ஆநுலோம்யேந ஜாயந்தே லீயந்தே ப்ரதிலோமதஃ குணா குணேஷு ஸததம் ஸாகரஸ்யோர்மயோ யதா
இவை இயற்கை வரிசையில் தோன்றுகின்றன, எதிர் வரிசையில் மறைந்து விடுகின்றன; குணங்கள் எப்போதும் குணங்களிலேயே கலக்கின்றன, அது கடலிலுள்ள அலைகள் போல.
ஸர்கப்ரலய ஏதாவாந் ப்ரக்ரு'தேர் ந்ரு'பஸத்தம ஏகத்வம் ப்ரலயே சாஸ்ய பஹுத்வம் ச ததா ஸ்ரு'ஜி
மன்னருக்கு, உலகின் உருவாக்கமும் அழிவும் இப்படிப்பட்டவை: அழிவில் இயற்கை ஒன்றாகி, உருவாக்கத்தில் பலவாகிறது.
ஏவம் ஏவ ச ராஜேந்த்ர விஜ்ஞேயம் ஜ்ஞாநகோவிதைஃ அதிஷ்டாதாரம் அவ்யக்தம் அஸ்யாப்ய் ஏதந் நிதர்ஶநம்
இதேபோல், மன்னா, அறிவில் தேர்ந்தவர்கள், வெளிப்படாதது தான் இவற்றுக்கு ஆதாரம் என்பதை அறிந்து கொள்ள வேண்டும்; இதுவும் அதற்கான எடுத்துக்காட்டு.
ஏகத்வம் ச பஹுத்வம் ச ப்ரக்ரு'தேர் அநு தத்த்வவாந் ஏகத்வம் ப்ரலயே சாஸ்ய பஹுத்வம் ச ப்ரவர்தநாத்
ஒன்றாகவும் பலவாகவும் இயற்கை நிலைமையைப் பொறுத்து அமைகிறது; அழிவில் அது ஒன்றாகும், உருவாக்கத்தில் பலவாகும்.
பஹுதாத்மா ப்ரகுர்வீத ப்ரக்ரு'திம் ப்ரஸவாத்மிகாம் தச் ச க்ஷேத்ரம் மஹாந் ஆத்மா பஞ்சவிம்ஶோ ऽதிதிஷ்டதி
பல வடிவங்கள் கொண்ட ஆன்மா, உருவாக்கம் செய்யும் இயற்கையை உருவாக்குகிறது; அந்த நிலத்தை, மகான் என்ற ஆன்மா, இருபத்தி ஐந்தாவது, ஆட்சி செய்கிறான்.
அதிஷ்டாதேதி ராஜேந்த்ர ப்ரோச்யதே யதிஸத்தமைஃ அதிஷ்டாநாத் அதிஷ்டாதா க்ஷேத்ராணாம் இதி நஃ ஶ்ருதம்
மன்னா, சிறந்த தவசிகளால் அவன் 'ஆட்சி செய்பவன்' என்று அழைக்கப்படுகிறான்; ஆட்சி செய்வதால்தான், நிலங்களுக்கான ஆட்சி செய்பவன் என்று நாம் கேட்டுள்ளோம்.
க்ஷேத்ரம் ஜாநாதி சாவ்யக்தம் க்ஷேத்ரஜ்ஞ இதி சோச்யதே அவ்யக்திகே புரே ஶேதே புருஷஶ் சேதி கத்யதே
அவன் நிலத்தை அறிகிறான், அதனால் 'நிலத்தை அறிந்தவன்' என்றும் அழைக்கப்படுகிறான்; வெளிப்படாத நகரத்தில், அந்த ஆன்மா தங்கி இருப்பதாகச் சொல்லப்படுகிறது.
அந்யத் ஏவ ச க்ஷேத்ரம் ஸ்யாத் அந்யஃ க்ஷேத்ரஜ்ஞ உச்யதே க்ஷேத்ரம் அவ்யக்த இத்ய் உக்தம் ஜ்ஞாதாரம் பஞ்சவிம்ஶகம்
நிலம் ஒன்றாகும், நிலத்தை அறிந்தவன் வேறாகும்; நிலம் வெளிப்படாதது என்று கூறப்படுகிறது, அறிந்தவன் இருபத்தி ஐந்தாவது.
அந்யத் ஏவ ச ஜ்ஞாநம் ஸ்யாத் அந்யஜ் ஜ்ஞேயம் தத் உச்யதே ஜ்ஞாநம் அவ்யக்தம் இத்ய் உக்தம் ஜ்ஞேயோ வை பஞ்சவிம்ஶகஃ
அறிவு ஒன்றாகும், அறியப்படுவது வேறாகும் என்று கூறப்படுகிறது; அறிவு வெளிப்படாதது என்று சொல்லப்படுகிறது, அறியப்படுவது உண்மையில் இருபத்தி ஐந்தாவது.
அவ்யக்தம் க்ஷேத்ரம் இத்ய் உக்தம் ததா ஸத்த்வம் ததேஶ்வரம் அநீஶ்வரம் அதத்த்வம் ச தத்த்வம் தத் பஞ்சவிம்ஶகம்
வெளிப்படாதது நிலம் என்றும், அதேபோல் இருப்பதும், இறைவனும்; இறைவனல்லாததும், தத்துவமல்லாததும், அந்த தத்துவமே இருபத்தி ஐந்தாவது.
ஸாம்க்யதர்ஶநம் ஏதாவத் பரிஸம்க்யா ந வித்யதே ஸம்க்யா ப்ரகுருதே சைவ ப்ரக்ரு'திம் ச ப்ரவக்ஷ்யதே
சாங்க்யம் இத்தனை வரையே விளக்குகிறது; இதற்கு மேல் எண்ணிக்கை இல்லை. சாங்க்யம் எண்ணிக்கையையும் இயற்கையையும் விவரிக்கிறது.
சத்வாரிம்ஶச் சதுர்விம்ஶத் ப்ரதிஸம்க்யாய தத்த்வதஃ ஸம்க்யா ஸஹஸ்ரக்ரு'த்யா து நிஸ்தத்த்வஃ பஞ்சவிம்ஶகஃ
நாற்பதும் இருபத்தி நான்கும் தத்துவங்களாக எண்ணப்படுகின்றன; இருபத்தி ஐந்தாவது, ஆயிரம் முறை எண்ணப்பட்டாலும், தத்துவம் அல்ல.
பஞ்சவிம்ஶத் ப்ரபுத்தாத்மா புத்யமாந இதி ஶ்ருதஃ யதா புத்யதி ஆத்மாநம் ததா பவதி கேவலஃ
விழித்துள்ள ஆன்மா இருபத்தி ஐந்தாவது என்று அழைக்கப்படுகிறான், விழிப்பவன் என்றும் கூறப்படுகிறது; ஆன்மா தன்னை அறிந்தபோது, அது தனித்துவமாகிறது.
ஸம்யக்தர்ஶநம் ஏதாவத் பாஷிதம் தவ தத்த்வதஃ ஏவம் ஏதத் விஜாநந்தஃ ஸாம்யதாம் ப்ரதியாந்த்ய் உத
இவ்வாறு, உண்மையான பார்வை உமக்கு தத்துவப்படி கூறப்பட்டது; இதை அறிந்தவர்கள் சமநிலையை அடைகிறார்கள்.
ஸம்யங்நிதர்ஶநம் நாம ப்ரத்யக்ஷம் ப்ரக்ரு'தேஸ் ததா குணவத்த்வாத் யதைதாநி நிர்குணேப்யஸ் ததா பவேத்
உண்மையான பார்வை என்பது இயற்கையை நேரடியாகக் காண்பதாகும்; குணங்கள் இருப்பதால், இவை குணமில்லாததிலிருந்து உருவாகின்றன.
ந த்வ் ஏவம் வர்தமாநாநாம் ஆவ்ரு'த்திர் வர்ததே புநஃ வித்யதே க்ஷரபாவஶ் ச ந பரஸ்பரம் அவ்யயம்
இவ்வாறு வாழ்பவர்களுக்கு மீண்டும் பிறப்பு இல்லை; அழிகின்ற நிலை மட்டும் உள்ளது, ஆனால் ஒருவருக்கொருவர் அழியாத நிலை இல்லை.
பஶ்யந்த்ய் அமதயோ யே ந ஸம்யக் தேஷு ச தர்ஶநம் தே வ்யக்திம் ப்ரதிபத்யந்தே புநஃ புநர் அரிம்தம
யார் உண்மையைத் தெளிவாகப் பார்க்க முடியவில்லை, அரிந்தமா, அவர்கள் அந்த மனிதர்களில் வெளிப்படையாகத் தெரிகிறதை மட்டும் பார்த்து, அதையே மீண்டும் மீண்டும் பற்றிக்கொள்கிறார்கள்.
ஸர்வம் ஏதத் விஜாநந்தோ ந ஸர்வஸ்ய ப்ரபோதநாத் வ்யக்திபூதா பவிஷ்யந்தி வ்யக்தஸ்யைவாநுவர்தநாத்
இவை அனைத்தையும் அறிந்திருந்தாலும், அவர்கள் எல்லோரையும் விழிப்பூட்டுவதில்லை; வெளிப்பட்டதைத் தொடர்ந்து அவர்கள் வெளிப்படையாகவே ஆகிறார்கள்.
ஸர்வம் அவ்யக்தம் இத்ய் உக்தம் அஸர்வஃ பஞ்சவிம்ஶகஃ ய ஏவம் அபிஜாநந்தி ந பயம் தேஷு வித்யதே
எல்லாமும் வெளிப்படாதது என்று கூறப்படுகிறது; எல்லாம் அல்லாதவன் இருபத்தி ஐந்தாவது. இதை அறிந்தவர்களுக்கு பயம் எதுவும் இல்லை.
ஸாம்க்யதர்ஶநம் ஏதாவத் உக்தம் தே ந்ரு'பஸத்தம வித்யாவித்யே த்வ் இதாநீம் மே த்வம் நிபோதாநுபூர்வஶஃ
இவ்வளவு வரை சாங்க்யம் என்ற போதனை உமக்கு விளக்கியுள்ளேன், அரசர்களில் சிறந்தவரே. இப்போது அறிவும் அறியாமையும் பற்றி முறையே எனிடம் கேளுங்கள்.
அபேத்யம் ஆஹுர் அவ்யக்தம் ஸர்கப்ரலயதர்மிணஃ ஸர்கப்ரலய இத்ய் உக்தம் வித்யாவித்யே ச விம்ஶகஃ
வெளிப்படாதது பகுத்தறிய முடியாதது என்றும், அது உருவாக்கமும் அழிவும் உடையது என்றும் கூறுகிறார்கள். உருவாக்கமும் அழிவும் இங்கே சொல்லப்பட்டுள்ளன; அறிவும் அறியாமையும் இருபதாவது எனப்படுகிறது.
பரஸ்பரஸ்ய வித்யா வை தந் நிபோதாநுபூர்வஶஃ யதோக்தம் ரு'ஷிபிஸ் தாத ஸாம்க்யஸ்யாதிநிதர்ஶநம்
அறிவு ஒன்றுக்கொன்று சார்ந்தது; இதை முறையே நீ அறிந்து கொள், ப்ரியமானவரே, முனிவர்கள் கூறியபடி, இது சாங்க்யத்தின் மேலும் ஒரு எடுத்துக்காட்டு.
கர்மேந்த்ரியாணாம் ஸர்வேஷாம் வித்யா புத்தீந்த்ரியம் ஸ்ம்ரு'தம் புத்தீந்த்ரியாணாம் ச ததா விஶேஷா இதி நஃ ஶ்ருதம்
எல்லா செயல் உறுப்புகளுக்குள்ளும் அறிவு என்பது புத்தி உறுப்பே என்று கூறப்படுகிறது; அதுபோலவே, அறிவு உறுப்புகளின் வேறுபாடுகளும் நமக்கு கற்றுக்கொடுக்கப்பட்டுள்ளன.
விஷயாணாம் மநஸ் தேஷாம் வித்யாம் ஆஹுர் மநீஷிணஃ மநஸஃ பஞ்ச பூதாநி வித்யா இத்ய் அபிசக்ஷதே
புலன்களின் பொருட்களுக்கு அறிவு என்பது மனம் என்று ஞானிகள் கூறுகிறார்கள்; மனதிற்கு அறிவு என்பது ஐந்து பூதங்கள் என்று சொல்கிறார்கள்.
அஹம்காரஸ் து பூதாநாம் பஞ்சாநாம் நாத்ர ஸம்ஶயஃ அஹம்காரஸ் ததா வித்யா புத்திர் வித்யா நரேஶ்வர
ஐந்து பூதங்களுக்கு அஹங்காரம் என்பது உறுதி; இதில் சந்தேகம் இல்லை. அஹங்காரமும் அறிவும், புத்தியும் அறிவே, மனிதர்களின் தலைவரே.
புத்த்யா ப்ரக்ரு'திர் அவ்யக்தம் தத்த்வாநாம் பரமேஶ்வரஃ வித்யா ஜ்ஞேயா நரஶ்ரேஷ்ட விதிஶ் ச பரமஃ ஸ்ம்ரு'தஃ
புத்தியால் இயற்கை வெளிப்படாததாகும், அது தத்துவங்களில் உயர்ந்தது, மனிதர்களில் சிறந்தவரே. அறிவை அறிந்து கொள்ள வேண்டும், உயர்ந்த ஒழுக்கமும் நினைவில் கொள்ளப்படுகிறது.
அவ்யக்தம் அபரம் ப்ராஹுர் வித்யா வை பஞ்சவிம்ஶகஃ ஸர்வஸ்ய ஸர்வம் இத்ய் உக்தம் ஜ்ஞேயஜ்ஞாநஸ்ய பாரகஃ
வெளிப்படாதது கீழ்மையானது என்று கூறப்படுகிறது; அறிவு தான் இருபத்தி ஐந்தாவது. எல்லாவற்றிலும் எல்லாம் என்று சொல்லப்படுகிறது; அறிவும் அறிந்ததையும் கடந்தவன்.
ஜ்ஞாநம் அவ்யக்தம் இத்ய் உக்தம் ஜ்ஞேயம் வை பஞ்சவிம்ஶகம் ததைவ ஜ்ஞாநம் அவ்யக்தம் விஜ்ஞாதா பஞ்சவிம்ஶகஃ
அறிவு வெளிப்படாதது என்று கூறப்படுகிறது; அறியப்படுவது இருபத்தி ஐந்தாவது. அதுபோலவே, அறிவு வெளிப்படாதது, அறிபவன் இருபத்தி ஐந்தாவது.
வித்யாவித்யே து தத்த்வேந மயோக்தே வை விஶேஷதஃ அக்ஷரம் ச க்ஷரம் சைவ யத் உக்தம் தந் நிபோத மே
அறிவும் அறியாமையும் பற்றி உண்மையாகவே நான் உமக்கு விரிவாகக் கூறினேன்; அழியாததும் அழிகிறதும் என்னவென்று இப்போது கேள்.
உபாவ் ஏதௌ க்ஷராவ் உக்தௌ உபாவ் ஏதாவ் அநக்ஷரௌ காரணம் து ப்ரவக்ஷ்யாமி யதாஜ்ஞாநம் து ஜ்ஞாநதஃ
இவை இரண்டும் அழிகின்றவை என்றும், இவை இரண்டும் அழியாதவை என்றும் கூறப்படுகிறது; காரணத்தை நான் விளக்குகிறேன், அறிவும் அறியாமையாலும் அது அறியப்படுகிறது.