ततः तस्मात् तत्त्वानां समवायः संविदितः, पृथिवी, वायु, आकाश, आपः, पञ्चमः च अग्निः, इन्द्रियग्राह्यः उत्पन्नः। तस्य मध्ये इन्द्रियाणि स्वस्वस्थानेषु स्थितानि; शरीरम् पृथिव्याः, प्राणात्मा वायोः इति कथ्यते। आकाशात् छिद्राणि, आपः प्रवाहः, तेजः नेत्राणि, चित्तं मनः स्मृतम्। ग्रामाः इन्द्रियविषयाः च तस्य शक्त्या प्रवर्तन्ते; एवं सनातनः पुरुषः सर्वलोकान् सृजति। अथ विष्णुः कथम् अस्मिन मर्त्यलोके मानुषं जन्म प्राप्तवान्? एषा, हे ब्रह्मन्, अस्माकं संशयः महद् आश्चर्यम् च। शीघ्रगामी मार्गः कथम् मानवस्वरूपं प्राप्तवान्? एषा परमाश्चर्यरूपा विष्णोः लीला देवैः दानवैः च चर्चिता। वद, हे महर्षे, विष्णोः अद्भुतं उत्पत्तिं, यस्य वीर्यं बलं च प्रसिद्धम्, whose brilliance is immeasurable. इदानीं विष्णोः स्वरूपं वद, यस्य कर्माणि आश्चर्यजनकानि—स देवः, देवेषु श्रेष्ठः, दुःखहरः, कथं जातः इति। स सर्वव्यापी, विश्वस्य प्रभुः, सर्वलोकानां परमेश्वरः, सृष्टिकर्ता, पालनकर्ता, संहारकर्ता, सर्वसत्त्वानां सुखदायकः। स अव्ययः, नित्यः, अनन्तः, न वर्धनम् न क्षयः, अस्पृश्यः, निर्गुणः, सूक्ष्मः, अचलः, निर्मलः च। सर्वपरीमाणात् विमुक्तः, केवलं सत्-स्वरूपे स्थितः, अचलः, सर्वव्यापी, नित्यः, परमात्मा, शाश्वतः। अचलः, शुद्धः, सर्वव्यापी, नित्यतुष्टः, निर्भरः, यस्य शुद्धिः श्रूयते, कृतयुगे हरितवर्णः। देवेषु वैकुण्ठः, मनुष्येषु कृष्णः इति प्रसिद्धः; एवं गम्भीरं भगवान् कर्ममार्गम् आचरति। पूर्वं-पूर्वं, अनागतं च श्रोतुम् इच्छा उत्पन्ना; स अप्रकटः, किंतु प्रकटचिह्नैः चिन्हितः, स भगवन्। नारायणः एव अनन्तात्मा, अक्षयः स्रोतः; नारायणरूपेण हरिः नित्यः अभवत्। ब्रह्मा, शक्रः, रुद्रः, धर्मः, शुक्रः, बृहस्पतिः—स भगवान् आदिप्रकृतिस्वरूपः, प्राचीनकाले ब्रह्माणं सृजितवान्। आदिपुरुषः पूर्वकल्पे प्रजापतीन् सृजितवान्; एवं पुण्यः विष्णुः, सर्वलोकनाथः—हरिः कथम् मर्त्यलोके यदुवंशे आगतः? सर्वदेवानां प्रभुं विष्णुं, सर्वशक्तिमन्तं आदिपुरुषं, नित्यं अव्ययं च नमस्कृत्य—चतुर्विधस्वरूपेण स्थितं, निर्गुणं सगुणं च, श्रेष्ठं, महत्त्वं, अतीवगुणं, अपरिमेयम्—यस्य अङ्गानि यज्ञः, अङ्गानि सर्ववस्तूनि, देवैः कामितम्, यस्य सूक्ष्मात् सूक्ष्मतरं नास्ति, महान् अपि नास्ति—येन सर्वं जगत् चराचरं व्याप्यते, अजः, प्रकटः अप्रकटः, दृश्यः अदृश्यः, सर्वतः भिन्नः। यत् सृष्टिः उच्यते, संहारः च, तं ब्रह्मणं, आदिदेवम्, ध्यानात् ज्ञायते। विष्णुं, अचलं, शुद्धं, नित्यं परमात्मानं, एकरूपं, जयन्तं नमः। हिरण्यगर्भं, हरिं, शङ्करं, वासुदेवं, उद्धारकं, सृजितारं, पालनकर्ता, संहारकर्ता च नमः। विष्णुं नमः, यस्य स्वरूपं एकं च अनेकं, स्थूलं सूक्ष्मं च, प्रकटं अप्रकटं च, मोक्षहेतुः च। यस्य सृष्टि-स्थिति-प्रलयस्य मूलकारणं, विश्वस्य सारः—विष्णुं परमात्मानं नमः। सर्वस्य आधारं, अतीवसूक्ष्मं, सर्वभूतस्थितं, अच्युतं, पुरुषोत्तमं नमस्कृत्य। यस्य स्वरूपं ज्ञानमयं, परमशुद्धं, सर्ववस्तूनां तत्त्वस्वरूपेण स्थितम्, मोहात् विविधरूपेण अनुभूयते। विष्णुं, प्रलये ग्रसन्तं, सृष्टौ पालनकर्ता, अनादिम्, लोकनाथम्, अजम्, अव्ययं, अजरम् नमः। पूर्वं ब्रह्मणा पद्मजेन, ऋषिभिः यक्षैः च पृष्टः, यथा उक्तं अहं वक्ष्यामि। यः ऋक्-साम् मन्त्रैः मुखैः त्रिलोकं शुद्धयति—स समुद्रात् उत्पन्नः भगवान्, तं नमस्कृत्य। यस्य असुरगणाः यज्ञकर्तृणां यज्ञं न हरन्ति—अप्रकटजन्मनः ब्रह्मविद्यां सम्पूर्णां वक्ष्यामि। येन सृष्ट्यर्थं धर्मादयः प्रकटिताः—आपः 'नाराः' इति सत्यदर्शिभिः ऋषिभिः कथ्यन्ते। ताः आपः पूर्वं तस्य शय्याः अभवन्; अतः स 'नारायणः' इति स्मृतः। स देवः पुण्यः, सर्वं व्याप्य, महावीर्यः नारायणः। ब्रह्मणः चतुर्विधं स्वरूपम् अस्ति—सगुणं निर्गुणं च। एकं अनिर्वचनीयं शुद्धं स्वरूपं, यत् योगिभिः दृष्टम्। सा देव्याः शरीरं ज्वालामालया आवृतम्; सा योगिनां परमगतिः, दूरस्थं च सन्निकृष्टं च, गुणातीत्या ज्ञेयम्। सा वासुदेवीति, वैराग्येण दृष्टा, तस्या रूपवर्णादयः कल्पनाजन्यः न। सा नित्यं शुद्धा, एकरूपा, स्थिता; द्वितीयः शेषः, भूमिं अधस्तात् शिरसा धारयति। स तमोवशी, पशुरूपधारणं कृतवान्; तृतीयः जीवसंरक्षणाय कर्म करोति। यः सत्त्वविशेषसम्पन्नः, धर्मस्थापकः ज्ञेयः; चतुर्थः आप् मध्ये शेषशय्यां शयितः। एवं भगवतः विष्णोः अद्भुतं स्वरूपं, सृष्टिक्रमं, नामानि, गुणानि, कार्याणि, ऋषिभिः पृष्टं, ब्रह्मणा उक्तं, मुनिभिः श्रुतं, अहं श्रद्धया कथयामि।