यदा मद्य-मांस-भक्ष्य-विविधान्न-लाघवान्नैः सम्पूजिता भवसि, तदा त्वं तुष्टा सन् सर्वान् कामान् जनानां ददासि। मम प्रसादेन अपि ते सर्वे नित्यं निश्चित्य, संशयं विहाय, शुभभागिनः स्युः। अतः गच्छ, हे देवी, यथोक्तम् इति भगवान् आज्ञापयत्। पूर्वमुक्तविधिना, भगवती जगदम्बा देवानां नाथस्याज्ञया षड्गर्भाणां संस्थापनं चक्रे, अन्यस्य गर्भं च संहरन्ती। सप्तमे मासे रोहिण्यां संप्राप्ते, हरिः त्रैलोक्यहितार्थं देवक्याः गर्भे प्रविष्टवान्। तस्मिन्नेव दिने योगनिद्रा अपि भगवतः आज्ञया यशोदायाः गर्भे प्रविष्टा। ततः, द्विजश्रेष्ठ, ग्रहाः आकाशे शुभचेष्टाः चक्रुः, विष्णोः अंशाः भूमौ अवतीर्यन्त, ऋतवः अपि अनुकूलाः अभवन्। देवक्याः तीव्रतेजसा कोऽपि तां द्रष्टुं न अशक्नोत्; सा दीप्तिमती दृष्ट्वा सर्वेषां चेतांसि विक्षिप्तानि। तदा, अदृश्याः पुरुषैः स्त्रीभिश्च, देवगणाः देवकिं दिव्यरूपिणीं विष्णुं वहन्तीं दिवानिशं स्तुवन्ति स्म। 'त्वं स्वाहा, त्वं स्वधा, त्वं विद्या, त्वं सोमः, त्वं एव तेजः; सर्वलोकरक्षार्थम् अवतीर्णा असि।' 'कृपां कुरु, हे देवि, समग्रजगतो मंगलं कुरु। प्रेम्णा त्वं तं भगवन्तं धारयसि, येन विश्वं धार्यते।' इति स्तुता देवी, पद्मनयनं जगदुद्धारकारणं भगवन्तं गर्भे वहन्ती तस्थौ। प्रभाते, विश्वपद्मोत्थानाय, महात्मा अच्युतः देवक्याः समक्षं प्रादुरभवत्। तदा, मध्यरात्रौ, सर्वसमर्थो जनार्दनः जातः, मेघाः मन्दमन्दं निर्घोषन्ति स्म, देवाः पुष्पवृष्टिं चक्रुः। स चतुर्भुजं, नीलोत्पलदलसन्निभं, श्रीवत्सलाञ्छनं दृष्ट्वा, वसुदेवः प्रहृष्टमानसः अभवत्। स्तुतिपूर्वकं वचः कृत्वा, भीतः वसुदेवः कंसात् तदा प्रार्थयामास, द्विजश्रेष्ठ। 'त्वं ख्यातः, देवेश, शङ्खचक्रगदाधरः। एतद् दिव्यं रूपं संहर, भगवन्, प्रसादात्।' 'अद्यैव, भगवन्, कंसः मां पीडयिष्यति, त्वां मम गर्भगृहे अवतीर्णं विज्ञाय।' 'योऽनन्तरूपः, विश्वमूर्तिः, गर्भे अपि लोकान् धारयन्, स देवेशः, स्वशक्त्या बालरूपं प्रकाशयन्, कृपां करोतु।' 'एष चतुर्भुजो रूपं संहर, विष्णो, यथा कंसः तवावतरणं न वेद।' 'यद् पूर्वं त्वया पुत्रकामनया मां स्तुतम्, हे देवि, तदद्य सिद्धं जातम्; अहं तव गर्भात् जातः।' एवमुक्त्वा, भगवाँस्तु मौनं गतः। वसुदेवः निशि तम् आदाय बहिः निर्गतः। तत्र, योगमायया रक्षिणः सुप्ताः अभवन्, मथुरायाः द्वारपालाः अपि, आनकदुन्दुभेः निर्गमने। तस्मिन् रात्रौ मेघाः मुष्णन्तः वर्षन्ति स्म, शेषः च फणैः वसुदेवम् आच्छाद्य अग्रे गच्छन्। वसुदेवः विष्णुं वहन्, यमुनां गभीरतरङ्गसङ्कुलां, जानुपर्यन्तजलां, तरति स्म। तत्र तटे, नन्दं गोपश्रेष्ठांश्च कंसाय करदाने समागतान् अपश्यत्। तस्मिन् समये, योगनिद्रया मोहिताः जनाः, यशोदा अपि तदा कन्यां प्रसूतवती। वसुदेवः तेजस्वी शीघ्रं शिशुं यशोदायाः शय्यायाम् स्थापयित्वा कन्यां गृह्णाति। यशोदा जागरूका नूतनजातं कृष्णं नीलोत्पलदलसन्निभं दृष्ट्वा हर्षविवशा बभूव। वसुदेवः तां कन्यां स्वगृहं नीत्वा देवक्याः शय्यायाम् स्थापयामास, यथापूर्वम्। शिशोः क्रन्दनं श्रुत्वा रक्षिणः तत्क्षणादुत्थाय कंसाय देवक्याः प्रसवमाख्यातवन्तः। कंसः शीघ्रं आगत्य कन्यां जग्राह, देवकी कण्ठाभरणा 'मुञ्च, मुञ्च' इति याचमाना। कंसः तां शिलायां प्रक्षिप्य चिक्षेप, सा तु व्योम्नि स्थित्वा, अष्टबाहुं महाकायं दिव्यायुधधारिणीं रूपं धारयित्वा, हसन्ती कोपवशात् कंसं प्रोवाच। 'किं मां हन्तुमिच्छसि, कंस? स त्वां हन्ता जातः। स देवस्वरूपः, पूर्वं येषां मृत्युर्भूतः, स एव तवांतकः। तदेतत् मन्यस्व, शीघ्रं हितं कुरु।' इत्युक्त्वा, सा देवी दिव्यमाल्यगन्धविभूषणधारिणी, विहायसा गता, सिद्धैः स्तूयमाना, कंसः तु विस्मितः अपश्यत्। ततः कंसः, मनः संकुलितः, प्रलम्बकेशिप्रमुखान् सर्वान् असुरश्रेष्ठान् आहूय, तान् दैत्यश्रेष्ठान् इदं वचनम् उवाच। 'हे प्रलम्ब, महाबाहो, केशिन्, धेनुक, पूतना, अरिष्ट, अन्ये च, मम वचनं शृणुत।' 'दुष्टदेवा हन्तुं मां प्रयत्नं कृतवन्तः, किन्तु मम तेजसा पीडितान् तान् वीरान् न किंचन मन्ये। विस्मयं जनयति या कन्या उक्तवती, हे दैत्यश्रेष्ठाः, तेषां वीर्यं हसितुं योग्यं, यद्यपि ते प्रयत्नवन्तः।' 'तथापि, हे दैत्यनाथाः, अहम् अपि तेषां दुष्टानां वधाय अधिकं प्रयत्नं करिष्यामि। मम मृत्युश्च उत्पन्नः, या कन्या देवक्याः गर्भात् जाता, सा एव त्रिकालेश्वरं मां इति उक्तवती।