मुनिवर! त्वं नः सम्यग् आख्याहि, यदा ते भगवन्तः पृथिव्यां जाताः, तदा केन प्रकारेण कर्माणि कृतवन्तः, इति विस्तारतः श्रोतुम् इच्छामः। तेषां सर्वमपि अद्भुतं अतिमानुषं चारित्र्यं वद—कथं स भगवान् देवदेवो देवानां श्रेष्ठः, वासुदेवकुले प्राज्ञः वासुदेवः भूत्वा, अमरगणैः परिवृतः, सत्पुरुषैः पुण्यात्मभिः च शोभितः, इह अवतीर्णः अभूत्। कुतः स देवपतिः, पुरुषश्रेष्ठः, अक्षरं स्वर्गभूम्योः कारणम्, देवलोकं परित्यज्य मर्त्यलोकं प्राप्तवान्? किमर्थं स देवात्मा, एक एव लोकचक्रप्रवर्तकः, मानवेषु कल्याणाय अवतीर्णः? कथं स चक्रगदाधरः, गवां लोकस्य च रक्षकः भूत्वा, मनुष्येषु मनः न्यवेशयत्? कथं स विष्णुः, जगन्नाथः, पृथिव्यां गोपालः अभवत्, यो महाभूतानां धारकः सर्वभूतात्मा च अस्ति? कथं स श्रीमान्, त्रिभिः पादैः लोकान् विजित्य, देवेषु कामयमानेषु, स्त्रियाः गर्भे धारितः अभूत्? यो विश्वस्य मार्गान् स्थापयित्वा, त्रिवर्गं उत्पाद्य, युगान्ते जलमयतनुर्भूत्वा जगत् अपिबत्, स कथं पृथिव्यां जातः? स यः दृश्यमान-अदृश्यात्मना जगत् एकस्मिन् सागरे न्यवेशयत्, यश्च पूर्वं वराहरूपं कृत्वा असुरान् विनिघ्नन्, पृथिवीं शूकरस्य शृङ्गाग्रे उद्धृतवान्, यश्च पूर्वं इन्द्रस्यार्थे अक्षरं त्र्ययं विजित्य, देवेभ्यः भूमिं दत्त्वा, सिंहरूपं कृत्वा तां द्विधा कृत्वा पुनः च अभवत्— स यः प्राचीनं महाबलं हिरण्यकशिपुं हत्वा, युगान्ते अग्निरूपेण महादाहकः औरवः अभवत्; हरिः अधोभूमौ स्थित्वा, सागरजलानि अपिबत्; स सहस्रपाद् ब्रह्म, सहस्ररश्मिः, सहस्रदानः; स सहस्रशीर्षा देवः, यं सर्वयुगेषु गायन्ति, यस्य नाभौ पद्मं उत्पन्नं, यत्र पितामहस्य आवासः। एकस्मिन्सागरे, नागलोके, सुवर्णपद्मं तेन सृष्टम्, येन तारकासुरयुद्धे दानवा हताः। येन दिव्यरूपं सर्वायुधधारिणा, गुह्यनिवासिना प्रेरितः, कालनेमिः निहतः। स यः क्षीरसागरस्य पार्श्वे, अमृतसिन्धौ, अनन्तयोगनिद्रां स्थित्वा, तमसि शयितः अस्ति। अदितिः दिव्यतपोबलात् पुरा प्राचीनं इन्द्रं सुरसमुद्भूतं गर्भरूपेण बिभ्रती, स च तं गर्भं स्थापयित्वा, दैत्यसंघैः पीड्यमानं इन्द्रं कृतवान्। स योगपदव्या दानवान् जलमग्नान् कृत्वा, देवान् त्रिलोकपतित्वे स्थापयित्वा, इन्द्रं देवेन्द्रं चकार। गृह्याग्निहोत्रकर्मणा, होमेन, स अग्निं, वेदं, दीक्षां, समिधं च स्थिरीकृतवान्। स अभिषेकपात्रं, स्रुचं, स्नानं, अधस्तानहस्तेन हविर्भागभाजः अपि कृतवान्। स देवान् हविर्भाजः, पितॄन् पिण्डभागिनः, यज्ञकर्मणि भोगाय नियोजयत्। स पात्राणि, दक्षिणाः, दीक्षां, पिष्टपेषणानि, यूपं, समिधं, स्रुचं, सोमं, शोधकानि, वेदिमेखलाशाखांश्च कृतवान्। स यज्ञद्रव्याणि, पृच्छकानि, सहायकान्, यजमानान्, ऋत्विजः, श्रेष्ठयज्ञान् च ससर्ज। सोऽसौ प्राचीनकाले परमकर्मणा युगानुसारं तान् विभाग्य, शक्त्या लोकान् ससर्ज। क्षणाः, निमेषाः, काष्ठाः, कालविभागाः, त्रैकालिकं, मुहूर्ताः, तिथयः, मासाः, अह्नः, संवत्सरः च सृष्टाः। ऋतवः, संयोगाः, त्रिविधं त्रिषु लोकेषु प्रमाणम्, क्षेत्राणि, वृद्धिः, लक्षणानि, रूपशोभा च तेन कृता। त्रिलोक्यः, त्रिदेवाः, त्रैवेद्यं, त्र्यग्नयः, त्रिकालविभागः, त्रिकर्माणि, त्रिवर्गाः, त्रिगुणाश्च तेन सृष्टाः। सर्वे लोका अनन्तकर्मणा तेन पूर्वं सृष्टाः, स एव सर्वभूतगुणात्मा सर्वेषु भूतेषु स्थितः। स योगारम्भेन्द्रियैः प्रजासु रमते, योगेनैव आगमनं गमनं च; स एव विधिः, स एव प्रभुः। स धर्मिणां मार्गः, अधर्मिणां अमार्गः, चातुर्वर्ण्यस्य कारणं, चातुर्वर्ण्यस्य रक्षकः च। स चतुर्विधं ज्ञानं वेत्ति, चतुर्षु आश्रमेषु स्थितः, दिशः, व्योम, पृथिवी, वायुः, अग्निः च सः। स सोमसूर्यरश्मिमयः ज्योतिः, युगपतिः, रात्रिचरः, स श्रुतं परमं ज्योतिः, स श्रुतं परं तपः। स यं केचित् परं वदन्ति, केचित् अपरं, स परमात्मा; स आदित्येषु देवः, दैत्यनाशकः, सर्वव्यापी च। स युगान्ते संहारकः, लोकनाशकनाशनः, लोकसेतुषु सेतुर्भूतः, शुद्धकर्मणां शुद्धः। स वेदवित्प्राप्यः, सृष्टिशक्तिमतां नाथः, सोमरूपः सौम्यानां मध्ये, अग्निरूपः तेजस्विनां मध्ये। स इन्द्रेषु इन्द्रः, तपस्विषु तपः, विनीतानां विनयः, तेजस्विषु तेजः। स रूपिणां रूपम्, प्रयोजनिनां प्रयोजनम्, आकाशसंभूतः वायुः, वायोः प्राणः, प्राणात् हविःपाचकः अग्निः। स्वर्गे सः हविर्ग्राही अग्निः, प्राणरूपेण अग्निः मधुसूदनः, सारात् रुधिरम्, रुधिरात् मांसं इति श्रुतम्। एवं स भगवान्, अनन्तरूपधारी, सर्वस्य कारणं, सर्वलोकहिताय, पृथिव्यां वासुदेवकुले अवतीर्णः, दिव्यकर्माणि कृतवान्, यथोक्तं मुनिभिः पृष्टं, मया सम्यग् आख्यातम्।