मलयगिरिस्थितः सुगन्धितः वायुः शनैः वायमानः, शुद्धानि पुष्पाणि उच्चानि च नीचानि च पतितानि कृतवान्। तदा पुष्पबाणधारी कामः समीपं गत्वा तस्य ऋषेः मनः अपि व्याकुलितवान्। ऋषिः गायनध्वनिं श्रुत्वा, मनसा विस्मितः, तया सुन्दराभ्रुव्या यत्र सः तत्र गच्छन्, कामबाणैः अभिभूतः अभवत्। तां दृष्ट्वा, विस्फारितलोचनः, उत्तरीयं पतितम्, व्याकुलः, रोमाञ्चितः, तस्यां वाक्यम् उवाच। "काऽसि त्वम्? कस्य वा सि? सुभगजघन, सौभाग्यवती, मनोहारिणि स्मितेन युक्ता त्वम्। मम मनः हरसि, सुन्दराभ्रुवि। सत्यम् वद, सुलग्नकटि।" सा तस्य वचनं श्रुत्वा, "अहं तव दासी, पुष्पार्थं आगता। शीघ्रं आदेशं दत्तुम् अर्हसि—किं कर्तव्यम्?" इत्येवम् उक्तवती। तस्याः वचनानि श्रुत्वा, ऋषिः आत्मसंयमं त्यक्त्वा, मोहितः, ताम् युवतिं हस्तेन गृहीत्वा स्वाश्रमं प्रविष्टवान्। ततः, द्विजश्रेष्ठ, कामः, वायुश्च, वसन्तः च, स्वकार्यं सिद्ध्य प्राप्त्वा, यथागतं स्वर्गं गतवन्तः। ते सर्वे हरीं गत्वा, तयोः कृतं सर्वं निवेदितवन्तः। तत् श्रुत्वा, शक्रः देवाः च, हृष्टाः सन्तः आनन्दिताः। कण्डुः तया सह आश्रमं प्रविश्य, कामस्य सदृशं परमं रूपं धारयामास। सः सौन्दर्ययौवनसम्पन्नः, अत्यन्तमोहितः, दिव्याभरणैः भूषितः, षोडशवयस्कस्य रूपं धारयन् अभवत्। दिव्यवस्त्रधारी, सुन्दरः, दिव्यमाल्यगन्धयुक्तः, सर्वसुखैः समन्वितः, तपस्याः प्रभावेन सहसा तद्रूपम् प्राप्तवान्। तस्य तेजः दृष्ट्वा, सा अत्यन्तं विस्मिता अभवत्—"अहो, एष तपस्याः प्रभावः!" इति हर्षिता अभवत्। स्नानं, सन्ध्यावन्दनम्, जपः, होमः, स्वाध्यायः, देवपूजा, व्रतम्, उपवासः, नियमः, ध्यानम्—ऋषिः एतानि सर्वाणि परित्यज्य, तया सह आनन्दितः, रात्रौ दिवसा च रममाणः, प्रेम्णा हृतहृदयः, तपस्याः क्षयम् न अवबोधयत्। सन्ध्या, रात्रिः, दिवसः, पक्षः, मासः, ऋतुः, वर्षः—एतेषु कालानाम् गमनम् न अवगच्छत्, सुखे मनः लग्नम्। सा च, कामकलासु निपुणा, द्विजश्रेष्ठ, गूढं तं कामेन उत्पन्नैः वाक्यैः आकर्षयामास, सुभगजघना। एवं कण्डुः, गार्हस्थ्यपथे रतः, तया सह मन्दरकुत्रे शताधिकं वर्षाणि निवसन् अभवत्। सा तं पुण्यं उवाच—"अहं स्वर्गं गन्तुम् इच्छामि। अनुग्रहं कुरु, ब्रह्मन्, गन्तुम् अनुमतिं देहि।" एवं उक्तः, ऋषिः, तया संलग्नचित्तः, "अवधि किञ्चित् दिवसान्, प्रिय" इति उवाच। तया तेन उक्ता, सा तेन महात्मना सह, सुलग्नकटि, शताधिकं वर्षाणि पुनः सुखानि अनुभूय स्थिता। "अनुमतिं देहि, पुण्य, देवालयं गच्छामि" इति पुनः उक्ता। सः पुनः "अवधि किञ्चित् स्थीय" इति प्रत्यवदत्। शताधिकं वर्षाणि यदा व्यतीतानि, सा शुभवदना, ब्रह्मन्, स्वर्गं गतवती, स्निग्धस्मिता। ऋषिः तया एवं उक्तः, पुनः विस्तीर्णलोचना स्त्रियम् उवाच—"अत्र स्थीय, सुन्दराभ्रुवि, दीर्घकालं अनन्तरं गन्तासि।" शापभीत्या, सुभगजघना, ऋषिणा सह द्विशतवर्षाणि न्यूनानि किञ्चित् तत्र स्थिता। स्वर्गराजस्थानगमनाय, पुण्यं स्त्रिया उक्तः—"स्थीय" इत्येव। शापभीत्या, भीता, सौम्या, स्नेहच्छेददुःखं जानन्ती, ऋषिं न परित्यजत्। सा तया सह, महर्षिः, रात्रिदिवसौ रममाणः, नित्यनूतनं प्रेम, रागे मनः निमग्नम्। कदाचित्, ऋषिः, त्वरितः, कुटीरात् निर्गतः; निर्गम्य, शुभा स्त्री पप्रच्छ—"क्व गच्छसि?" तया उक्तः, सः प्रत्यवदत्—"दिवसः परिवर्तितः, सुभगे; सन्ध्यावन्दनं करिष्यामि, अन्यथा कर्म विहीनं भवेत्।" तदा, हर्षपूर्णं हास्यं कृत्वा, सा महर्षिं उवाच—"सर्वधर्मवेदिन्, किं अद्य तव दिवसः गतः? चमत्कारः नास्ति; कस्य इदं कथ्यते?" प्रभाते, पुण्य, त्वं सुंदरतटे आगतः; अहं त्वां सुभगजघनां दृष्ट्वा, तव आश्रमं प्रविष्टवान्। अधुना सन्ध्या, दिवसः गतः; किं हास्यकारणम्? सत्यम् वद, कः एषः विकारः? प्रभाते आगतः, ब्रह्मन्, एष सत्यं, न मिथ्या; किं तु अद्य, तस्मिन्नेव काले, शतानि वर्षाणि तव व्यतीतानि। तदा, कम्पितः, ऋषिः विस्तीर्णलोचनां पप्रच्छ—"वद, भीरु, कियत् कालः तव सह मया गतः?" "सप्तशतानि नव च वर्षाणि, षण्मासाः, त्रयः दिवसाः अपि व्यतीतानि।" "सत्यं वदसि, भीरु, किं वा हास्यं, शुभे? मम मतिः—एकः दिवसः तव सह व्यतीतः।" "कथं तव समीपे, ब्रह्मन्, मिथ्या वदेमि? विशेषतः अद्य, यदा त्वं मां पप्रच्छः, धर्मानुगः।" तस्याः वचनं श्रुत्वा, ऋषिः, द्विजश्रेष्ठः, स्वं निन्दन्, "धिक् धिक् मम" इति आत्मदोषं शप्तवान्। "मम तपः नष्टम्, ब्रह्मविदां धनं गतम्, विवेकः अपहृतः, स्त्री मोहाय निर्मिता।