कन्दु ऋषिः परमं तव धाम, यत् शाश्वतम्, पुनरागम्य दुर्लभं तव प्रसादेन, देवानां नाथ, प्राप्तुमिच्छामि इति प्रार्थयामास। तं महर्षिं भक्तं विदित्वा भगवान् विष्णुः सदा मां यजस्व, मम प्रसादेन निःसंशयं त्वं यां मोक्षं कामयसे तां प्राप्स्यसीति स्नेहेनोवाच। मम भक्ताः क्षत्रिया वैश्याः स्त्रियः शूद्राश्चापि नीचजन्मनः परमां सिद्धिमाप्नुवन्ति; त्वं तु द्विजश्रेष्ठः, तव किमु वक्तव्यम्? यः श्वपचोऽपि भक्त्या युक्तः श्रद्धया संवितः स मम इच्छितां सिद्धिमवाप्नोति; अन्येषां तु का कथा? एवं ब्रुवाणं तं भगवन्तं भक्तवत्सलं, दुर्गममार्गं विष्णुं, तत्रैव अन्तर्धानं गतं ब्राह्मणाः। तस्य गमने सति, महर्षिः कन्दुः हृष्टचित्तः सर्वान् कामान् परित्यज्य आत्मनि स्थिरः पुनरभवत्। सर्वेन्द्रियाणि निगृह्य, निरहंकारः निरममः, एकचित्तः स सम्यग् परमं पुरुषं ध्यानमगात्। स तु परमां निर्विकल्पां शान्तां केवलसत्त्वस्थितां देवैरप्यदुरापां मोक्षसिद्धिमवाप। यः कश्चिद् कन्दोः पुण्यकथां पठति वा शृणोति वा, स सर्वपापैः विमुक्तः स्वर्गलोकमवाप्नोति। एवं, मुनिश्रेष्ठ, कर्मभूमिं मोक्षक्षेत्रं च परमं पुरुषोत्तमं च मया वर्णितम्। ये पुरुषोत्तमं श्रीपुरुषोत्तमाख्यं वरदं मुक्तिदं च, जरारहितं संसारदुःखनाशनं, भक्त्या पश्यन्ति स्तुवन्ति ध्यायन्ति च, ते राज्यसुखानि दिव्यानि च स्वर्गे भुक्त्वा, ततः सर्वदोषविनिर्मुक्ताः हर्यनुत्तमं धाम प्राप्नुवन्ति। व्यासस्य वचनं श्रुत्वा, मुनयः संयतात्मानः संतुष्टा हृष्टाः पुनः पुनः विस्मिताः अभवन्। अहो! त्वया भारतभूमेः पुण्यं तथा श्रीपुरुषाख्यस्य क्षेत्रस्य महिमा वर्णितः, पुरुषोत्तम। न केवलं एकस्य, सर्वेषां विस्मयः, हर्षश्च, पुरुषक्षेत्रस्य श्रवणेन जायते, वक्तृश्रेष्ठ। चिरकालं हृदि सन्देहः अस्माकं स्थितः; त्वां विना, मुनिवर, पृथिव्यां कोऽपि तं न निवारयितुम् अर्हति। अतः त्वां पृच्छामः—बलदेवस्य कृष्णस्य भद्रायाश्च जन्म पृथिव्यां विस्तारतः कथय। किमर्थं कृष्णः शंकरषणश्च, वासुदेवस्य वीरसुतौ, नन्दगृहे निवसतां कारणं च वक्तुमर्हसि, मुनिश्रेष्ठ। इयं मर्त्यभूमिः निःसाराः, दुःखबहुला, अत्यस्थिरा, जलबिन्दुसमा, भीषणा रोमाञ्चकारिणी च—तत्र गर्भवासे, यत्र मलमूत्रस्रावयुक्तं दुःखदं क्लेशजनकं च, तस्मिन्कथं सुखं लब्धम्? तदपि भयङ्करतरम्। मुनिवर, पृथिव्यां जातौ तयोः कृतानि कर्माणि विस्तारतः कथय; वक्तृश्रेष्ठ, तद्विक्रमाणि वृणु। यथा स भगवान् देवदेवः, सुरश्रेष्ठः, वासुदेवकुले बुद्धिमान् वासुदेवः भूत्वा, सुरैः परिवृतः, साधुभिः पूजितः, अवतरत्—तत् सर्वं कथय। किमर्थं स देवेशः, स्वर्गभूमिं परित्यज्य, मर्त्यलोकेऽवततार? स देवमानुषनायकः, स्वर्गभूमेः पृथिव्याश्च अक्षयमूलः। किमर्थं स आत्मा, यः जगद्धारयति, मानवेषु प्रविष्टः? स एकः एव चक्रं प्रवर्तयन्, लोकहिताय समागतः। सुदर्शनगदाधरः स भगवान् कथं मानवेषु मनः प्रवर्तयामास, गवां लोकस्य च रक्षकः अभवत्? विष्णुः प्रभुः पृथिव्यां कथं गोपालकः अभवत्, यः महाभूतानां धाता, सर्वभूतात्मा च? स यः त्रिविक्रमः, स्वेच्छया लोकान् पदैः विजित्य, स्त्रीगर्भे धार्यः कथं जातः? स यः लोकमार्गान् स्थापयामास, त्रिवर्गं प्रकटयामास, यश्च कालान्ते जलरूपं धृत्वा जगद् अपिबत्। स यः दृश्यादृश्यरूपेण जगदेकार्णवं कृत्वा, पूर्वं वराहरूपं समुपगम्य, पृथिवीं शत्रून् निहत्य, शूकरस्य शृङ्गाग्रे धृत्वा, इन्द्रायेदं त्रैलोक्यं विजित्य, देवेषु दत्तवान्। स देवश्रेष्ठः, सिंहरूपं धृत्वा, भूतले दैत्यान् विदार्य, पुनः पुनः जगद्धरणाय समुत्थितः। स प्राचीनं हिरण्यकशिपुं हत्वा, कालान्ते और्वरूपेण महातेजसा सर्वं दग्धवान्। हरिः, पाताले स्थित्वा, समुद्रजलानि पित्वा, सहस्रपाद्ब्रह्मा, सहस्रांशुः, सहस्रदः, यः सर्वत्र कीर्त्यते। स देवः सहस्रशीर्षा, यस्य नाभौ पद्मोत्पत्तिः, ब्रह्मणः कुलालयः। एकार्णवे नागलोके सुवर्णपद्मं स्थितम्, येन तारकासुरयुद्धे दैत्याः निहताः। दिव्यरूपं सर्वायुधधरं धृत्वा, गुह्यस्थितेन प्रेरितः, कालनेमिं निहत्य, क्षीरसागरपार्श्वे अमृतसिन्धौ, अनन्तयोगनिद्रां गतः। अदितिः दिव्यतपसा प्राचीनं इन्द्रं गर्भे धारयामास, देवमन्थनात् जातं, स च गर्भं स्थापयित्वा असुरसमूहेभ्यः पीडितं इन्द्रं कृतवान्। स योगपदं निर्माय, दानवान् जलानि क्षिप्तवान्, देवान् त्रिलोकाधिपतीन् कृत्वा, इन्द्रं देवपतिं स्थापयामास। एवं मुनिवर, श्रीभगवतः विष्णोः अद्भुतानि कर्माणि, दिव्यावतारान्, पृथिव्यां तस्य आगमनस्य हेतुम्, तस्य लीलामयं चरितं च, ब्रह्मर्षिभिः पृष्टं, मया विस्तारतः वर्णितम्।