प्रियंवदः कथामिमां श्रुणु। यः परस्य ज्ञानफलं भुङ्क्ते, परं पूजयति च, स निहितं फलमिह न प्राप्नोति, न च परत्र। तस्मात् प्रसिद्धाः सीमाः, सीमाभूमयः, पुनः काननानि, पर्वतप्रदेशः, सर्वे शैलाः च पूजनियाः; एषः परमः मार्गः अस्माकं। अतः पर्वतयज्ञः गोयज्ञः च कर्तव्यः; किं इन्द्रेण कार्यम्? गावः पर्वताश्च अस्माकं देवताः। ब्राह्मणाः मन्त्रयज्ञे रतः, कृषकाः सीमायज्ञे रतः, वयं तु पर्वतगोयज्ञे रतः, वनपर्वते वसन्तः। अतः गोवर्धनशैलः तव विविधैः नैवेद्यैः पूजनीयः, शुद्धः पशुः विधिवत् यजनीयः। सर्वस्य गवां दुग्धं सङ्ग्रहीतव्यम्, ब्राह्मणादयः य इच्छन्ति, तेन तृप्ताः सन्तु। यदा हुतं कृतं, यज्ञः सम्पन्नः, ब्राह्मणाः च भोजनं कृतवन्तः, तदा शरद्वर्णितैः पुष्पैः भूषिताः गवः विचरन्तु। एषा मतिः मम, गोपाः; यदि हर्षेण कृतं, तदा गवः पर्वतः अहं च तुष्टिम् प्राप्स्यन्ति। तस्य वचनं श्रुत्वा, नन्दः अन्ये च गोपग्रामवासिनः, हर्षोत्फुल्लमुखाः, ब्राह्मणान् ऊचुः—"साधु साधु!" "बालक, यदुक्तं तव, उत्तमं मतम्; सर्वं करिष्यामि—पर्वतयज्ञः कर्तव्यः।" इति। ततः गोपग्रामवासिनः पर्वतयज्ञम् अकुर्वन्, पर्वते दधि, पायसम्, मांसम्, अन्यानि च खाद्यानि अर्पयामासुः। शतशः सहस्रशः च ब्राह्मणान् भोजयामासुः; ततः गवः पर्वतं पूजयित्वा तं परिक्रम्य जग्मुः। वृषभाः पर्वतशिखरे वृष्टिपूर्णमेघवत् गर्जन्तः; गोविन्दः पर्वतरूपे प्रकट्य, "अहं पर्वतः" इत्युक्तवान्। कृष्णः तस्मिन्नेव रूपे, गोपैः ब्राह्मणैः च सह, श्रेष्ठगोपालैः समाहितानि खाद्यानि पर्वते उपविष्टः भक्षयामास। आरोह्य, प्रथमं रूपं लीनं कृत्वा, द्वितीयं रूपं पूजयामास; ततः गोपैः वरान् प्राप्य, पुनः स्वपदं प्रतिनिवृत्तः। यदा तस्य महायज्ञः विघ्नितः, इन्द्रः, तीव्रकोपयुक्तः, सम्वर्तकनामकं मेघसमूहं संबोधितवान्—"मेघाः, मम वचनं शृणुत; मम आज्ञया शीघ्रं निःसंशयं कार्यं कुरुत। नन्दगोपः, दुर्विवेकः, अन्यैः गोपैः सह, कृष्णबलं आश्रित्य, महद् विघ्नं कृतवान्। तेषां जीविका सर्वथा गोपालनं; ताः गावः मम आज्ञया तीव्रवृष्ट्या बाध्यन्ताम्। अहं अपि गजदन्तसदृशं शिखरं आरोह्य, वायुभिः सह, सहाय्यं करिष्यामि।" इति। इन्द्रस्य आज्ञया, मेघाः तीक्ष्णं वातवर्षसंघातं मुक्तवन्तः, गवां विनाशाय। क्षणेन पृथिवी, दिशः, आकाशः, एकेन महान् प्रवाहेन पूर्णः। गवः, तेन वेगवर्षवातेन अभिहताः, प्राणान् त्यक्तवन्तः, सर्वाः पार्श्वमुखाः शयिताः। केचित् गवः पृष्ठे बन्धनं कृत्वा वत्सैः स्थिताः, केचित् वत्सैः जलप्रवाहेन विछिन्नाः। वत्साः, दुःखितमुखाः, वातेन कम्पितग्रीवाः, "रक्ष रक्ष" इति कृष्णं आह्वयन्तः, मन्दं कृतवन्तः। तदा हरिः सर्वं गोकुलं, गवः, गोपिकाः, गोपाः च, महद् संकटे स्थितं दृष्ट्वा, तेषां रक्षणं चिन्तितवान्। "एतत् महाबलिन इन्द्रेण कृतम्, महाविघ्नस्य विरोधः; इदानीं सर्वं गोपालनं रक्षितव्यम्। मम बलात्, एषः पर्वतः, विस्तीर्णशिलातलः, उपरि धृतः छत्रवत् कर्तव्यम्।" इति निश्चित्य, कृष्णः गोवर्धनं महाशैलं क्रीडया एकहस्तेन उद्धृत्य धृतवान्। जगन्नाथः पर्वतं उठाय गोपान् उवाच—"सर्वे मिलित्वा अत्र प्रविशन्तु; वृष्टिः निवारिता।" यत्र वातः मन्दः, तत्र यथायोग्यं स्थित्वा, निर्भयम् प्रविशन्तु; पर्वतपतनात् किञ्चित् भयम् न अस्ति। एवं तेन उक्ते, गोपाः गवः सह, सामानि रथैः आनयन्तः, गोपिकाः च वृष्ट्याभिहताः, प्रविशन्ति। कृष्णः अपि पर्वतं स्थिरं धृतवान्, व्रजवासिभिः हर्षविस्मयपूर्णनेत्रैः निरीक्षितः। कृष्णः पर्वतं धृतवान्, तस्य कर्म गोपैः गोपिकाभिः च स्तुतं, तेषां नेत्राणि प्रेम्णा विस्तारितानि। सप्तरात्राणि, इन्द्रप्रेरितः महां मेघः, नन्दस्य गोकुले वृष्टिं कृत्वा गोपान् विनाशयामास। ततः पर्वतः उद्धृतः, गोकुलं रक्षितम्, बलविनाशकः, मिथ्याप्रतिज्ञः, तान् मेघान् निवारयामास। यदा आकाशः शुद्धः, इन्द्रस्य प्रयासः व्यर्थः, देवः, मन्त्रजपं कृत्वा, गोकुलात् हर्षेण स्वस्थानं प्रतिनिवृत्तः। ततः कृष्णः गोवर्धनं महाशैलं स्वस्थाने स्थापयामास, व्रजवासिभिः विस्मयपूर्णमुखैः निरीक्षितः। गोवर्धनं उद्धृत्य, गोकुलं रक्षितम्, यज्ञपतिः कृष्णं द्रष्टुम् इच्छितवान्। तदा देवेशः, शत्रुनिग्रहः, महाविहगः ऐरावतम् आरोह्य, गोवर्धने कृष्णं ददर्श।