివ్యాన్ గచ్ఛ నరేశ్వర అవ్యాహతపరైశ్వర్యో మత్ప్రసాదోపబృంహితః
నరేశ్వరా, నీవు కోరిన దివ్య లోకాలకు వెళ్ళు. నా కృప వల్ల నీ ఐశ్వర్యం నిర్బంధంగా, మరింత వృద్ధి చెందుతుంది.
భుక్త్వా దివ్యాన్ మహాభోగాన్ భవిష్యసి మహాకులే జాతిస్మరో మత్ప్రసాదాత్ తతో మోక్షమ్ అవాప్స్యసి
నీవు ఆ దివ్యమైన మహా భోగాలను అనుభవించి, గొప్ప వంశంలో జన్మించి, నా కృపతో గతజన్మలు గుర్తుండి, ఆ తరువాత మోక్షాన్ని పొందుతావు.
ఇత్య్ ఉక్తః ప్రణిపత్యేశం జగతామ్ అచ్యుతం నృపః గుహాముఖాద్ వినిష్క్రాన్తో దదృశే సో ఽల్పకాన్ నరాన్
ఇలా ప్రభువు చెప్పగానే, రాజు జగత్తుకు అధిపతైన అచ్యుతుని నమస్కరించి, గుహ ద్వారం నుంచి బయటకి వచ్చి, అక్కడ కొద్దిమంది మనుషులను మాత్రమే చూశాడు.
తతః కలియుగం జ్ఞాత్వా ప్రాప్తం తప్తుం తతో నృపః నరనారాయణస్థానం ప్రయయౌ గన్ధమాదనమ్
అక్కడ కలియుగం వచ్చిందని గ్రహించి, రాజు తపస్సు చేయడానికి నరనారాయణుల నివాసమైన గంధమాదన పర్వతానికి వెళ్లాడు.
కృష్ణో ఽపి ఘాతయిత్వారిమ్ ఉపాయేన హి తద్బలమ్ జగ్రాహ మథురామ్ ఏత్య హస్త్యశ్వస్యన్దనోజ్జ్వలమ్
కృష్ణుడు కూడా వ్యూహంతో శత్రు సేనను సంహరించి, మథురకు వచ్చి, అశ్వాలు, ఏనుగులు, రథాలు వంటి ధనాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నాడు.
ఆనీయ చోగ్రసేనాయ ద్వారవత్యాం న్యవేదయత్ పరాభిభవనిఃశఙ్కం బభూవ చ యదోః కులమ్
ఆ ధనాన్ని ఉగ్రసేనునికి ద్వారకలో అందజేసి, యాదవ వంశం ఓటమి భయమేమీ లేకుండా అయింది.
బలదేవో ఽపి విప్రేన్ద్రాః ప్రశాన్తాఖిలవిగ్రహః జ్ఞాతిదర్శనసోత్కణ్ఠః ప్రయయౌ నన్దగోకులమ్
బ్రాహ్మణులారా, బాలరాముడు అన్నీ కలహాలను శాంతింపజేసి, బంధువులను చూడాలని ఆకాంక్షతో నందగోకులానికి వెళ్లాడు.
తతో గోపాశ్ చ గోప్యశ్ చ యథాపూర్వమ్ అమిత్రజిత్ తథైవాభ్యవదత్ ప్రేమ్ణా బహుమానపురఃసరమ్
అప్పుడూ, గోపులు గోపికలు మునుపటిలాగే అమిత్రజిత్ ప్రేమతో, గౌరవంతో వారిని పలికాడు.
కైశ్ చాపి సంపరిష్వక్తః కాంశ్చిత్ స పరిషస్వజే హాసం చక్రే సమం కైశ్చిద్ గోపగోపీజనైస్ తథా
కొంతమంది అతన్ని ఆలింగనం చేసారు, అతడు మరికొందరిని ఆలింగనం చేసుకున్నాడు; ఇంకొందరితో గోపులు, గోపికలతో కలిసి నవ్వుతూ ఆనందంగా మాట్లాడాడు.
ప్రియాణ్య్ అనేకాన్య్ అవదన్ గోపాస్ తత్ర హలాయుధమ్ గోప్యశ్ చ ప్రేమముదితాః ప్రోచుః సేర్ష్యమ్ అథాపరాః
ఆ సమయంలో గోపులు హలాయుధునికి అనేక ప్రేమపూర్వకమైన మాటలు చెప్పారు. గోపికలు కూడా ఆనందంతో, ప్రేమతో మాట్లాడారు; మరికొందరు అసూయతో మాట్లాడారు.
గోప్యః పప్రచ్ఛుర్ అపరా నాగరీజనవల్లభః కచ్చిద్ ఆస్తే సుఖం కృష్ణశ్ చలత్ప్రేమరసాకులః
ఇంకొందరు గోపికలు, "నగరస్త్రీలకు ప్రియమైనవాడా, ప్రేమతో మనసు చలించిపోతున్న కృష్ణుడు సుఖంగా ఉన్నాడా?" అని అడిగారు.
అస్మచ్చేష్టోపహసనం న కచ్చిత్ పురయోషితామ్ సౌభాగ్యమానమ్ అధికం కరోతి క్షణసౌహృదః
"మన చేష్టలను కృష్ణుడు ఎప్పుడైనా నవ్వుతూ, నగరస్త్రీల అదృష్టాన్ని, గర్వాన్ని పెంచుతున్నాడా?"
కచ్చిత్ స్మరతి నః కృష్ణో గీతానుగమనం కృతమ్ అప్య్ అసౌ మాతరం ద్రష్టుం సకృద్ అప్య్ ఆగమిష్యతి
"మన పాటలతో అతడిని అనుసరించిన విషయాన్ని కృష్ణుడు గుర్తు చేసుకుంటాడా? కనీసం ఒక్కసారి అయినా తల్లి దగ్గరకు వస్తాడా?"
అథవా కిం తదాలాపైః క్రియన్తామ్ అపరాః కథాః యద్ అస్మాభిర్ వినా తేన వినాస్మాకం భవిష్యతి
"ఇలాంటి మాటలు ఎందుకు? ఇంకొన్ని విషయాలు మాట్లాడుకుందాం. మనం అతడిని లేకుండా ఉన్నట్లే, అతడూ మనల్ని లేకుండా ఉంటాడు."
పితా మాతా తథా భ్రాతా భర్తా బన్ధుజనశ్ చ కః న త్యక్తస్ తత్కృతే శ్మాభిర్ అకృతజ్ఞస్ తతో హి సః
"అతని కోసం మనలో ఎవరు తండ్రిని, తల్లిని, అన్నను, భర్తను, బంధువులను వదలలేదు? అతడు కృతఘ్నుడు, అందుకే మనమూ అలాగే ఉన్నాం."
తథాపి కచ్చిద్ ఆత్మీయమ్ ఇహాగమనసంశ్రయమ్ కరోతి కృష్ణో వక్తవ్యం భవతా వచనామృతమ్
"అయినా, కృష్ణుడు ఇక్కడికి వస్తానని ఎప్పుడైనా చెప్పాడా? నీవు నీ అమృతసమానమైన మాటలతో మాకు చెప్పాలి."
దామోదరో ఽసౌ గోవిన్దః పురస్త్రీసక్తమానసః అపేతప్రీతిర్ అస్మాసు దుర్దర్శః ప్రతిభాతి నః
"ఆ దామోదరుడు, గోవిందుడు, నగరస్త్రీలపై మనసు పెట్టినవాడు, మనపై ప్రేమను కోల్పోయాడు. అతడిని చూడడం మనకు అసాధ్యంగా అనిపిస్తోంది."
ఆమన్త్రితః స కృష్ణేతి పునర్ దామోదరేతి చ జహసుః సుస్వరం గోప్యో హరిణా కృష్టచేతసః
కృష్ణా! దామోదరా! అని పిలిచినప్పుడు, హరిలో మనసు లీనమైన గోపికలు మధురంగా నవ్వారు.
సందేశైః సౌమ్యమధురైః ప్రేమగర్భైర్ అగర్వితైః రామేణాశ్వాసితా గోప్యః కృష్ణస్యాతిమధుస్వరైః
రాముడు, కృష్ణుని తీపి స్వరంతో, మృదువుగా, ప్రేమతో, వినయంగా చెప్పిన సందేశాలతో గోపికలు ఓదార్పు పొందారు.
గోపైశ్ చ పూర్వవద్ రామః పరిహాసమనోహరైః కథాశ్ చకార ప్రేమ్ణా చ సహ తైర్ వ్రజభూమిషు
రాముడు కూడా మునుపటిలాగే గోపులతో కలిసి సరదా మాటలు, ప్రేమతో కూడిన కథలు వ్రజభూమిలో చెప్పాడు.
వనే విహరతస్ తస్య సహ గోపైర్ మహాత్మనః మానుషచ్ఛద్మరూపస్య శేషస్య ధరణీభృతః
ఆ మహాత్ముడు, మానవ రూపంలో ఉన్న శేషుడు, భూమిని మోసేవాడు, గోపులతో అడవిలో విహరిస్తూ ఉన్నాడు.
నిష్పాదితోరుకార్యస్య కార్యేణైవావతారిణః ఉపభోగార్థమ్ అత్యర్థం వరుణః ప్రాహ వారుణీమ్
పెద్ద పనులు పూర్తి చేసి, తన కార్యం కోసం అవతరించిన వాడు కావడంతో, వరుణుడు తన ఆనందార్థం వరుణిని ఇలా అన్నాడు.
అభీష్టాం సర్వదా హ్య్ అస్య మదిరే త్వం మహౌజసః అనన్తస్యోపభోగాయ తస్య గచ్ఛ ముదే శుభే
"నీవు ఎప్పుడూ అతనికి ఇష్టమైనవాడివి, మహోజస్వినీ! అనంతుని ఆనందానికి వెళ్లి, అతడికి సంతోషాన్ని కలిగించు."
ఇత్య్ ఉక్తా వారుణీ తేన సంనిధానమ్ అథాకరోత్ వృన్దావనతటోత్పన్నకదమ్బతరుకోటరే
ఇలా వరుణుడు చెప్పిన తర్వాత, వరుణి వృద్ధావన తీరంలో ఉన్న కదంబ వృక్షపు బొడ్డులో తనను ప్రత్యక్షంగా చూపించింది.
విచరన్ బలదేవో ఽపి మదిరాగన్ధమ్ ఉద్ధతమ్ ఆఘ్రాయ మదిరాహర్షమ్ అవాపాథ పురాతనమ్
బలరాముడు అడవిలో సంచరిస్తూ ఉండగా, మద్యం వాసన గట్టిగా వచ్చి, పాతకాలపు మద్యం ఆనందాన్ని అనుభవించాడు.