ప్రోక్తశ్ చ దేవైః సంసుప్తం యస్ త్వామ్ ఉత్థాపయిష్యతి దేహజేనాగ్నినా సద్యః స తు భస్మీభవిష్యతి
అప్పుడు దేవతలు చెప్పారు: 'నీవు నిద్రలో ఉండగా ఎవరు నిన్ను లేపితే, అతడు నీ శరీరంలోంచి వెలువడే అగ్నిలో వెంటనే బూడిదవుతాడు' అని.
ఏవం దగ్ధ్వా స తం పాపం దృష్ట్వా చ మధుసూదనమ్ కస్ త్వమ్ ఇత్య్ ఆహ సో ఽప్య్ ఆహ జాతో ఽహం శశినః కులే
అలా ఆ పాపిని కాల్చి వేసిన ముచుకుందుడు, మధుసూదనుడిని చూసి, 'నువ్వెవరు?' అని అడిగాడు. అప్పుడు ఆయన, 'నేను చంద్రుని వంశంలో పుట్టాను' అని చెప్పాడు.
వసుదేవస్య తనయో యదువంశసముద్భవః ముచుకున్దో ఽపి తచ్ ఛ్రుత్వా వృద్ధగార్గ్యవచః స్మరన్
'నేను వసుదేవుని కుమారుడిని, యదువంశంలో పుట్టాను' అని చెప్పగా, ముచుకుందుడు వృద్ధ గార్గ్యుడు చెప్పిన మాటలు గుర్తు చేసుకున్నాడు.
సంస్మృత్య ప్రణిపత్యైనం సర్వం సర్వేశ్వరం హరిమ్ ప్రాహ జ్ఞాతో భవాన్ విష్ణోర్ అంశస్ త్వం పరమేశ్వరః
ఆ మాటలు గుర్తు చేసుకుని, ముచుకుందుడు హరివారిని, సమస్త లోకాల అధిపతిని నమస్కరించి, 'మీరు నాకు తెలిసినవారు; మీరు విష్ణువు యొక్క అంసము, పరమేశ్వరుడు' అని అన్నాడు.
పురా గార్గ్యేణ కథితమ్ అష్టావింశతిమే యుగే ద్వాపరాన్తే హరేర్ జన్మ యదువంశే భవిష్యతి
పూర్వం గార్గ్యుడు చెప్పినదేమిటంటే, ఇరవై ఎనిమిదవ యుగంలో, ద్వాపరాంతంలో, హరివారు యదువంశంలో జన్మిస్తారని.
స త్వం ప్రాప్తో న సందేహో మర్త్యానామ్ ఉపకారకృత్ తథా హి సుమహత్ తేజో నాలం సోఢుమ్ అహం తవ
మీరు వచ్చారు, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. మానవులకు మేలు చేసేవారు మీరు. మీ తేజస్సు ఎంత గొప్పదో, దాన్ని నేను భరించలేను.
తథా హి సుమహామ్భోదధ్వనిధీరతరం తతః వాక్యం తమ్ ఇతి హోవాచ యుష్మత్పాదసులాలితమ్
మీ మాటలు మహాసముద్రం కన్నా లోతైనవి. అలా, మీ పాదాలను సేవించే ముచుకుందుడు ఇలా అన్నాడు.
దేవాసురే మహాయుద్ధే దైత్యాశ్ చ సుమహాభటాః న శేకుస్ తే మహత్ తేజస్ తత్ తేజో న సహామ్య్ అహమ్
దేవాసుర యుద్ధంలో, మహా భటులైన దైత్యులు మీ తేజస్సును తట్టుకోలేకపోయారు. నేను కూడా ఆ తేజస్సును భరించలేను.
సంసారపతితస్యైకో జన్తోస్ త్వం శరణం పరమ్ సంప్రసీద ప్రపన్నార్తిహర్తా హర మమాశుభమ్
ఈ సంసారంలో పడి ఉన్న జీవులకు మీరు పరమాశ్రయం. దయచేసి, శరణాగతుల బాధను తొలగించేవారు మీరు, నా దురదృష్టాన్ని పోగొనండి.
త్వం పయోనిధయః శైలాః సరితశ్ చ వనాని చ మేదినీ గగనం వాయుర్ ఆపో ఽగ్నిస్ త్వం తథా పుమాన్
మీరు సముద్రాలు, పర్వతాలు, నదులు, అడవులు, భూమి, ఆకాశం, గాలి, నీరు, అగ్ని, అలాగే మనుష్యుడే.
పుంసః పరతరం సర్వం వ్యాప్య జన్మ వికల్పవత్ శబ్దాదిహీనమ్ అజరం వృద్ధిక్షయవివర్జితమ్
మీరు మానవుని కన్నా మించి, అన్నిటిలో వ్యాపించి ఉన్నవారు. జన్మ, భేదాలు ఉన్నా, మీరు శబ్దాది ఇంద్రియాలకు అతీతమైనవారు, వృద్ధాప్యమూ, నాశనమూ లేని వాడు.
త్వత్తో ఽమరాస్ తు పితరో యక్షగన్ధర్వరాక్షసాః సిద్ధాశ్ చాప్సరసస్ త్వత్తో మనుష్యాః పశవః ఖగాః
మీ నుండి దేవతలు, పితృదేవతలు, యక్షులు, గంధర్వులు, రాక్షసులు, సిద్ధులు, అప్సరసలు, మనుషులు, జంతువులు, పక్షులు—all జన్మిస్తారు.
సరీసృపా మృగాః సర్వే త్వత్తశ్ చైవ మహీరుహాః యచ్ చ భూతం భవిష్యద్ వా కించిద్ అత్ర చరాచరే
సర్పాలు, మృగాలు, అలాగే మహా వృక్షాలు—all మీ నుండే. ఈ లోకంలో ఏదైనా, చలించేది అయినా, చలించనిది అయినా, గతంలో ఉన్నదైనా, భవిష్యత్తులో ఉండేదైనా, అన్నీ మీ నుండే.
అమూర్తం మూర్తమ్ అథవా స్థూలం సూక్ష్మతరం తథా తత్ సర్వం త్వం జగత్కర్తర్ నాస్తి కించిత్ త్వయా వినా
రూపం లేనిది అయినా, రూపం ఉన్నదైనా, స్థూలమైనా, సూక్ష్మమైనా, ఏది అయినా, ఈ జగత్తును సృష్టించేవారు మీరు. మీ లేకుండా ఏదీ లేదు.
మయా సంసారచక్రే ఽస్మిన్ భ్రమతా భగవన్ సదా తాపత్రయాభిభూతేన న ప్రాప్తా నిర్వృతిః క్వచిత్
ప్రభూ, నేను ఈ జనన మరణ చక్రంలో తిరుగుతూ, ఎప్పుడూ మూడు రకాల బాధలతో బాధపడుతూ, ఎక్కడా నిజమైన శాంతిని పొందలేదు.
దుఃఖాన్య్ ఏవ సుఖానీతి మృగతృష్ణాజలాశయః మయా నాథ గృహీతాని తాని తాపాయ మే ఽభవన్
స్వామీ, మృగత్రిష్ణలోని నీటిలా, నేను బాధలనే సుఖమని అనుకుని, వాటిని స్వీకరించాను. కానీ అవి నాకు కేవలం బాధనే ఇచ్చాయి.
రాజ్యమ్ ఉర్వీ బలం కోశో మిత్రపక్షస్ తథాత్మజాః భార్యా భృత్యజనా యే చ శబ్దాద్యా విషయాః ప్రభో
ప్రభూ, రాజ్యం, భూమి, బలము, ధనము, స్నేహితులు, మిత్రులు, కుమారులు, భార్య, సేవకులు, శబ్దాది విషయాలు—
సుఖబుద్ధ్యా మయా సర్వం గృహీతమ్ ఇదమ్ అవ్యయ పరిణామే చ దేవేశ తాపాత్మకమ్ అభూన్ మమ
ఈ అన్నింటినీ నేను శాశ్వతమైన సుఖమని భావించి స్వీకరించాను. కాని దేవతల అధిపతీ, చివరికి అవన్నీ నాకు బాధలకు కారణమయ్యాయి.
దేవలోకగతిం ప్రాప్తో నాథ దేవగణో ఽపి హి మత్తః సాహాయ్యకామో ఽభూచ్ ఛాశ్వతీ కుత్ర నిర్వృతిః
ప్రభూ, దేవలోకాన్ని పొందిన తరువాత కూడా దేవతలు నా సహాయం కోరారు. మరి ఎక్కడ శాశ్వతమైన శాంతి దొరుకుతుంది?
త్వామ్ అనారాధ్య జగతాం సర్వేషాం ప్రభవాస్పదమ్ శాశ్వతీ ప్రాప్యతే కేన పరమేశ్వర నిర్వృతిః
పరమేశ్వరా, సకల జగత్తుకూ మూలమైన నిన్ను ఆరాధించకుండా ఎవరు శాశ్వతమైన శాంతిని పొందగలరు?
త్వన్మాయామూఢమనసో జన్మమృత్యుజరాదికాన్ అవాప్య పాపాన్ పశ్యన్తి ప్రేతరాజానమ్ అన్తరా
నీ మాయ వల్ల మాయలో పడిపోయిన వారు జననం, మరణం, వృద్ధాప్యం మొదలైన వాటిని అనుభవించి, పాపాలు చేసి, మధ్యలో యమధర్మరాజును చూస్తారు.
తతః పాశశతైర్ బద్ధా నరకేష్వ్ అతిదారుణమ్ ప్రాప్నువన్తి మహద్ దుఃఖం విశ్వరూపమ్ ఇదం తవ
అనంతరం, వందల బంధనాలతో కట్టబడి, వారు నరకాలలో తీవ్రమైన బాధను అనుభవిస్తారు. ప్రభూ, ఇదే నీ విశ్వరూపం.
అహమ్ అత్యన్తవిషయీ మోహితస్ తవ మాయయా మమత్వాగాధగర్తాన్తే భ్రమామి పరమేశ్వర
పరమేశ్వరా, నేను విషయాసక్తి ఎక్కువగా ఉండి, నీ మాయ వల్ల మాయలో పడి, మమకారపు లోతైన గోతిలో తిప్పలు పడుతున్నాను.
సో ఽహం త్వాం శరణమ్ అపారమ్ ఈశమ్ ఈడ్యం సంప్రాప్తః పరమపదం యతో న కించిత్ సంసారశ్రమపరితాపతప్తచేతా నిర్విణ్ణే పరిణతధామ్ని సాభిలాషః
అందుచేత, నేను నీకు శరణు వచ్చాను, అపారమైన, పూజ్యమైన ప్రభువా! ఇక్కడ సంసార శ్రమ, బాధలు లేవు. నా మనస్సు అలసిపోయి, పరమపదాన్ని కోరుతూ నీ వద్దకు చేరింది.
ఇత్థం స్తుతస్ తదా తేన ముచుకున్దేన ధీమతా ప్రాహేశః సర్వభూతానామ్ అనాదినిధనో హరిః
ఇలా ధీరుడైన ముచుకుందుడు స్తుతించినప్పుడు, సర్వజీవుల అధిపతి, ఆదిమూలమైన హరిః ప్రసన్నంగా మాట్లాడాడు.
యథాభివాఞ్ఛితాంల్ లోకాన్ దివ్యాన్ గచ్ఛ నరేశ్వర అవ్యాహతపరైశ్వర్యో మత్ప్రసాదోపబృంహితః
నరేశ్వరా, నీవు కోరిన దివ్య లోకాలకు వెళ్ళు. నా కృప వల్ల నీ ఐశ్వర్యం నిర్బంధంగా, మరింత వృద్ధి చెందుతుంది.
భుక్త్వా దివ్యాన్ మహాభోగాన్ భవిష్యసి మహాకులే జాతిస్మరో మత్ప్రసాదాత్ తతో మోక్షమ్ అవాప్స్యసి
నీవు ఆ దివ్యమైన మహా భోగాలను అనుభవించి, గొప్ప వంశంలో జన్మించి, నా కృపతో గతజన్మలు గుర్తుండి, ఆ తరువాత మోక్షాన్ని పొందుతావు.
ఇత్య్ ఉక్తః ప్రణిపత్యేశం జగతామ్ అచ్యుతం నృపః గుహాముఖాద్ వినిష్క్రాన్తో దదృశే సో ఽల్పకాన్ నరాన్
ఇలా ప్రభువు చెప్పగానే, రాజు జగత్తుకు అధిపతైన అచ్యుతుని నమస్కరించి, గుహ ద్వారం నుంచి బయటకి వచ్చి, అక్కడ కొద్దిమంది మనుషులను మాత్రమే చూశాడు.
తతః కలియుగం జ్ఞాత్వా ప్రాప్తం తప్తుం తతో నృపః నరనారాయణస్థానం ప్రయయౌ గన్ధమాదనమ్
అక్కడ కలియుగం వచ్చిందని గ్రహించి, రాజు తపస్సు చేయడానికి నరనారాయణుల నివాసమైన గంధమాదన పర్వతానికి వెళ్లాడు.
కృష్ణో ఽపి ఘాతయిత్వారిమ్ ఉపాయేన హి తద్బలమ్ జగ్రాహ మథురామ్ ఏత్య హస్త్యశ్వస్యన్దనోజ్జ్వలమ్
కృష్ణుడు కూడా వ్యూహంతో శత్రు సేనను సంహరించి, మథురకు వచ్చి, అశ్వాలు, ఏనుగులు, రథాలు వంటి ధనాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నాడు.