येन सर्वं चराचरं विश्वं व्याप्य स्थितम् अस्ति, स एव अजः, साक्षात् चासाक्षात्, दृश्यः चादृश्यः, सर्वतः पृथक् स्थितः। स एव यो ब्रह्मा प्रपितामहः, तस्मै नमस्कृत्य, सृष्टिः संहारश्च, ध्यानयोगेन ज्ञायते। स नित्यशुद्धः, नित्यैकरूपधारी, विजयी परमात्मा, तस्मै विष्णवे नमः। हिरण्यगर्भाय हरये शंकराय वासुदेवाय तारकाय, सृष्टिस्थितिसंहारकर्त्रे लोकनाथाय नमस्करोमि। विष्णवे पुनः नमः, यो एकरूपो बहुरूपश्च, स्थूलः सूक्ष्मश्च, व्यक्ताव्यक्तस्वरूपः, मोक्षकारणं च। स एव सृष्टिस्थितिसंहारहेतुः, विश्वस्य सारः, तस्मै परमात्मने विष्णवे नमः। स यः सर्वस्याधारः, अणोऽप्यणुतमः, सर्वभूतनिवासी, अच्युतः, परमपुरुषः, तस्मै प्रणम्य। स यः ज्ञानस्वरूपः, परमशुद्धः, सर्वेषां वस्तूनां स्वभावरूपेण स्थितः, मोहात् नानारूपेण दृश्यते। स विष्णुः, संहारे ग्रसिता, सृष्टिस्थितौ प्रभुः, अनादिः, लोकनाथः, अजः, अव्ययः, अजरः च। एषः कथयिष्यामि, यथा पूर्वं पद्मयोनिना पृष्टः, ऋषिभिः यक्षश्रेष्ठैश्च, स प्रोक्तवान्। यः ऋक्सामादिभिः स्वमुखैः त्रैलोक्यं शुद्धयति, स एकार्णवसमुत्थितो भगवान्, तस्मै नमस्कृत्य। यस्य असुरगणाः यजमानानां यज्ञान् न हरन्ति, तस्य अव्यक्तसम्भवस्य ब्रह्मविद्यां संपूर्णां प्रवक्ष्यामि। यः सृष्ट्यर्थं धर्मादीन् प्रकटयामास, ये जलानि 'नारा' इति ऋषिभिः सत्यदर्शिभिः कथ्यन्ते। तानि जलानि तस्य पूर्वं शयनस्थानम् आसीत्, तेन स 'नारायणः' स्मृतः। स एव सर्वव्यापी, महाबलवान् नारायणः। ब्रह्म चतुर्विधं भवति—सगुणं निर्गुणं च। तत्र एकं निरुपाख्यं विशुद्धरूपं, यत् पण्डिताः पश्यन्ति। तस्याः शरीरं ज्वालामालया परिवृतम्, सा योगिनां परमगम्या, दूरस्थं च सन्निकृष्टं च, गुणातीतत्वेन विज्ञेया। सा वासुदेवेति कथ्यते, वैराग्यदृष्ट्या दृश्यते, तस्याः रूपवर्णादयः कल्पना न सन्ति। सा नित्यं शुद्धा, एकरूपा, सुसंस्थितरूपा; द्वितीया या शेषाख्या, सा भूमिमधः शिरसा धारयति। सा तमोगुणप्रधानं पशुरूपं धारयति; तृतीयं रूपं प्राणिनां रक्षायै कर्म करोति। या तु सत्त्वसमृद्धा, सा धर्मसंस्थापिका विज्ञेया; चतुर्थी या जलमध्यस्थितं शेषतल्पे शयाना। राजो गुणस्तस्याः, सा सदा सृष्टिं करोति—एषा हरिणः तृतीयं रूपं प्राणिरक्षणे प्रवृत्तम्। सा एव धर्मं पृथिव्यां नित्यं स्थापयति, दुष्टासुरान् धर्मनाशकान् विनाशयति। सा देवगन्धर्वान् धर्मरक्षणे प्रवृत्तान् रक्षति; यदा धर्मस्य ग्लानिर्भवति, अधर्मस्य चोदयः, तदा सा स्वयम् अवतरति। पूर्वं वराहरूपेण नासया अपां निवारणं कृतवती, एकदंष्ट्रया कमलवद् भूमिमुत्थापयत्। नरसिंहरूपेण हिरण्यकशिपुं हत्वा, अन्यान् विप्रचित्तिप्रमुखान् दानवानपि नाशयामास। वामनरूपेण बलेः मायया निग्रहं कृतवती। दितिपुत्रान् जित्वा त्रैलोक्यं व्यचरत्; भृगुवंशे जात्वा जमदग्नेः पुत्रो बभूव। रामः, पितृवधं स्मृत्वा, क्षत्रियान् विनाशयामास; अत्रिपुत्रत्वेन दत्तात्रेयः प्रकटितः। स अलर्काय महात्मने अष्टाङ्गयोगं उपदिदेश; दशरथस्य पुत्रत्वेन स रामः अभवत्। स त्रैलोक्यभीषणं रावणं संग्रामे हत्वा, सर्वेश्वरः स एकार्णवे शेषशय्यां प्राप्तः। स महाबलः, शेषतल्पे शयानः, सहस्रयुगपर्यन्तं स्वमाहात्म्ये योगनिद्रां प्रविश्य स्थितः। स त्रैलोक्यं चराचरं स्वोदरमध्ये स्थापयित्वा, जनलोकस्थितैः सिद्धैः महर्षिभिः च स्तूयमानः। तस्य नाभेः कमलं समुत्पन्नम्, यत्र दिशामुखैः पत्रैः, वातसूतैः संयुक्तं, उत्तमं पितृस्थानम्। तत्र चतुर्मुखः ब्रह्मा देवदेवः जातः; तस्य कर्णमलात् मदुकैटभौ दानवौ जातौ। तौ महाबलौ ब्रह्माणं हन्तुमिच्छन्तौ, स समुद्रतलात् उत्थाय तौ उग्रौ निहत्य। एवं चान्यैः अनन्तरूपैः अयम् अजः अवतरति; अद्य तु अयं वर्तमानः अवतारः मथुरायाम् अस्ति। तस्मात् स सत्त्वप्रधानरूपः अपि अवताररूपेण प्रत्यूह्यते, प्रद्युम्न इति ख्यातः, रक्षणकर्मणि स्थितः। स देवेषु, मनुष्येषु, तिर्यग्योनिषु वा, यत्र यत्र तिष्ठति, तत्र तत्र वासुदेवस्य इच्छया तद्रूपत्वं प्राप्नोति। यदा पूज्यते, द्विजश्रेष्ठ, सा इच्छितं फलम् ददाति; एवं विष्णुः स्वयमेव सिद्धः, मानुषरूपेण अवतीर्णः, इति मया कथितम्। शृणु, द्विजोत्तम, संक्षेपेण हर्यवतारं कथयिष्यामि, या पृथिव्याः भारहर्तुं कृतः।