ఓ మహర్షులలో శ్రేష్ఠుడా! పుణ్యక్షేత్రాల మహిమను విన్నవారిని మనస్సులోనుండి కలుషితమైనవారు, ఎంతటి పవిత్ర తీర్థాలలో స్నానం చేసినా, వందసార్లు నీటితో శరీరాన్ని శుద్ధి చేసుకున్నా, వారు శుద్ధి చెందరు. అది మాలిన్యంతో నిండిన మద్యపాత్రను ఎంతసార్లు కడిగినా శుద్ధి కానట్టే. మనస్సు దురాశ, దురుద్దేశ్యాలతో నిండినవారు, దురాలోచనతో, మోసపూరితమైన వృత్తితో, ఇంద్రియాలను నియంత్రించని వారు, ఎంతటి తీర్థయాత్రలు చేసినా, దానాలు ఇచ్చినా, వ్రతాలు ఆచరించినా, అరణ్యవాసం చేసినా, వారు పవిత్రులు కాలేరు. ఇంద్రియాలను కట్టడి చేసుకొని, యథార్థంగా జీవించే వారు ఎక్కడ ఉన్నా, అక్కడే కురుక్షేత్రం, ప్రయాగ, పుష్కర వంటి మహాక్షేత్రాల పవిత్రత ఉంటుంది. అందుకే, ఓ మునిశ్రేష్ఠా! భూమిపై ఉన్న పవిత్ర తీర్థస్థానాల గూర్చి నేను నిశితంగా, సంక్షిప్తంగా వివరిస్తాను; నీవు శ్రద్ధగా విను. పుష్కర, నైమిశారణ్యాల వంటి ప్రథమ పవిత్రక్షేత్రాల విశేషాలను వంద సంవత్సరాలు వర్ణించినా పూర్తిగా చెప్పలేను. అలాగే, ప్రయాగ, ధర్మారణ్య, ధేనుక, చంపకారణ్య, సైంధవారణ్య వంటి పవిత్రక్షేత్రాలను కూడా చెప్పుదును. మగధారణ్య, దండకారణ్య, గయ, ప్రభాస, దివ్యమైన కనఖల, భృగుతుంగ, హిరణ్యాక్ష, భీమారణ్య, కుశస్థలి, లోహాకుల, సకేదార, మందారారణ్య కూడా పవిత్రతను ప్రసాదించే ప్రాంతాలు. మహాబల, కోటితీర్థం (పాపాలను తొలగించేది), రూపతీర్థం, శూకరవ, చక్రతీర్థం వంటి మహాపుణ్యక్షేత్రాలు ఉన్నాయి. యోగతీర్థం, సోమతీర్థం, పవిత్రమైన సాధోటక, కోకాముఖ, బదరీపర్వతం, సోమతీర్థం, తుంగకూట, స్కందాశ్రమం, కోటితీర్థం, అగ్నిపద, పంచశిఖ. ధర్మోద్భవ, కోటితీర్థం, బాధాప్రమోచన, గంగాద్వార, పంచకూట, మధ్యకేశర, చక్రప్రభ, మతంగ, ప్రసిద్ధి చెందిన కృషదండ, దంష్ట్రాకుండ, విష్ణుతీర్థ, సర్వకామిక వంటి పవిత్రక్షేత్రాలు ఉన్నాయి. మత్స్యతిల, బదరీ, బ్రహ్మకుండ, వహ్నికుండ, సత్యపద, చతుఃస్రోత, చతుఃశృంగపర్వతం (పన్నెండు ప్రవాహాలతో), మానస, స్థూలశృంగ, స్థూలదండ, ఊర్వశి వంటి ప్రదేశాలు. లోకపాల, మనువర, సోమాహ్వపర్వతం, సదాప్రభ, మేరు కుండ, సోమాభిషేకణం, మహాస్రోత, కోటరక, పంచధార, త్రిధారక, సప్తధార, ఏకధార, చామరకంటక, శాలగ్రామ, చక్రతీర్థం, అపూర్వమైన కోటిద్రుమ, బిల్వప్రభ, దేవహ్రద, విష్ణుహ్రద. శంఖప్రభ, దేవకుండ, వజ్రాయుధతీర్థం, అగ్నిప్రభ, పున్నాగ, అపూర్వమైన దేవప్రభ, విద్యాధర, గంధర్వసమేతంగా, బ్రహ్మసరోవరం, సాతీర్థం, లోకపాల, మణిపురగిరి, పంచహ్రద, పిండారక, మాలవ్య, గోప్రభావ, గోవర, వటమూలక. స్నానదండ, ప్రయాగ, రహస్యమైన విష్ణుపద, కన్యాశ్రమ, వాయుకుండ, ఉత్తమమైన జంబూమార్గ. గభస్తితీర్థం, యయాతిపటనం, శుచితీర్థం, కోటితీర్థం, భద్రవట, మహాకాల అరణ్యం. మరొక నర్మదాతీర్థం, వజ్రతీర్థం, అర్బుద, పింగుతీర్థం, సవశిష్ఠ, పృథిసంగమతీర్థం. దౌర్వాసికతీర్థం, శుభమైన పింజరక, ఋషితీర్థం, బ్రహ్మతుంగ, వసుతీర్థం, కుమారిక. శక్రతీర్థం, పంచనద, రేణుకతీర్థం, పితామహ పవిత్రతీర్థం, ఉత్తమమైన రుద్రపద. మణిమట్ట, కామాఖ్య, కృష్ణతీర్థం, కుశవిల, యజన, యజన స్వయంగా, బ్రహ్మవాలుక. పుష్పన్యాస, పుండరీక, మణిపుర, ఉత్తరప్రాంతం, దీర్ఘసత్ర, హయపద, అన్నశన తీర్థం. గంగావళయం, శివావళయం, నర్మదావళయం, వస్త్రపద, దారువల, ఛాయారోహణ. సిద్ధేశ్వర, మిత్రవల, కాలికాశ్రమ, వటవట, భద్రవట, కౌశాంభి, దివాకర. సరస్వతీ ద్వీపం, విజయ, కామద, రుద్రకోటీ, సుమనస, సద్రవణమిత తీర్థం. స్యామంతపంచకతీర్థం, బ్రహ్మతీర్థం, సుదర్శన, భూమండలమంతా, పరిప్లవ పృథుదక. పదిహేను అశ్వమేధ సమానమైన తీర్థం, సర్పిజ, విషయంతిక, కోటితీర్థం, పంచనద, వరాహ, యక్షిణీ హ్రద. పుండరీక, సోమతీర్థం, ఉత్తమమైన ముంజవట, బదరీవనం, ఆసిన, రత్నమూలక. లోకద్వార, పంచతీర్థం, కపిలతీర్థం, సూర్యతీర్థం, శంఖినీ, గోవాసస్థానం. యక్షరాజు తీర్థం, బ్రహ్మవర్త, సుతితీర్థం, కామేశ్వర, మాతృతీర్థం, శీతవనతీర్థం. స్నానలోమపహ, మాససంసారక, దశాశ్వమేధ, కేదార, బ్రహ్మోదుంబర. సప్తర్షికుండ, దేవతీర్థం, సుజంబుక, ఇటస్పద, కోటికూట, కిమ్దన, కిమ్జప. కరందవ, అవేధ్య, మరొక త్రివిష్టప, పాణిషత, మిశ్రక, మధువట, మనోజవ. కౌశికీ, దివ్యతీర్థం, ఋణమోచనతీర్థం, నృగధూమ అనే దివ్యతీర్థం, విష్ణుపద. ఇలా ఎన్నో పవిత్రమైన తీర్థస్థానాలు భూమిపై ఉన్నాయి. వాటిని ఒక్కొక్కటి వివరంగా వర్ణించడం అసాధ్యం. ఇవన్నీ భక్తితో సందర్శించేవారికి మహాపుణ్యాన్ని ప్రసాదిస్తాయి. కానీ, వాటి యాత్రకు మించినది మనస్సు శుద్ధి, ఇంద్రియ నియమనం. ఎక్కడ ఉన్నా, మనసు పవిత్రంగా ఉంటే, ఆ స్థలం తానే మహాతీర్థంగా మారిపోతుంది.