एवं सम्बोधिताः नन्दमुख्याः गोपाः स्वस्वद्रव्याणि रथेषु आरोप्य, करं दत्त्वा, स्वबलसमेता गोकुलात् प्रस्थितवन्तः। तत्र गोकुले निवसतां तेषां रजनीषु बालघातिनी पूतनानाम्नी राक्षसी शयानं कृष्णं गृहीत्वा तस्मै स्तनं दत्तवती। या या बालकाय रात्रौ पूतनास्तनं ददाति स्म, तस्य तस्य शरीरं क्षणेनैव नश्यति स्म। तदा क्रुद्धः कृष्णः हस्ताभ्यां तस्याः स्तनं दृढं गृहीत्वा तस्याः प्राणमेवापिबत्। सा पूतना भीमस्वना समाप्ते, सन्धिषु च स्नायुषु च छिन्नेषु, भूमौ निपपात—मृत्यौ भीषणा सा। तस्याः भीषणं निनादं श्रुत्वा व्रजजनाः प्रमुदिताः प्रबुद्धाः च सन्तः, कृष्णं पूतनायाः स्तनस्थं तस्याश्च विक्षिप्तं शरीरं दृष्टवन्तः। अथ कम्पमानाङ्का यशोदा कृष्णमङ्के निधाय, गोपुच्छैः च विविधैः शान्तिकर्मभिः विप्रैः च बालस्यापमृत्युः प्राशम्यत्। नन्दोऽपि गोमयं कृष्णस्य शिरसि स्थापयित्वा, रक्षार्थं इदं वचनमुवाच—"सर्वभूताधारः हरिः त्वां पातु, यस्य नाभिकमले जगदुत्पन्नम्। केशवः स त्वां पातु, यो वराहरूपेण पृथिवीं दन्ताग्रे धारयामास। विष्णुः ते गुप्त्यङ्गानि पातु, जनार्दनस्तव ऊरू पादौ च, क्षणेन प्रादुर्भूतः वामनः सदा त्वां पातु। गोविन्दः त्रिविक्रमः त्रैलोक्यविजयी शस्त्राणि दीप्तयन् तव शीर्षं पातु, केशवस्तव ग्रीवां रक्षतु। नारायणः अव्ययः अपराजितबलः तव मुखं, भुजौ, मनः, सर्वेन्द्रियाणि च पातु। वैकुण्ठः सर्वतो दिशः पातु, मधुसूदनः विदिशः, हृषीकेशः व्योम्नि, महीधरः पृथिव्यां तव रक्षां करोतु।" एवं रक्षाविधिं कृत्वा नन्दः शिशुं रथतले शय्यायां शिशुविषये शयितवन्तम्। ततः मृतायाः पूतनायाः महद्वपुः दृष्ट्वा गोपाः भीताः विस्मिताश्च अभवन्। कदाचित् मधुसूदनः रथतले शयितः मातुः स्तन्यकामः पादाभ्यां उत्थाय रुदितुम् आरब्धवान्। तस्य पादप्रहारेण रथः विपरीतदिशं पतितः, तस्य पात्राणि च भङ्गानि अभवन्। तदा सर्वे गोपा गोप्यश्च आकुलाः रुदन्त्यः शीघ्रं धावन्त्यः शिशुं पृष्ठे शयानं दृष्टवन्तः। गोपाः पृष्टवन्तः—"केनायं रथः क्षिप्तः?" बालकाः तत्र स्थिताः ऊचुः—"एष बालक एव रुदन् पादेन ताडयन् रथं क्षिप्तवान्, अन्यः कश्चित् न।" तच्छ्रुत्वा गोपाः विस्मितचित्ताः उपविश्य, नन्दः विस्मयान्वितः शिशुं समादत्त। यशोदा अपि विस्मयपूर्णा, भग्नैः घटशकलैः च रथेन च दध्ना, पुष्पैः, फलैः, अक्षतैश्च पूजनं कृतवती। तत्रैव गोकुले गर्गः वसुदेवप्रेरितः, गुप्तं गोपात् द्वाभ्यां बालाभ्यां संस्कारान् कृतवान्। स वृद्धं राममिति, अपरं कृष्णमिति नामानि दत्तवान्, प्राज्ञतमः स गर्गः विवेकेन नामकरणं चकार। अल्पेनैव कालेन तौ वीर्यवन्तौ बालौ, क्रीडया जानुपीडितौ, विप्रेषु प्रसिद्धौ अभवताम्। गोमयभस्मलेपितौ, विचरन्तौ, न यशोदा न रोहिणी तौ निरोधयितुं शेकतुः। गोष्ठमध्यक्रीडमानौ तौ वत्सगृहम् आगत्य, तस्यां दिवसे नवजातवत्सानां पुच्छानि आकर्षयितुं प्रवृत्तवन्तौ। यदा यदा यशोदा तौ बालकौ एकत्र क्रीडन्तौ पश्यति स्म, तदा तयोः चपलां क्रीडां निरोद्धुं न शक्ता। अतः सा क्रुद्धा, निर्दोषं कृष्णं उरस्य रज्ज्वा उलूखले मध्ये बद्ध्वा इदं वचनमुवाच—"यदि शक्ता असि, गच्छ त्वं स्वच्छलितेन!" इति। इत्युक्त्वा सा गृहकार्ये प्रवृत्ता, तस्यां व्यग्रायां कृष्णः उलूखलं सञ्चालयितुं आरब्धवान्। पद्मलोचनः स उलूखलं पृष्ठतः वहन् यमलार्जुनयोः मध्ये प्रविष्टवान्। तदा ताभ्यां दीर्घशाखाभ्यां युक्ते तयोः वृक्षयोः शाखाभङ्गेन स तौ भूमौ पातितवान्, तद्भीषणशब्देन सर्वे व्रजजनाः धावित्वा आगताः। ते तौ महान् वृक्षौ भग्नकाण्डौ भग्नशाखौ भूमौ पतितौ दृष्टवन्तः। बालकं च, स्वल्पदन्तं, स्मितवदनं, उदरपर्यन्तं दृढरज्जुबद्धं मध्ये स्थितं दृष्टवन्तः। तस्मात् कालात् रज्ज्वा बद्धत्वात् स "दामोदर" इति प्रसिद्धः अभवत्। तदा नन्दमुख्याः सर्वे गोपवृद्धाः समागताः। ते भीषणैः निमित्तैः व्याकुलचित्ताः, "अत्र स्थातुं न युक्तम्, अन्यत्र महावने गच्छामः" इति मन्त्रयामासुः। "अत्र हि अनेकानि निमित्तानि दृश्यन्ते, विनाशहेतवः—पूतनायाः निधनम्, रथस्य विपर्ययः, वृक्षयोः पतनं च, न च वातेन न चान्यकारणेन। अतः शीघ्रं व्रजं विहाय वृन्दावनं गच्छामः" इति।