विश्वात्मा सततं ज्ञेय इत्य् एवम् अनुशुश्रुम द्रव्यं ह्य् अहीनमनसो नान्यथेति विनिश्चयः
विमुक्तः सर्वसङ्गेभ्यो लघ्वाहारो जितेन्द्रियः पूर्वरात्रे परार्धे च धारयीत मनो हृदि
स्थिरीकृत्येन्द्रियग्रामं मनसा मिथिलेश्वर मनो बुद्ध्या स्थिरं कृत्वा पाषाण इव निश्चलः
स्थाणुवच् चाप्य् अकम्प्यः स्याद् दारुवच् चापि निश्चलः बुद्ध्या विधिविधानज्ञस् ततो युक्तं प्रचक्षते
न शृणोति न चाघ्राति न च पश्यति किंचन न च स्पर्शं विजानाति न च संकल्पते मनः
न चापि मन्यते किंचिन् न च बुध्येत काष्ठवत् तदा प्रकृतिम् आपन्नं युक्तम् आहुर् मनीषिणः
न भाति हि यथा दीपो दीप्तिस् तद्वच् च दृश्यते निलिङ्गश् चाधश् चोर्ध्वं च तिर्यग्गतिम् अवाप्नुयात्
तदा तदुपपन्नश् च यस्मिन् दृष्टे च कथ्यते हृदयस्थो ऽन्तरात्मेति ज्ञेयो ज्ञस् तात मद्विधैः
निर्धूम इव सप्तार्चिर् आदित्य इव रश्मिवान् वैद्युतो ऽग्निर् इवाकाशे पश्यत्य् आत्मानम् आत्मनि
यं पश्यन्ति महात्मानो धृतिमन्तो मनीषिणः ब्राह्मणा ब्रह्मयोनिस्था ह्य् अयोनिम् अमृतात्मकम्
तद् एवाहुर् अणुभ्यो ऽणु तन् महद्भ्यो महत्तरम् सर्वत्र सर्वभूतेषु ध्रुवं तिष्ठन् न दृश्यते
बुद्धिद्रव्येण दृश्येन मनोदीपेन लोककृत् महतस् तमसस् तात पारे तिष्ठन् न तामसः
तमसो दूर इत्य् उक्तस् तत्त्वज्ञैर् वेदपारगैः विमलो विमतश् चैव निर्लिङ्गो ऽलिङ्गसंज्ञकः
योग एष हि लोकानां किम् अन्यद् योगलक्षणम् एवं पश्यन् प्रपश्येत आत्मानम् अजरं परम्
योगदर्शनम् एतावद् उक्तं ते तत्त्वतो मया सांख्यज्ञानं प्रवक्ष्यामि परिसंख्यानिदर्शनम्
अव्यक्तम् आहुः प्रख्यानं परां प्रकृतिम् आत्मनः तस्मान् महत् समुत्पन्नं द्वितीयं राजसत्तम
अहंकारस् तु महतस् तृतीय इति नः श्रुतम् पञ्चभूतान्य् अहंकाराद् आहुः सांख्यात्मदर्शिनः
एताः प्रकृतयस् त्व् अष्टौ विकाराश् चापि षोडश पञ्च चैव विशेषाश् च तथा पञ्चेन्द्रियाणि च
एतावद् एव तत्त्वानां सांख्यम् आहुर् मनीषिणः सांख्ये सांख्यविधानज्ञा नित्यं सांख्यपथे स्थिताः
यस्माद् यद् अभिजायेत तत् तत्रैव प्रलीयते लीयन्ते प्रतिलोमानि गृह्यन्ते चान्तरात्मना
आनुलोम्येन जायन्ते लीयन्ते प्रतिलोमतः गुणा गुणेषु सततं सागरस्योर्मयो यथा
सर्गप्रलय एतावान् प्रकृतेर् नृपसत्तम एकत्वं प्रलये चास्य बहुत्वं च तथा सृजि
एवम् एव च राजेन्द्र विज्ञेयं ज्ञानकोविदैः अधिष्ठातारम् अव्यक्तम् अस्याप्य् एतन् निदर्शनम्
एकत्वं च बहुत्वं च प्रकृतेर् अनु तत्त्ववान् एकत्वं प्रलये चास्य बहुत्वं च प्रवर्तनात्
बहुधात्मा प्रकुर्वीत प्रकृतिं प्रसवात्मिकाम् तच् च क्षेत्रं महान् आत्मा पञ्चविंशो ऽधितिष्ठति
अधिष्ठातेति राजेन्द्र प्रोच्यते यतिसत्तमैः अधिष्ठानाद् अधिष्ठाता क्षेत्राणाम् इति नः श्रुतम्
क्षेत्रं जानाति चाव्यक्तं क्षेत्रज्ञ इति चोच्यते अव्यक्तिके पुरे शेते पुरुषश् चेति कथ्यते
अन्यद् एव च क्षेत्रं स्याद् अन्यः क्षेत्रज्ञ उच्यते क्षेत्रम् अव्यक्त इत्य् उक्तं ज्ञातारं पञ्चविंशकम्
अन्यद् एव च ज्ञानं स्याद् अन्यज् ज्ञेयं तद् उच्यते ज्ञानम् अव्यक्तम् इत्य् उक्तं ज्ञेयो वै पञ्चविंशकः
अव्यक्तं क्षेत्रम् इत्य् उक्तं तथा सत्त्वं तथेश्वरम् अनीश्वरम् अतत्त्वं च तत्त्वं तत् पञ्चविंशकम्