शृणु, महामुने, अजमीढस्य महद्वंशचरित्रम्। अजमीढस्य तिस्रः पत्न्यः आसन्—नीली, केशिनी, धूमिनी च, सर्वाः उत्तमस्त्रियः। केशिन्यां तु अजमीढात् महातेजाः जह्नुर्नाम पुत्रः अभवत्। स जह्नुः सर्वमेधमहायज्ञं राजश्रीः समारब्धवान्। तस्मिन्नेव काले पतिस्नेहान्महात्मना जह्नुना सह गङ्गा रममाणा तत्र प्रविष्टा। जह्नोः अनिच्छायामपि गङ्गा तस्य यज्ञशालां प्लावयामास। सर्वं वेदीस्थलं जलपूर्णं दृष्ट्वा जह्नुस्तु कोपाविष्टः गङ्गां संबोध्य उवाच—‘त्रैलोक्यस्य जलं त्वत्तः पिबामि; गङ्गे, तव गर्वस्य फलं शीघ्रं प्राप्नुहि।’ एवमुक्त्वा जह्नुना गङ्गा पिता, तदा महानृषयः तां गङ्गां जह्नोः कन्यां कृत्वा पुनः प्रादुश्चक्रुः, सा जाह्नवीति प्रसिद्धा। जह्नुः युवनाश्वस्य कन्यां कावेर्यां पत्नीत्वेन स्वीकृतवान्। गङ्गया शप्त्वा कावेर्याः शरीरार्धं नदीरूपेण जातम्। जह्नोः प्रियः पुत्रोऽजकः अभवत्, स वीर्यवान्। अजकात् बलाकाश्वः महाराजो जातः। तस्य पुत्रः कुशिकः शिकारप्रियः अभवत्। स राजा पन्हवजनपदे वनेषु च ववृधे। कुशिकः पुत्रकाम्यया दीर्घं तपः अकरोत्, इन्द्रतुल्यं पुत्रं इच्छन्। तदा शक्रः स्वयं भीतः सुतत्वं प्रार्थयन् तत्रागच्छत्। स एव कुशिकस्य पुत्रः गाधिः अभवत्। स एव कौशिक इति प्रसिद्धः। गाधेः पुत्रः विश्वामित्रः, विश्वामित्रात् अष्टकः अभवत्। अष्टकस्य पुत्रः लौहि नामकः, स च जह्नुवंशे कीर्त्यते। अथ अजमीढस्य अन्यं वंशं शृणु। अजमीढात् नील्यां सुषान्तिः अभवत्। सुषान्तेः पुरुजातिः, तस्मात् बाह्याश्वः जातः। बाह्याश्वस्य पञ्च पुत्राः अभवन्—मुद्गलः, सृञ्जयः, बृहदिषुः राजा, यवी नरः वीर्यवान्, क्रीमिलाश्वः च पञ्चमः। एते पञ्च सर्वत्र प्रसिद्धाः, भूमेः रक्षायै पर्याप्ताः। पञ्चालाः इति एते समृद्धाः, प्रदेशान् पूरयन्तः, स्वभूमिं पालयन्तः, तस्मात् पञ्चालाः इति कथ्यन्ते। मुद्गलस्य पुत्रः प्रशस्तः मौद्गल्यः, तस्य भार्या इन्द्रसेना, तस्यां वध्न्यः पुत्रः अभवत्। सृञ्जयस्य पुत्रः महात्मा पञ्चजनः, तस्मात् सोमदत्तः राजा। सोमदत्तस्य पुत्रः प्रसिद्धः सहदेवः, तस्मात् सोमकः। सोमकस्य अजमीढात् पुत्रत्वेन पुनर्जन्म अभवत्, यदा वंशः क्षीणः अभवत्। सोमकस्य पुत्रः जन्तुः, तस्य शतं पुत्राः। तेषां कनिष्ठः पृषतः, स एव द्रुपदस्य पिता। एते महात्मानः सोमकाः अजमीढवंशजाः स्मृताः। अजमीढस्य मुख्यपत्नी धूमिनी, पुत्रकामिनी, पतिसत्ता, पुण्यशीला, कुलजाता चाभवत्। सा देवी पुत्रार्थं दीर्घं व्रतं कृत्वा, दशसहस्रवर्षाणि तपश्चक्रे। विधिना वह्निं जुहुवे, मिताहारा, कुशासनस्थिता, शुचिस्वभावा च। तया धूमिन्या सह अजमीढः संयोगं कृत्वा ऋक्षं नाम पुत्रं जनयामास, स श्यामवर्णः सुन्दरः च। ऋक्षात् संवरणः, तस्मात् कुरुः अभवत्। स प्रयागं तीर्त्वा कुरुक्षेत्रे प्रतिष्ठितवान्। तत् क्षेत्रं पुण्यं रमणीयं धर्मात्मभिः सेवितं, तत्र महान् वंशः उत्पन्नः, स कुरुवंशः इति विख्यातः। कुरोः चत्वारः पुत्राः—सुधन्वा, सुधनुः, परिक्षित् महाबाहुः, अरिमेजयः च। परिक्षितः धर्मात्मा, तस्य पुत्रः जनमेजयः। जनमेजयस्य पुत्राः श्रुतसेनः, अग्रसेनः, भीमसेनः च। सर्वे महाभागाः, वीर्यवन्तः, बलिनः च। जनमेजयस्य पुत्रः सुरथः, स बुद्धिमान् अभवत्। सुरथस्य पुत्रः विदुरथः, स बलवान्। विदुरथस्य पुत्रः ऋक्षः, स महारथः अभवत्। द्वितीयः ऋक्षः भरद्वाजः नाम्ना प्रसिद्धः। अस्मिन्सोमवंशे द्वौ ऋक्षौ, द्वौ परिक्षितौ च अभवन्। त्रयः भीमसेनाः, द्वौ जनमेजयौ च स्मृताः। द्वितीयस्य ऋक्षस्य पुत्रः भीमसेनः, तस्मात् प्रतीपः, प्रतीपात् शान्तनुः। प्रतीपस्य देवापिः, बाह्लिकः च, त्रयः महारथाः। शान्तनोरभवत् भीष्मः, स गङ्गायाः पुत्रः, पाण्डवानां पितामहः। कालयाः विकित्रवीर्यः, शान्तनोरात्मजः, धर्मात्मा, प्रियः, निष्पापः। विकित्रवीर्यस्य क्षेत्रे कृष्णद्वैपायनात् धृतराष्ट्रः, पाण्डुः, विदुरः च जाताः। एवं, महामुने, अजमीढस्य वंशः पुण्यः, पुण्यकर्मणां चरितं, पावनं च कीर्तितम्।