यथा गोपालकाः शीघ्रं नवनीतदधिसम्पर्कं महिषाय समर्पयन्ति, तथा त्वया अपि तेषां प्रति तादृशं वचनं वक्तव्यम्। एवमुक्तः स महाभागवतः अक्रूरः प्रमुदितचित्तः, 'श्वोऽहं कृष्णं द्रक्ष्यामि' इति हर्षेण समाकुलः, द्विजश्रेष्ठ, अभवत्। स 'एवं भवतु' इति कृत्वा शीघ्रं रथमास्थाय, ततः मधुप्रियमाधवः मथुरानगर्याः निर्गतः। तदानीं कंसदूतो बलवान् महाबलश्च केशी, कृष्णवधकामनया प्रेरितः, वृन्दावनम् आगतः। तस्य खुराघातेन पृथिव्याः तलं विदारितम्, केशपवनप्रहारैः मेघाः कम्पिताः, स सूर्यचन्द्रमार्गेण पुनः गोकुलपथं प्राप्य, गोपालान् अभिगतः। तस्य हयदानवस्य ह्रेषितध्वनिं श्रुत्वा, गोपालकाः गोप्यश्च भीताः, गोविन्दम् शरणं जग्मुः। तेषां 'त्रातास्मान्, त्रातास्मान्' इति क्रन्दनं श्रुत्वा, गोविन्दः मेघगम्भीरया वाचा इदं वचनम् अब्रवीत्— "अलम् भीतेन, गोपालाः! किं केशिनः प्रति भयेन? किं गोपालजातस्य शौर्यं भीतौ नश्यति? किमेतदल्पकं ह्रेषमाणं दुष्टाश्वं, यः दानवबलसमन्वितः, यः चञ्चलः, तस्मात् किं भवद्भिः भयम्?" "आगच्छ, आगच्छ, दुष्ट! अहं कृष्णः, धनुर्धरः पूष्ण इव; तव सर्वदन्तान् मुखात् निष्कासयिष्यामि।" इति उक्त्वा, गोविन्दः केशिनं प्रति प्रतस्थे। स तु दानवः, विवृतास्यः, तं प्रति वेगेन अभ्यधावत्। तदा जनार्दनः स्वबाहुं सर्पसदृशं कृत्वा, केशिदुष्टस्य मुखे समारोपयत्। कृष्णस्य बाहुः केशिमुखे प्रविष्टः, तस्य दन्ताः मेघसदृशश्वेताः, भग्नाः। कृष्णबाहुः केशिदेहे स्थित्वा, तस्य विनाशाय, द्विजश्रेष्ठ, वर्धमानः, यथा रोगः प्रमादिनां उपेक्ष्य वर्धते, तथा अभवत्। तदा स केशी विदारिताधरः, बहुशो फेनिलरक्तं वमन्, विवृतजिह्वः, विमुक्तबन्धनः, मुक्तः अभवत्। स भूमौ विक्षिप्तः, मलमूत्रं विसृज्य, स्वेदसिक्ततनुः, श्रान्तः, शक्तिहीनः च अभवत्। ततः स ताम्रास्यः क्रूरदानवः, कृष्णबाहुप्रहारात्, विदारितो वृक्ष इव विद्युद्भिन्नः, भूमौ पतितः। तस्य द्वे पादे, पृष्ठं, पुच्छं, अर्धकर्णम्, एकं नेत्रं, नासिका च, द्विधा विदारितस्य, प्रभासमानौ भूमौ निपेततुः। केशिनं हत्वा, कृष्णः, प्रमुदितैः गोपालैः परिवृतः, तत्रैव स्थितः, अव्यथितदेहः, विश्रान्तः, स्मितमुखः च आसीत्। तदनन्तरं, गोपालकाः गोप्यश्च, केशिनो वधं दृष्ट्वा, विस्मिताः, स्नेहमाधुर्यसमन्वितं पद्मनयनं कृष्णं स्तोतुं प्रचक्रमुः। तस्मिन्नेव क्षणे, मुनिः नारदः, मेघमार्गे शीघ्रं आगत्य, केशिनं हतं दृष्ट्वा, हर्षपूर्णहृदयः अभवत्। स नारदः उवाच— "साधु साधु, विश्वनाथ! अच्युत, केवलं लीलया, त्वया एष केशी, देवदुःखदायकः, हतः। मधुसूदन, अवतारेण त्वया कृतानि पुण्यकर्माणि मनांसि विस्मययन्ति; तेन मम हृदयं तुष्टम्।" "इन्द्रः अपि देवाः च अस्य हयस्य भीताः आसन्, कृष्ण, यदा स केशविक्षेपेण ह्रेषमाणः मेघान् व्य散यन् गर्जति स्म। त्वया, जनार्दन, एष दुष्टः केशी हतः, तस्मात् लोके त्वं 'केशव' इति ख्यातिं गमिष्यसि।" "अद्याहं गच्छामि; पुनः कंसयुद्धे आगमिष्यामि। परश्वः त्वां द्रक्ष्यामि, केशीघ्न। यदा कंसः उग्रसेनपुत्रः स्वसैन्यैः सह नाशं यास्यति, तदा त्वं, पृथ्वीभारहरः, लोकरक्षां करिष्यसि। तत्र बहुविधानि युद्धानि, त्वया नेतृकाणि, अहं भूमौ द्रक्ष्यामि।" "अतः अहं गच्छामि, गोविन्द; त्वया महान् दिव्यः कार्यः कृतः। त्वया पूजितः, विसर्जयामि; भवतः कल्याणं स्यात्, अहं प्रयामि।" इति नारदः निर्गतः। ततः कृष्णः, अव्यग्रः, गोपालकैः सह गोकुलं प्रविष्टः, यः गोपीजनलोचनानां एकमेव लक्ष्यं आसीत्। एवमेव अक्रूरः अपि, कृष्णदर्शनलालसः, रथेन शीघ्रं प्रयाणं कृत्वा, नन्दस्य गोकुलं जगाम। तस्य मनसि एषा भावना जाताः— "मत्तः अधिकभाग्यवान् नास्ति, यः चक्रपाणेः मुखं साक्षात् अवतीर्णस्य द्रक्ष्यामि।" "अद्य मम जन्म सफलम्, रात्रिः च सौभाग्यवती, यः विष्णोः मुखं, उत्पलदलविलोचनं, पश्यामि।" "यत् विष्णोः मुखं, पद्मनयनस्य, स्मृतमात्रेण पापापहारि, तद् अहं द्रक्ष्यामि।" "यतः वेदाः सर्वाः शाखाश्च उत्पन्नाः, तं देवानां परमं धाम, पुण्यं मुखं, अहं द्रक्ष्यामि।" "यः यज्ञेषु यज्ञपुरुषः, परमपुरुषः, सर्वाधारः इति पूज्यते, तं विश्वनाथं अहं पश्यामि।" "यमं शतयज्ञैः पूज्य, इन्द्रः अमृतानां स्वामित्वं प्राप्तवान्; अहं तं अनन्तं आदि केशवं पश्यामि।" "न ब्रह्मा, न इन्द्रः, न रुद्रः, न अश्विनौ, न वसवः, न आदित्या, न मरुतः तस्य तत्त्वं जानन्ति; अद्य स हरिः माम् स्पृशति।" "सर्वात्मा, सर्वत्र स्थितः, सर्वव्यापी, सर्वभूतेषु वर्तते, यः अविनाशी सर्वगः, स अद्य मया दृश्यते।" "मत्स्यकूर्मवराहसिंहान्यादिरूपैः योगयोगेन संस्थाप्य, स मां संवादं करिष्यति।" इति।