புனிதமான தீர்த்தங்கள், புனிதமான இடங்கள் பற்றிய வரிசையாகும் இந்தக் கட்டுரையில், முதலில் பல தீர்த்தங்கள், குளங்கள், காடுகள், மற்றும் புனித ஸ்தலங்கள் குறிப்பிடப்படுகின்றன. குமார நதியின் ஓடை, ஸ்ரீ நதியின் ஓடை, கௌரி மலையின் சிகரம், ஷுணஹ் குளம், நந்தி தீர்த்தம் ஆகியவை முதலில் வரிசையாக கூறப்படுகின்றன. அதன் பின், குமாரனின் இல்லம், ஸ்ரீவின் இல்லம், பூமியை குளிர்விக்கும் தீர்த்தம், கும்பகர்ண சரஸ், கௌஷிகி சரஸ் என்றும், தர்ம தீர்த்தம், காம தீர்த்தம், உத்தாலக தீர்த்தம், சந்த்யா தீர்த்தம், கரடோயா, கபிலா, செம்மை கடல் என்றும், அடுத்ததாக ஷோண நதியின் மூலாதாரம், மூங்கில் காடு, ரிஷபா, கால தீர்த்தம், புண்யவதி சரஸ், மற்றும் புனிதமான பதரிகா ஆசிரமம் என்றும் குறிப்பிடப்படுகின்றன. இவைதோடு, ராம தீர்த்தம், பித்ருக்களின் காடு, விராஜா தீர்த்தம், மார்கண்டேய காடு, கிருஷ்ண தீர்த்தம், ஆலமரம், ரோகிணியின் சிறந்த கிணறு, இந்த்ரத்யும்ன சரஸ், சானு கர்த்தா, சமஹேந்திரா, ஸ்ரீ தீர்த்தம், ஸ்ரீ நதி ஆகியவை வரிசையாக கூறப்படுகின்றன. இஷுதி தீர்த்தம், வார்ஷபா, காவேரி குளம், கன்யா தீர்த்தம், கோகர்ணம், காயத்ரி ஸ்தலம், பதரி குளம், மற்றொரு புனிதக் குளம், விகர்ணகா என்ற நடுவண் இடம், ஜாதி குளம், தேவகூபம், குசக்ரஸ்தலம் ஆகியும் பட்டியலில் இடம் பெறுகின்றன. மேலும், அனைத்து தேவர்களும் மேற்கொள்கின்ற விரதம், கன்யா ஆசிரமத்தில் உள்ள குளம், வாலகில்யர்களின் இடம், முனிவர்களின் பங்குபற்றும் புனிதக் குளம் ஆகியவை குறிப்பிடப்படுகின்றன. இத்தகைய புனித ஸ்தலங்களில், யார் மனமாரும், விதிப்படி, விரதம் மேற்கொண்டு, பசியுடன், தன்னியக்கம் கொண்டு, தேவதைகள், முனிவர்கள், மனிதர்கள், பித்ருக்கள் ஆகியோருக்கு முறையே திருப்தி அளிக்கின்றார்களோ, அவர்கள் அந்த இடங்களில் தங்கிப், தேவதைகளை வழிபட்டு, மூன்று இரவுகள் தங்கி, ஒவ்வொரு புனித ஸ்தலத்திலும் தனித்தனியாக பலனைப் பெறுவார்கள் என்று கூறப்படுகிறது. அந்த பலன், அஸ்வமேத யாகத்தின் பலனுக்கு சமம் என்று உறுதியாக கூறப்படுகிறது. மேலும், இந்த புனித ஸ்தலங்களின் மகிமையை தினமும் கேட்பவரும், சொல்வாரும், மற்றவர்களுக்குக் கேட்கவைக்கும் அவரும், அனைத்து பாவங்களிலிருந்தும் விடுதலை பெறுவார்கள். இவ்வாறு புனித ஸ்தலங்களின் மகிமை கூறப்பட்டபோது, முனிவர்கள், பூமியில் தர்மம், அர்த்தம், காமம், மோக்ஷம் ஆகிய நல்வாழ்வை அளிக்கும் மிகச் சிறந்த நிலம் எது என்பதைக் கேட்க விரும்பினர். அவர்கள், "பூமியில் புண்ணிய ஸ்தலங்களில் சிறந்தது எது? அதை எங்களுக்கு விளக்குங்கள்," என்று கேட்டனர். அப்போது, அந்த முனிவர்கள் கேட்ட கேள்வியை, என் ஆசானிடம் முன்பே முனிவர்கள் கேட்டிருந்தனர்; நான் இப்போது உங்களிடம் விளக்குவேன் என்று கூறுகிறார் அறிவாளி. அப்போது, மலர்களால் அலங்கரிக்கப்பட்ட, பல்வேறு மரங்களும் கொடிகளும், பலவகை விலங்குகளும் நிறைந்த, மிகவும் புனிதமான தனது ஆசிரமத்தில், வியாசர் அமர்ந்திருந்தார். புன்னாக, கர்ணிகார, சரல, தேவதாரு, சால, தால, தமால, பனசு, தவ, காதிரா மரங்கள், பாட்டல, அசோக, பகுல, கரவீர, சம்பக மரங்கள், மற்றும் பல மலர்களால் அலங்கரிக்கப்பட்ட பல்வேறு மரங்கள் அந்த இடத்தில் இருந்தன. அந்தக் குருக்ஷேத்திரத்தில், அனைத்து சாஸ்திரங்களும் அறிந்த, மகாபாரதத்தை இயற்றிய, ஞானத்தில் முதன்மையான, அனைத்து உயிர்களுக்கும் நன்மை செய்வதில் அர்ப்பணிப்பு கொண்ட, புராணங்களையும் ஆகமங்களையும் உரைத்த, வேதங்களையும் அதன் கிளைகளையும் நன்கு அறிந்த, பராசரரின் மகனான, அமைதியான, தாமரை இதழைப் போன்ற அகன்ற கண்கள் உடைய வியாசரைப் பார்வையிட முனிவர்கள் மகிழ்ச்சியுடன் வந்தனர். அவர்களுள், கசியபர், ஜமதக்னி, பரத்வாஜர், கவுதமர், வசிஷ்டர், ஜைமினி, தவும்யர், மார்கண்டேயர், வால்மீகி, விஸ்வாமித்திரர், சதானந்தர், வாட்ச்யர், கார்க்யர், ஆசுரி, பாகர்வ குலத்தைச் சேர்ந்த சுமந்து, கண்வர், மேதாதிதி ஆசான், மாண்டவ்யர், ச்யவனர், தூம்ரர், அசிதர், தேவலர், மௌத்கல்யர், த்ரணயஜ்ஞர், பிப்பலாதர், அக்ருதவ்ரணர், சம்வர்த்தர், கௌசிகர், ரைப்யர், மைத்ரேயர், ஹரிதர், சாண்டில்யர், விபாண்டர், துர்வாசர், லோமசர், நாரதர், பர்வதர், வைசம்பாயனர், காலவர், பாஸ்கரி, பூரணர், சூதர், புலஸ்தியர், கபிலர், உலூகர், புலஹர், வாயு, தேவஸ்தானர், சதுர்புஜர், சனத்குமாரர், பைலர், கிருஷ்ணர், கிருஷ்ணானுபவுதிகர் ஆகியோர் இருந்தனர். இந்தப் பெரிய முனிவர்களால் சூழப்பட்டு, சத்யவதியின் மகன் வியாசர், நட்சத்திரங்களுக்கு நடுவில் நிலா போல் பிரகாசித்தார். வேதங்களை அறிந்த வியாசர், வந்திருந்த அனைத்து முனிவர்களையும் மரியாதையுடன் வரவேற்று, அவர்கள் ஒருவருக்கொருவர் மரியாதை செலுத்தி உரையாடினர். அந்த உரையாடல் முடிவில், அந்த ஆசிரம வாசிகள் அனைவரும், வியாசரிடம், ஒரு சந்தேகத்தை முன்வைத்து கேட்டனர்: "உலகத்தில் உள்ள இந்தக் கடினமான, துக்கமும், வெறுமையுமாகிய சம்சார சாகரத்தில், பற்றுகளும், விஷயங்களும், புலன்களின் அலைகளும், மயக்கத்தின் களிமண்ணும், லாப ஆசையின் ஆழ்ந்த குழியுமாகிய இந்த ஆபத்தான கடலைக் கண்டு, ஆதரவின்றியும், அறிவின்றியும் மூழ்கும் உலகத்தைப் பார்த்து, உங்களைப் போல் பாக்கியசாலியான முனிவரிடம் கேட்கிறோம். இந்த பயங்கரமான, முடி நிமிர்க்கும் சம்சார சக்கரத்தில், உயர் நன்மை எது? மக்கள் உயரும் வகையில் நீங்கள் எங்களுக்கு அறிவுரை வழங்க வேண்டும்." "விலையிருக்கும், மிக அரிதான, உயர் மோக்ஷத்தைத் தரும் புனித நிலம் எது? பூமியில் கர்ம பூமி எது? அதை எங்களுக்கு விளக்குங்கள். பூமியில் விதிப்படி கர்மங்களைச் செய்தால், உயர்ந்த Siddhi கிடைக்கும்; தவறாகச் செய்தால், நரகம். அப்படியே, மோக்ஷ பூமியில் ஞானி மோக்ஷம் அடைவார். எனவே, இந்தக் கேள்விக்கு நீங்கள் விளக்க வேண்டும்." அந்த முனிவர்கள் மனம் தூய்மையுடன் கேட்ட இந்த கேள்விகளைக் கேட்ட வியாசர், கடந்த காலம், நிகழ்காலம், எதிர்காலம் அனைத்தையும் அறிந்தவர், அவர்களிடம் பேசத் தொடங்கினார்: "முனிவர்களே, நீங்கள் கேட்டிருப்பதற்காக, முனிவர்களும் பிரம்மாவும் நடந்த உரையாடலை நான் இப்போது கூறுகிறேன்; கேளுங்கள்," என்றார். இவ்வாறு புனித ஸ்தலங்களின் மகிமை, முனிவர்களின் ஆர்வம், வியாசரின் ஞானம் ஆகியவை இக்கதையில் ஒருங்கிணைந்து, புனிதமான பாரம்பரியத்தை வெளிப்படுத்துகின்றன.