ఓ ద్విజులారా! మర్కండేయుడు, కృష్ణుడు, రాముడు ఈ మహాపురుషులను దర్శించి, ఇంద్రద్యూమ అనే సముద్రంలో స్నానం చేసినవాడు నిస్సందేహంగా మోక్షాన్ని పొందుతాడు. ఇప్పుడు మీరు అడిగినట్టు, ఓ మునిశ్రేష్ఠులారా, ప్రపంచాధిపతి అయిన రాజా ఇంద్రద్యూమునుడు గతంలో మోక్షాన్ని ప్రసాదించే పరమక్షేత్రమైన పురుషోత్తమక్షేత్రానికి ఎందుకు వెళ్లాడు? అక్కడికి వెళ్లిన తరువాత, ఆ మహారాజు, దేవతాశ్రేష్ఠుడా, పరమపురుషుడైన వాసుదేవుని అశ్వమేధయాగంతో ఎలా సముచితంగా ఆరాధించాడు? ఆ ఫలప్రదమైన, దుర్లభమైన క్షేత్రంలో మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధమైన దేవాలయాన్ని అతడు ఎలా నిర్మించాడు? ప్రాణుల ప్రభువా! ఆ సింహస్వరూప రాజు, కృష్ణుడు, రాముడు, సుభద్రాదేవిని ఆ క్షేత్రంలో ఎలా ప్రతిష్ఠించి, క్షేత్రాన్ని ఎలా కాపాడాడు? ఆ ధర్మవంతుడైన రాజు, దేవతలచే పూజింపబడే కృష్ణుడు మొదలైనవారిని ఆ ఉత్తమ దేవాలయంలో ఎలా ప్రతిష్ఠించాడు? ఓ దేవతాశ్రేష్ఠుడా! ఆ మహాత్ముని కార్యాలను యథావిధిగా, యథార్థంగా, ఏదీ విడిచిపెట్టకుండా వివరంగా చెప్పాలి. మీ అమృతసమానమైన మాటలు మాకు తృప్తిని కలిగించవు; బ్రహ్మన్, మేము ఇంకా వినాలనుకుంటున్నాం, ఎందుకంటే మా ఆసక్తి అపారంగా ఉంది. ద్విజశ్రేష్ఠుడా, నీవు అడిగినది ప్రాచీనమైన, పాపాన్ని తొలగించేది, శుభప్రదం, భోగముక్తిని ప్రసాదించేది. ఇది అద్భుతమైనదిగా నేను భావిస్తున్నాను. కృతయుగంలో జరిగిన ఆ మహాత్ముని కార్యాలను నేను మీకు యథాతథంగా చెప్పబోతున్నాను. ఓ మునిశ్రేష్ఠులారా! మీరు శ్రద్ధతో, ఇంద్రియనిగ్రహంతో వినండి. మాలవ దేశంలో అవంతి అనే ఒక ప్రసిద్ధ నగరం ఉండేది. ఆ నగరానికి ఉన్న రాజు భూమిపై అత్యున్నతుడిగా పేరొందాడు. ఆ నగరం సంతోషభరితమైన ప్రజలతో నిండిపోయి ఉండేది. దృఢమైన ప్రాకారాలు, గుమ్మద్వారాలు, బలమైన తాళాలు, తలుపులతో అలంకరించబడింది. చుట్టూ పరిత్యజించదగిన మడుగులు ఉన్నాయి. అందులో అనేక రకాల వాణిజ్యులు, వివిధ వస్తువులను విక్రయించే వారు, సుందరమైన వీధులు, షాపులు, చక్కగా విభజించబడిన కూడళ్లతో ఆ నగరం ఎంతో సుందరంగా ఉండేది. అందమైన ఇళ్లతో, గోపురాలతో, అలంకరించబడిన వీధులతో, రాజహంసలు—వెండితొడుగు, ఆకర్షణీయమైన మెడలతో—ఆ నగరంలో సంచరించేవి. లక్షలకొద్ది మందిరాలు, ఉత్సాహభరితమైన యాగోత్సవాలు, సంగీతం, వాద్యాల ధ్వనులతో ఆ నగరం నిండి ఉండేది. వివిధ రంగుల జెండాలు, పతాకలు, ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలు, పాదసేనతో ఆ నగరం కిక్కిరిసిపోయి ఉండేది. అన్ని రకాల యోధులు, వివిధ ప్రాంతాల ప్రజలు, బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, శూద్రులు, ద్విజులు—అందరూ అక్కడ నివసించేవారు. ఓ మునిశ్రేష్ఠులారా! ఆ నగరం విద్యావంతులతో నిండినది. అక్కడ ఎవరూ అపవిత్రులు, అజ్ఞానులు, పేదలు ఉండరు. ఎవరూ అనారోగ్యంతో, వికలాంగతతో బాధపడరు; జూదానికి అలవాటుపడినవారు లేరు. పురుషులు, స్త్రీలు ఎప్పుడూ సంతోషంగా, మేలైన స్వభావంతో కనిపించేవారు. పగలు, రాత్రి ఆటలు ఆడి, ఎన్నో విధాల ఆనందించేవారు; మెరిసే కుండలాలతో, శుభ్రమైన వస్త్రాలతో అలంకరించబడిన పురుషులు అక్కడ కనిపించేవారు. వారు అందమైన రూపంతో, సద్గుణాలతో, దైవికాభరణాలతో, మన్మథుని పోలి, అన్ని శుభలక్షణాలతో మెరిసేవారు. అందమైన జుట్టు, మెత్తటి చెక్కలు, ఆకర్షణీయమైన ముఖాలు, మీసాలతో, అన్ని శాస్త్రాల్లో నిపుణులు, శత్రు సైన్యాలను ధ్వంసించేవారు. వారు అన్ని రకాల రత్నాలను దానం చేసే వారు, అన్ని రకాల ఐశ్వర్యాలను అనుభవించేవారు. అందులో మోహకమైన స్త్రీలు కూడా కనిపించేవారు. ఆ స్త్రీలు హంసలు, ఏనుగుల నడకతో నడిచేవారు; వారి కళ్ళు కమలపుష్పంలా వికసించేవి; సన్నని నడుము, ఆకర్షణీయమైన నడుము, పుష్టమైన, ఎత్తైన వక్షోజాలు కలిగి ఉండేవారు. అందమైన జుట్టు, ఆకర్షణీయమైన ముఖాలు, మెత్తటి చెక్కలు, స్తిరమైన జుట్టు, సొగసైన మెడలు, వినూత్నమైన క్రీడలతో అలంకరించబడి ఉండేవారు. బింబఫలంలా పెదాలు, పానసపాకుతో ప్రకాశించే ముఖాలు, బంగారు ఆభరణాలతో, అన్ని రకాల అలంకారాలతో సుసज्जితమైనవారు. నల్లగా, తెల్లగా, ఆకర్షణీయమైన నడుముతో, వారి నూపురాలు, కంచులు మోగించేవి; దైవిక మాలలు, వస్త్రాలు ధరించి, పరిమళభరితమైన అంగరాగాలు పూసుకునేవారు. వారు నైపుణ్యం కలవారు, శుభ్రులు, అందమైనవారు, ఆకర్షణీయమైన రూపాలతో, చూడదగినవారు; అందరూ సౌందర్యంతో, కాంతితో మెరిసేవారు; వారి ముఖాలు ఎప్పుడూ నవ్వుతో మెరిసేవి. సభల్లో, ప్రాంగణాల్లో, ఆడుతూ, ఆనందంతో మత్తులో మునిగిపోయేవారు; పాటలు, సంగీతం, కథలు, సంభాషణలతో అందరినీ ఆకట్టుకునేవారు. అందులో ప్రముఖ వేశ్యలు కూడా ఉండేవారు; వారు నాట్యం, సంగీతంలో నిపుణులు, చూపులు, మాటల్లో నైపుణ్యం కలవారు, స్త్రీలలోని అన్ని గుణాలతో మెరిసేవారు. మరికొందరు ధర్మోపదేశకులు, ఉత్తమ కుటుంబాలకు చెందిన సతీ స్త్రీలు, భర్తలకు అంకితభావంతో, అన్ని శ్రేష్ఠ లక్షణాలతో అలంకరించబడి ఉండేవారు. నగరంలో పవిత్రమైన వనాలు, ఉద్యానవనాలు, దైవాలయాలు ఉండేవి; వివిధ రకాల పూలతో అలంకరించబడి ఉండేవి. అక్కడ శాల, తాళ, తమాల, బకుల, నాగకేసర, పిప్పల, కర్ణికార, గంధపు చెక్క, అగరు, చంపక వృక్షాలు ఉండేవి. పున్నాగ, కొబ్బరి, పనస, చిలగడదుంప వృక్షాలు, నారింజ, లక్షూచ, లోధ్ర, సప్తపర్ణ, మంగళప్రదమైన అంజన వృక్షాలు ఉండేవి. మామిడి, బిల్వ, కదంబ, శింశప, ధవ, ఖదిర, పటాల, అశోక, తగర, తెలుపు కరవీర వృక్షాలు ఉండేవి. పసుపు అర్జున, భల్లాతక, సిద్ధ, అమ్రతక, మరియూ వట, అశ్వత్థ, కాశ్మర్య, పలాష, దేవదారు వృక్షాలు ఉండేవి. మందార, పారిజాత, చింత, విభీతక, ప్రాచీన ఆమలక, ప్లక్ష, జాంబు, శిరీష వృక్షాలు కూడా ఉండేవి. కలేయ, కంచనార, మధుజాంబీర, తిందుక, ఖర్జూర, అగస్త్య, బకుల, శాకోటక, హరితక వృక్షాలు ఉండేవి. కంకోళ, ముచుకుంద, హింతల, బీజపూర, కేతకికానన సమూహాలు, అతిముక్త, కుబ్జక వృక్షాలు ఉండేవి. మల్లెపూలు, కుందబన, అరటి చెట్లు, మాతులుంగ, తమలపాకాయలు, కరుణ, సిందువార ఫలాలతో ఆ ఉద్యానాలు అలంకరించబడి ఉండేవి. ఇలా, అవంతినగరం సర్వసంపదలతో, సౌందర్యంతో, ఆనందంతో, ధర్మాచరణతో, పరిపూర్ణంగా ఉండేది.