यदा मधुसूदनस्य गीतरवमाकर्ण्य मनोहरं गोप्यः शीघ्रं स्वगृहाणि त्यक्त्वा तत्र आगच्छन् यत्र स भगवान् स्थितः। तासु एकया शनैः गीतं गायन्त्या तस्य पादानुगमनं कृतम्, अन्यया तु एकचित्तया केवलं कृष्णं मनसा स्मृतम्। एकया "कृष्ण! कृष्ण!" इति वदन्त्या लज्जा प्राप्ता, अन्यया तु प्रेमेण मोहितया निर्लज्जया तस्य समीपं गतम्। एका तु स्वगृहान्तरे स्थित्वा, बहिर्वृद्धं दृष्ट्वा, नेत्राणि निमील्य, गोविन्दं सर्वात्मना ध्यानयामास। ततः गोप्यः परिवृत्य गोविन्दः शरच्चन्द्रसौन्दर्ययुक्तां रात्रिं सम्मानयन् रासारम्भसुखे उत्सुकः अभवत्। तासां गोपीनां समूहाः, यासाम् आकृतयः कृष्णकृत्यनिरपेक्ष्याः, वृन्दावनवनं सर्वत्र नृत्यन्ति यदा कृष्णः अन्यत्र गच्छति। ततः ताः गोप्यः कृष्णदर्शनलोलुपाः, वृन्दावनरात्रौ कृष्णपदचिह्नं दृष्ट्वा विचरन्त्यः, द्विजश्रेष्ठ, कृष्णदर्शनाय तं अन्वेषयन्। एवं कृष्णः विविधानि कर्माणि कुर्वन्, गोप्यः एकत्र समाहिताः, रम्यं वृन्दावनवनं विचरन्ति। अनन्तरं ताः गोप्यः कृष्णदर्शनं न प्राप्त्वा निराशाः, यमुनातटे आगत्य तस्य कर्माणि गीतानि गायन्ति, द्विजश्रेष्ठ। ततः गोप्यः कृष्णं समीपं आगच्छन्तं दृष्ट्वा, यस्य मुखं पद्मसमानं दीप्तिमत्, त्रैलोक्यरक्षिता, कृत्स्नकर्मसु निष्क्रिया, तं दृष्ट्वा। एकया गोविन्दं आगच्छन्तं दृष्ट्वा परमं हर्षः प्राप्तः, विस्तीर्णनेत्रया "कृष्ण! कृष्ण!" पुनः पुनः आह्वानं कृतम्। अन्यया भ्रूभङ्गं कृत्वा, ललाटे चिह्नं दत्त्वा, हरिं दृष्ट्वा, तस्य पद्ममुखस्य मधुरं रसं मधुपक्ष्मणा पिबन्ति। एकया गोविन्दं दृष्ट्वा नेत्राणि निमील्य, केवलं तस्य रूपं ध्यानयन्त्या योगनिष्ठेव दीप्तिमती अभवत्। ततः माधवः काञ्चित् स्निग्धवाक्यैः, काञ्चित् भ्रूभङ्गनयनैः, अन्याः हस्तस्पर्शेन सान्त्वयामास। तासु गोप्यः, हृष्टचित्ताः, हरिः पुण्यकृत्, सम्मानपूर्वकं रासक्रीडां हर्षेण अकरोत्। रासमण्डले बद्धाः गोप्यः कृष्णसमीपं न त्यजन्ति, न कापि स्थिरा अभवत्। हरिः प्रत्येकां गोपीं हस्तेन गृहीत्वा रासनृत्यं अकरोत्, तासां हस्तस्पर्शे नेत्राणि निमील्य। ततः रम्यं नृत्यं आरभ्यते, कङ्कणध्वनिसहितं, शरद्वर्णकाव्यगीतसंगीतानुगतम्। कृष्णः शरच्चन्द्रं, चन्द्रप्रभां, पद्मसरोवरं च गायन्, गोप्यः पुनः पुनः केवलं कृष्णनाम गायतः। एकया नृत्यक्लान्तया, कङ्कणगर्जितेन, उष्णाङ्गया, तन्त्रीवद्भुजा मधुसूदनस्य स्कन्धे स्थापिता। अन्यया दीप्तभुजया, मधुसूदनं आलिङ्ग्य च चुम्बित्वा, गायनप्रशंसासु निपुणया। हर्याः भुजयोः आलिङ्गनं कृत्वा, गण्डस्पर्शे लोलुपाः, गोप्यः स्वेदरोमाञ्चैः आवृताङ्ग्यः अभवन्। यदा कृष्णः उच्चस्वरेण रासगीतं गायन्, गोप्यः द्विगुणं "कृष्ण! कृष्ण!" इति प्रत्युत्तरं गायन्ति। स यदा निर्गच्छति, ताः तं अनुवर्तन्ति, कङ्कणध्वनिसहितं, गोप्यः हरिं प्रवाहानुगताः प्रतिप्रवाहं च समीपं आगच्छन्। ततः मधुसूदनः गोप्यः परिवृत्य तासां संगमे हृष्टः अभवत्; स क्षणः, यद्यपि कोटिसंवत्सरसमः, तस्य विना त्वरितं गतः। यद्यपि पितृभिः, पतिभिः, भ्रातृभिः च निगृहीताः, गोप्यः सुखासक्ताः रात्रौ कृष्णसंगमे रमन्ति। स अपि, यौवनसंपन्नः, तासां सम्मानं कृत्वा, अनन्तः माधुसूदनः, रात्रिषु ताभिः सह क्रीडन् तासां दुःखं निवारयामास। तेषु पतिषु, तासु स्त्रीषु, सर्वेषु च प्राणिषु, भगवान् आत्मरूपः सर्वत्र व्याप्य स्थितः। यथा आकाशः, अग्निः, पृथिवी, जलम्, वायुः, आत्मा च सर्वे प्राणी व्याप्नुवन्ति, तथा सः सर्वत्र व्याप्य स्थितः। निश्यर्धे यदा जनार्दनः रासक्रीडायां मग्नः, तदा अरिष्टः आगतः, गोपग्रामं गोपांश्च भीषयन्। स मेघसदृशः, तीक्ष्णशृङ्गः, सूर्यसदृशनेत्रः, खुराघातैः भूमिं अतिशयेन विदारयन्। ओष्ठान् जिह्वया ललाट्य, दन्तान् पुनः पुनः द्रवयन्, क्रोधेन पुच्छं कम्पयन्, कठोरस्कन्धः। उन्नतकुब्जः, अतिशयविस्तीर्णः, पृष्ठाङ्गानि विष्ठामूत्रलेपितानि, गौः पीडयन्। लम्बग्रीवः, अग्रे स्थितः, वृक्षाघातेन चिह्नितमुखः, असुरः वृषरूपधारी, गौः गर्भनाशं कृतवान्। सः उग्रवेगः, वनानि सर्वत्र नाशयन्, सदा विचरन्, तं भीषणनेत्रं दृष्ट्वा गोपाः भीतेन अभवन्। गोपाः तासां पत्न्यः च "कृष्ण! कृष्ण!" इति उच्चैः आक्रोशन्; तदा केशवः सिंहनादं कृत्वा ताडनं कृतवान्। तस्य नादं श्रुत्वा, अरिष्टः दामोदरं समीपं आगच्छन्, शृङ्गं अग्रे नमयन्, दृष्टिः कृष्णवक्षसि स्थिता। दुष्टात्मा असुरः वृषरूपधारी, वेगेन अभ्यधावत्; बलवदसुरवृषं समीपं आगच्छन्तं दृष्ट्वा कृष्णः स्थिरः अभवत्। सः स्वस्थानात् न चलितः, लीलया अवमानं कृत्वा स्मितं च; अरिष्टः समीपं आगच्छन्, मधुसूदनः सिंहः इव शत्रुं गृहीत्वा। सः जानुना उदरं ताडयन्, शृङ्गे स्थिरं धृत्वा, तस्य गर्वं बलं च शमयन्, शृङ्गे गृहीत्वा।