सर्वे व्रजवासिनः भयाकुला अभवन्, यदा अरिष्टः नाम दैत्यः वृषरूपधारी प्रकटितः। स मेघराशिसदृशः आसीत्, तीक्ष्णशृङ्गयुक्तः, सूर्यसदृशनेत्रः, तस्य खुराघातैः भूमेः तलं अत्यधिकं विदारितम्। स पुनः पुनः ओष्ठान् चाटयन्, दन्तान् पीडयन्, क्रोधात् पुच्छं प्रक्षोभयन्, कठोरकन्धरबन्धः आसीत्। तस्य कर्कशकुब्जः उच्चः आसीत्, यः आकारेण अतिवर्तनीयः नासीत्; पृष्ठं च अङ्गानि च मलमूत्रलिप्तानि, गोवृषेषु दुःखं जनयन्। स दैत्यः, वृक्षेषु ताडनात् मुखे चिह्नयुक्तः, अग्रे झूलितग्रीवः, गोषु गर्भनाशं चकार। स सदा वनानि उग्रवेगेन भ्रमन्, सर्वं विनाशयन्, तं दृष्ट्वा गोपालाः भीषणनेत्रं तं दैत्यं विलोक्य परमभीताः अभवन्। तदा गोपालाः गोपिकाः च "कृष्ण! कृष्ण!" इति उच्चैः विलपन्तः। केशवः सिंहनादं कृत्वा ताडितवान्। तस्य शब्दं श्रुत्वा अरिष्टः दामोदरं समीपं आगतवान्, शृङ्गे अग्रे नमयन्, दृष्टिं कृष्णवक्षसि स्थिरयन्। स दुष्टात्मा दैत्यः वृषरूपधारी वेगेन अभ्यपतत्; तं महादैत्यवृषं समीपं आगच्छन्तं दृष्ट्वा कृष्णः स्थिरः तस्थौ। स स्थानात् न चलितवान्, लीलया अवमानं दर्शयन्, स्मितं च कृत्वा। अरिष्टः समीपं आगतः, तदा मधुसूदनः सिंहः इव तं गृहीत्वा, तस्य शृङ्गे स्थिरं धृत्वा, जानुना उदरं ताडितवान्। अभिमानं बलं च जयित्वा, शृङ्गे गृहीत्वा, तस्य ग्रीवां वस्त्रं नीरद्रं इव मर्दितवान्। एकं शृङ्गं विच्छिद्य तेन तं ताडितवान्। स महादैत्यः तेन प्रहारात् रक्तं वमन् मृतः। दैत्ये हते, गोपालाः जनार्दनं स्तुतवन्तः, यथा देवाः जाम्भवधकाले इन्द्रं स्तुतवन्तः। ककुद्मिनः हते, अरिष्टः विनष्टः, धेनुकः अपहतः, प्रलम्बः हतः, गोवर्धनगिरिः उत्थापितः, कालियः नागः उपशमितः, द्वौ उच्चतरौ वृक्षौ भग्नौ, पूतनाः हता, शकटः उलूखलितः—एतत् सर्वं नारदः क्रमशः कंसाय उक्तवान्, यशोदा-देवकीयोः गर्भपरिवर्तनादारभ्य, किञ्चित् न उत्सृज्य। देवदर्शनात् आगतः नारदस्य वचनं श्रुत्वा, कंसः दुष्टचेताः वसुदेवम् प्रति कुपितः अभवत्। स महाक्रोधेन वसुदेवम् सभायाम् सर्वयादवानां समक्षं तिरस्कृतवान्, यदुवंशं निन्दितवान्, किं कर्तव्यं चिन्तितवान्। स मनसि विचारयन्, "बलरामकृष्णयोः बालयोः बलवृद्धिं प्राप्तयोः पूर्वमेव तौ हन्तव्यौ; यदा तौ युवावस्थां प्राप्नुतः, तदा जयेतुं अशक्यौ।" चाणूरः महाबलः, मुष्टिकः अतिबलवान्—एतयोः द्वारा तौ दर्पयुक्तौ बालौ मल्लयुद्धे हन्तुं निश्चितवान्। धनुर्यागस्य बहुमहान् उत्सवः निमित्तीकृत्य तौ वृजाद् आनयिष्यामि, तेन तयोः विनाशं साधयिष्यामि। एवं संकल्प्य, कंसः दुष्टबुद्धिः रामजनार्दनयोः हन्तुं निश्चित्य अक्रूरं सम्बोधितवान्। "हे महाशय! मम प्रियार्थं वचनं शृणु। रथेन नन्दस्य गोपालग्रामं गच्छ। तत्र वसुदेवस्य पुत्रौ विष्णोः अंशात् उत्पन्नौ, मम विनाशाय जातौ, दुष्टौ, वर्धमानौ। चतुर्दश्यां धनुर्यागः भविष्यति; तयोः मल्लयुद्धाय आनय। चाणूरमुष्टिकौ मम मल्लौ युद्धकुशलौ ताभ्यां युद्धं करिष्यतः; सर्वलोकः तयोः युद्धं पश्यतु। कुवलयापीडः हस्ती मुख्यमहामत्तेन प्रेरितः, तौ वसुदेवपुत्रौ, बालौ अपि, हन्तुं यत्नं करिष्यति। ततः तयोः हते, वसुदेवः, नन्दगोपः, तं दुष्टं, पितरं च उग्रसेनं हन्तुं निश्चितवान्। पशुं धनं च गोपालानां, शत्रूणां, मम मृत्युं इच्छन्तीनां, सर्वं अपहरिष्यामि। त्वं विना, हे महाशय, अन्ये सर्वे यदवः दुष्टाः; तान् एकैकं नाशयितुं यतिष्ये। ततः सर्वं राज्यं यदवविहीनं शुद्धं शासनं करिष्यामि; अतः मम प्रियार्थं, हे वीर, गच्छ। यथा गोपालाः शीघ्रं घृतदधादीन् महिषाय ददाति, तथा तैः सह एवं वद।" एवं आज्ञां लब्ध्वा, अक्रूरः महाभक्तः हृष्टः अभवत्, "श्वः कृष्णं द्रक्ष्यामि" इति उत्साहेन। "एवं भवतु" इति उक्त्वा, शीघ्रं रथमारुह्य, मधुनगरात् निर्गतवान्। एतस्मिन्नेव समये, केशिः महाबलः, कंसस्य संदेशवाहकः, कृष्णवधकामनया प्रेरितः, वृन्दावनं आगतवान्। खुरैः भूमेः तलं विदारितवान्, जटायाः प्रहारेण मेघान् कम्पितवान्, सूर्यचन्द्रपथम् अनुसृत्य पुनः गोपालानां समीपं प्राप्तवान्। तस्य ह्रेषणध्वनिं श्रुत्वा, गोपालाः गोपिकाः च, तं दैत्याश्वं दृष्ट्वा भयात् गोविन्दं शरणं ययुः। "रक्ष! रक्ष!" इति तेषां विलापं श्रुत्वा, गोविन्दः वर्षमेखकनादसदृशं स्वरं कृत्वा, वचनं अब्रवीत्— "अलं भयेन, गोपालाः! केशेः भयात् किं एवम् उद्विग्नाः? किं व्रजवंशस्य वीर्यं भयात् नष्टम्? किं नाम, एषः तुच्छः, ह्रेषणयुक्तः, दैत्यबलप्रेरितः, दुष्टः अश्वः, विक्रान्तः, यः भवतः उद्विग्नान् करोति? आगच्छ, आगच्छ, दुष्ट! अहम् कृष्णः, पूष्णा धनुर्धरः; तव मुखात् सर्वदन्तान् निष्क्रान्तं करिष्यामि।" एवं स भगवान् कृष्णः गोपगणं आश्वास्य, दैत्याश्वस्य वधाय सज्जः अभवत्।