देवैरिवं स्तूयमाना सा दिव्यगर्भधारिणी देवकी पद्मलोचनं जगदुद्धारकारणं भगवन्तं समुत्पादयामास। ततो निशीथे, विश्वपद्मप्रबोधाय, महात्मा अच्युतः प्रभाते देवक्यां प्रादुरभवत्। तस्मिन् क्षणे, यदा जनार्दनः सर्वाधारः जायमानः आसीत्, मेघाः मन्दमन्दं गर्जन्तः पुष्पवृष्टिं चक्रुः। तं चतुर्भुजं, विकसन्नीलोत्पलदलसन्निभं, श्रीवत्सलाञ्छनं वक्षसि दृष्ट्वा, वसुदेवः परमसन्तोषं प्राप। स तं स्तुत्वा मधुरैः वाक्यैः, कंसभीतः प्राज्ञो वसुदेवः त्वां प्रति निवेदनं चकार, "भगवन्, त्वं देवदेवोऽसि, शङ्खचक्रगदाधरः, कृपया एष दिव्यरूपः संह्रियतां। अद्यैव, भगवन्, कंसः मद्गृहे त्वदवतारं विज्ञाय मां पीडयिष्यति। अनन्तरूप, विश्वात्मन्, यः गर्भेऽपि लोकान् धारयसि, स एव देवदेवः स्वशक्त्या बालरूपं प्रकाशयन् अनुग्रही भव। एष चतुर्भुजो रूपः संह्रियताम्, विष्णो, यथा कंसः तवावतारं न वेद। यत् पूर्वं त्वया मम पुत्रार्थं स्तुतं, तत् अद्य फलं प्राप्तम्; तव गर्भात् अहं जातः।" एवं उक्त्वा, भगवतः तु मौनं समुपजातम्। ततो वसुदेवः रात्रौ तं बालं गृहीत्वा बहिः निर्गतः। तत्र योगमायया निगृहीतानि रक्षिणः सुप्ताः, मथुराद्वारपालाश्च तद्वद्, यदा आनकदुन्दुभिः निर्गमन् आसीत्। तस्मिन् रात्रौ मेघाः प्रचुरं वर्षन्तः, शेषः फणाभिः वसुदेवं छादयन् अग्रे जगाम। वसुदेवः विष्णुं वहन्, यमुनां नदीं, या अतीव गम्भीरा वह्निसङ्कुलसलिलवहिनी आसीत्, जानुपर्यन्तसलिलां सुलभेन अतिक्रान्तवान्। तत्र तटस्थे नन्दं वृद्धगोपैः सहितं कंसाय करदानेन आगतम् अपश्यत्। तस्मिन्नेव समये योगमायया प्रमोहिता यशोदा अपि सुप्ता, तस्याः सर्वे जनाः मोहिताः, सा तदा कन्यां प्रसूतवती। वसुदेवः, अनन्तवीर्यः, शीघ्रं बालकं यशोदायाः शय्यायां स्थापयित्वा कन्यां गृहीत्वा स्वगृहं प्रत्यागच्छत्। यशोदा जागरिता स्वपुत्रं नीलोत्पलदलसन्निभं दृष्ट्वा परममुदितासीत्। वसुदेवः तां कन्यां स्वगृहं नेत्वा देवक्याः शय्यायां न्यवेशयत्, स यथापूर्वं स्थितः। बालकनिनादं श्रुत्वा रक्षिणः त्वरितं जागृत्य कंसाय देवक्या: प्रसवमाख्यायन्। कंसः शीघ्रं आगत्य तां कन्यां जघन्यतया जग्राह, देवकी च "मुञ्च मुञ्च" इति विलपन्ती तस्याः रक्षा याचिता। स तां शिलायां प्रक्षिप्तुम् उद्यतः, सा तु व्योम्नि स्थिता, अष्टभुजा महाकायस्वरूपा दिव्यायुधधारिणी, हसन्ती भीमस्वरेण कंसं सम्बोधितवती। "कंस, मां किमर्थं हिंससि? यः त्वां हन्ता, स पूर्वमेव जातः। स देवस्वरूपः, यः देवतानां मृत्युर्भूतः, स एव तव विनाशः भविष्यति। तद् बुध्यस्व, शीघ्रं स्वहितं कुरु।" एवं उक्त्वा, सा देवी दिव्यमाल्यगन्धानुलेपना विभूषिता, सिद्धैः स्तूयमाना, व्योम्ना गता, भोजराजः तां पश्यन् स्थितः। ततः कंसः व्याकुलचित्तः सर्वान् महादैत्यांश्च प्रलम्बकेशिप्रमुख्यान् आहूय, तान् सम्बोधितवान्। "प्रलम्ब, महाबाहो, केशिन्, धेनुक, पूतना, अरिष्ट, अन्ये च, मम वचनं शृणुत। दुष्टदेवाः माम् हन्तुम् इच्छन्ति, किन्तु मया पीडिता वीराः मम किंचित् न सन्ति। कन्यया उक्तं विस्मयकरं, दैत्यश्रेष्ठाः, तेषां नामधारिणां वीराणां प्रयासः हास्य एव। तथापि, दैत्येश्वराः, अहम् अधिकं प्रयासं कर्तव्यम्। मृत्युः मम प्राप्तः, यः भूतभविष्यद्वर्तमानाधिपः, इति देवक्या: गर्भजा कन्या उक्तवती। तस्मात्, पृथिव्यां यत्र यत्र बालकः अतिशक्तिमान् दृश्यते, तत्र तत्र स यत्नेन हन्तव्यः।" एवं दैत्यान् आज्ञाप्य कंसः स्वगृहं प्रविश्य वसुदेवदेवक्योः सान्त्वनं कृतवान्। "युवयोः गर्भाः मया व्यर्थं हताः, अद्य तु अन्यः कश्चन बालः मम विनाशाय जातः। तस्मात् शोको न कर्तव्यः, यत् विधिना निश्चितं, तत् एव भविष्यति। कः तु कस्यचित् बालः अन्ते न हन्यते?" एवं सान्त्वयित्वा, तौ विमुक्तौ कृत्वा, कंसः पुनः स्वान्तःपुरं प्रविवेश। वसुदेवः विमुक्तः सन् नन्दस्य रथं गत्वा नन्दं हृष्टमनाः "मम पुत्रः जातः" इति वदन्तं दृष्ट्वा, "सौम्य, शुभमस्तु, शुभमस्तु, वयस्येऽपि पुत्रजन्म तव अभूत्" इति सस्नेहम् उक्तवान्। "राज्ञे यः वार्षिकः करः, स त्वया समर्पितः; तदर्थं त्वमिह आगतः, अतो महात्मनः स्थातुं कारणं नास्ति। यत्कारणं त्वया आगतम्, तत् सम्पन्नम्; अतः नन्द, शीघ्रं स्वगोकुलं प्रतिगच्छ। मम अपि पुत्रः रोहिण्याः जातः, स अपि त्वया तव पुत्रवत् रक्षितव्यः।" एवं सुसम्बद्धया कथा प्रवहता, भगवतः अवतारलीला मङ्गलमयी वर्तते।