तस्य वै संततिर् नाभूद् इति चिन्तापरो ऽभवत् वसिष्ठं गृहम् आहूय संपूज्य विधिवत् ततः
उवाच वचनं राजा संततेः कारणं प्रति इति तद्वचनं श्रुत्वा ध्यात्वा राजानम् अब्रवीत्
सपत्नीकः सदा राजन्न् ऋषिपूजापरो भव
इत्य् उक्त्वा स मुनिर् विप्र यथास्थानं जगाम ह एकदा तस्य राजर्षेर् गृहम् आगात् तपोनिधिः
तस्यर्षेः पूजनं चक्रे स संतुष्टो ऽब्रवीद् वचम् वरं ब्रूहि महाभागेत्य् उक्ते पुत्रान् स चावृणोत्
स मुनिः प्राह राजानम् एकस्यां वंशधारकः पुत्रो भूयात् तथान्यस्यां षष्टिसाहस्रकं सुताः
वरं दत्त्वा मुनौ याते पुत्रा जाताः सहस्रशः स यज्ञान् सुबहूंश् चक्रे हयमेधान् सुदक्षिणान्
एकस्मिन् हयमेधे वै दीक्षितो विधिवन् नृपः पुत्रान् न्ययोजयद् राजा ससैन्यान् हयरक्षणे
क्वचिद् अन्तरम् आसाद्य हयं जह्रे शतक्रतुः मार्गमाणाश् च ते पुत्रा नैवापश्यन् हयं तदा
सहस्राणां तथा षष्टिर् नानायुद्धविशारदाः तेषु पश्यत्सु रक्षांसि पुत्रेषु सगरस्य हि
प्रोक्षितं तद् धयं नीत्वा ते रसातलम् आगमन् राक्षसान् मायया युक्तान् नैवापश्यन्त सागराः
न दृष्ट्वा ते हयं पुत्राः सगरस्य बलीयसः इतश् चेतश् चरन्तस् ते नैवापश्यन् हयं तदा
देवलोकं तदा जग्मुः पर्वतांश् च सरांसि च वनानि च विचिन्वन्तो नैवापश्यन् हयं तदा
कृतस्वस्त्ययनो राजा ऋत्विग्भिः कृतमङ्गलः अदृष्ट्वा तु पशुं रम्यं राजा चिन्ताम् उपेयिवान्
अटन्तः सागराः सर्वे देवलोकम् उपागमन् हयं तम् अनुचिन्वन्तस् तत्रापि न हयो ऽभवत्
ततो महीं समाजग्मुः पर्वतांश् च वनानि च तत्रापि च हयं नैव दृष्टवन्तो नृपात्मजाः
एतस्मिन्न् अन्तरे तत्र दैवी वाग् अभवत् तदा रसातले हयो बद्ध आस्ते नान्यत्र सागराः
इति श्रुत्वा ततो वाक्यं गन्तुकामा रसातलम् अखनन् पृथिवीं सर्वां परितः सागरास् ततः
ते क्षुधार्ता मृदं शुष्कां भक्षयन्तस् त्व् अहर्निशम् न्यखनंश् चापि जग्मुश् च सत्वरास् ते रसातलम्
तान् आगतान् भूपसुतान् सागरान् बलिनः कृतीन् श्रुत्वा रक्षांसि संत्रस्ता व्यगमन् कपिलान्तिकम्
कपिलो ऽपि महाप्राज्ञस् तत्र शेते रसातले पुरा च साधितं तेन देवानां कार्यम् उत्तमम्
विनिद्रेण ततः श्रान्तः सिद्धे कार्ये सुरान् प्रति अब्रवीत् कपिलः श्रीमान् निद्रास्थानं प्रयच्छथ
रसातलं ददुस् तस्मै पुनर् आह सुरान् मुनिः यो माम् उत्थापयेन् मन्दो भस्मी भूयाच् च सत्वरम्
ततः शये तलगतो नो चेन् न स्वप्न एव हि तथेत्य् उक्तः सुरगणैस् तत्र शेते रसातले
तस्य प्रभावं ते ज्ञात्वा राक्षसा मायया युताः सागराणां च सर्वेषां वधोपायं प्रचक्रिरे
विना युद्धेन ते भीता राक्षसाः सत्वरास् तदा आगत्य यत्र स मुनिः कपिलः कोपनो महान्
शिरोदेशे हयं ते वै बद्ध्वाथ त्वरयान्विताः दूरे स्थित्वा मौनिनश् च प्रेक्षन्तः किं भवेद् इति
ततस् तु सागराः सर्वे निर्विशन्तो रसातलम् ददृशुस् ते हयं बद्धं शयानं पुरुषं तथा
तं मेनिरे च हर्तारं क्रतुहन्तारम् एव च एनं हत्वा महापापं नयामो ऽश्वं नृपान्तिकम्
केचिद् ऊचुः पशुं बद्धं नयामो ऽनेन किं फलम् तदाहुर् अपरे शूरा राजानः शासका वयम्