ततः कंसः सर्वेषां भूमौ जातानां बालानां विषये परमं यत्नं कर्तव्यमिति निश्चित्य, यत्र यत्र बालः कश्चन अतिशयबलसम्पन्नः दृश्येत, तत्र सः सर्वथा सावधानेन हन्तव्यः इति असुरान् आज्ञापयामास। एवं तान् समादिश्य कंसः स्वगृहं प्रविश्य, तत्र वसुदेवदेवकिभ्यां प्रतिनिषेधं विना एव इदं वचनम् उवाच—"युवयोः गर्भाः मया निष्फलतया विनष्टाः; अधुना मम विनाशाय अन्यः कश्चन बालः उत्पन्नः। अतः शोकेन किं? यत् भाग्यं, तत् निश्चितमेव भविष्यति; कः वा बालः भवतः अन्ते न निहतः?" इति तौ समाश्वास्य, विमुक्त्य च, तौ तृप्तौ कृत्वा, कंसः पुनः स्वान्तःपुरं प्रविवेश, द्विजश्रेष्ठ। स तु वसुदेवः विमुक्तः सन्, नन्दस्य रथं जगाम; तत्र नन्दं पुत्रोत्पत्त्याऽऽनन्दितं दृष्ट्वा, "मम पुत्रः जातः!" इति वदन्तं अपश्यत्। वसुदेवः अपि सस्नेहम् उवाच—"सौभाग्येन, सौभाग्येन, तव अस्मिन वार्धके अपि पुत्रः जातः।" "त्वया राज्ञः सर्वाः वार्षिकाः कराः सम्यग् दत्ताः; तदर्थमेव त्वं आगतः, अतः महात्मनां स्थातुं कारणं नास्ति। यदर्थं त्वं आगतः, तत् सम्पन्नम्; किम् अधिकं स्थेयम्? शीघ्रं स्वगोकुलं प्रतिगच्छ, हे नन्द। मम अपि पुत्रः तत्रैव, रोहिण्याः जातः; सः अपि तव पुत्रवत् रक्षितव्यः।" एवं वचनं श्रुत्वा, नन्दप्रधानाः गोपालाः स्वद्रव्याणि रथे स्थाप्य, करं दत्त्वा, बलिनः सन्तः प्रययुः। ते गोकुले वसन्तः, रात्रौ शिशुघातिनी पूतना शयानं कृष्णं गत्वा, तस्य स्तनं दत्तवती। या या रात्रौ पूतना बालाय स्तनं दत्तवती, तस्य तस्य शिशोः शरीरं क्षणेन विनष्टम्। कृष्णः तु तस्याः स्तनं दृढं गृहीत्वा, क्रोधेन तस्याः प्राणमेव अपिबत्। सा तु, महानादं कृत्वा, स्नाय्वस्थिसन्धिषु भग्नेषु, भूमौ पपात—सा पूतना, मृत्युसमये भीषणरूपा। तस्याः घोरं निनादं श्रुत्वा, व्रजजनाः प्रमुदिताः, उत्थाय, कृष्णं पूतनायाः स्तनस्थं, तस्या भूमौ पतितं च दृष्ट्वा, विस्मिताः अभवन्। ततः कम्पमानया यशोदया कृष्णः अङ्के गृहीतः; तं शिशुं ब्राह्मणैः गोपुच्छादिभिः, मन्त्रैः, सर्वदोषनिवारणं कृतम्। नन्दः अपि गोमयं गृहित्वा कृष्णस्य शिरसि स्थापयामास, रक्षार्थं, एवं वचनमुवाच—"सर्वभूताधारः हरिः त्वां रक्षतु, यस्य नाभिकमले जगत् उत्पन्नम्। केशवः, यः वराहरूपेण पृथिवीं शृङ्गे धृतवान्, स त्वां रक्षतु। विष्णुः तव गोप्यं स्थानं, जनार्दनः ऊरू पादौ च रक्षतु; क्षणेन आविर्भूतः वामनः सदा त्वां पातु। त्रिविक्रमः गोविन्दः, यस्य आयुधानि त्रिषु लोकेषु दीप्तानि, स तव शिरः पातु; केशवः ग्रीवां रक्षतु। नारायणः, अव्ययः, अपरिमितशक्तिमान्, तव मुखं, भुजौ, मनः, सर्वेन्द्रियाणि च पातु। वैकुण्ठः सर्वदिक्षु, मधुसूदनः विदिक्षु, हृषीकेशः दिवि, महीधरः पृथिव्याम् रक्षतु।" एवं रक्षाविधानं कृत्वा, नन्दः शिशुं शय्यायां शय्यायाः उपरि रथे स्थापयामास। गोपाः तु पूतनायाः विशालं मृतदेहं दृष्ट्वा, भीताः विस्मिताश्च अभवन्। कदा चित् मधुसूदनः रथस्य अधः शयानः, मातुः स्तन्येच्छया, पादाभ्यां आहत्य रुदितुम् आरब्धवान्। तदा तस्य पादाघातेन रथः विपरीतः, तस्य पात्राणि भाण्डानि च भग्नानि, विपरीतदिशि पतितानि। ततः सर्वे गोपाः गोप्यश्च, "कः रथं निपातितवान्?" इति उच्चैः शब्दं कृत्वा, धावन्तः, शिशुं शयानं दृष्ट्वा। बालाः ऊचुः—"एष बालः एव रथं निपातितवान्; वयं तम् आक्रोशन्तं पादेन ताडयन्तं दृष्ट्वा, रथं निपातितम्। अन्यः कश्चन न कृतवान्।" एवं गोपाः विस्मितचित्ताः उपविश्य, नन्दः अपि विस्मयेन शिशुं गोदत्तवान्। यशोदा अपि विस्मिता, भग्नैः भाण्डैः रथे च दधि, पुष्पैः, फलैः, तण्डुलैः पूजनं कृतवती। तत्रैव गोकुले, वसुदेवस्य प्रेरणया, गर्गः गोपाद्भ्यः रहसि, तयोः बालयोः संस्कारं चकार। ज्येष्ठं राम इति, अन्यं कृष्ण इति नामानि दत्तवान्, गर्गः मुनिश्रेष्ठः, प्रज्ञया। शीघ्रमेव तौ बालौ, बलसम्पन्नौ, क्रीडनकाले जानुभ्यां विदीर्णौ, ब्राह्मणानां मध्ये प्रसिद्धौ अभवताम्। गोमयभस्मना लिप्तौ, इतस्ततः विचरन्तौ, न यशोदा न रोहिणी तौ धारयितुं शेकतुः। गवां मध्ये क्रीडमानौ, तदा एव वत्सस्थानं गतौ, तत्र नवजातवत्सानां पुच्छानि आकर्षन्तौ। यदा यशोदा तौ एकत्र क्रीडन्तौ पश्यति, तदा न तयोः चेष्टां निरोद्धुं शक्नोति। अन्ते, असहिष्णुता या, यशोदा निर्दोषं कृष्णं मध्ये उलकायाम् एकेन पाशेन बद्ध्वा, एतदुवाच।