तत्र स्वर्गलोकस्य सुरूपाः सुराङ्गनाः सन्ति स्म—उर्वशी, मेनका, रम्भा, घृताची, पुण्जिकस्थला, विश्वाची, सहजन्या, पूर्वचित्तिः, तिलोत्तमा च। अलम्बुषा, मिश्रकेशी, शशिलेखा, वामना चान्याश्चाप्सरसो युवत्यः सौन्दर्ययौवनगर्विताः तत्र उपस्थिताः। ताः सर्वाः सुकेश्या: सुन्दरीमुख्यः, पूर्णपीनस्तनाः, कामकला-कुशलाः, तत्र नियोज्याः सञ्ज्ञापिताः। तस्याः वचः श्रुत्वा शचीपतिः पुनः प्रत्युवाच—"अन्याः तत्रैव सन्तु, त्वं तु शुभे, अत्रैव कुशला। सहाय्याय ते कामं वसन्तं वायुम् च ददामि; तैः सह त्वं, शुभजघने, तस्य महर्षेः आश्रमं गच्छ।" इन्द्रस्य वचः श्रुत्वा सा सुन्दरी नेत्रयुगला तैः सह गगनमार्गेण तस्य ऋषेः आश्रमं प्रति जगाम। तत्र आगत्य सा दिव्यं विशुद्धं वनं ददर्श; यत्र स महर्षिः तपसा दीप्तमानः, आश्रमे वसन् मलरहितः। तैः सह सा तद्वनं नन्दनसदृशं, सर्वर्तुकुसुमैः स्फीतं, शाखामृगसंघैः समाकुलं, रमणीयं ददर्श। तत् पुण्यं वनं पद्मबलसम्पन्नं, महानिलपल्लवशाखायुतं, पक्षिस्वनैः मधुरैः रम्यं च। सर्वर्तुफलैः वृक्षैः, सर्वर्तुकुसुमैः शोभमानैः, पक्षिस्वनैः प्रतिध्वनितं वनं सा ददर्श। आम्राः, आमलकाः, नारिकेलाः, तिन्दुकाः, बिल्वाः, जीवाः, दाडिमानि, बीजपूराणि च तत्र आसन्। पनसाः, लकुचाः, निपाः, सुन्दराः शिरीषाः, कपोताः, कोलाः, अरिमेदाः, आम्लवेतसाः च तत्र दृश्यन्ते। भल्लातकाः, आमलकाः, शतपर्णाः, किंशुकाः, इङ्गुदाः, करवीराः, हरितकीविभीतकाः च तत्र आसन्। सा विशालाक्षी तान् वृक्षान्, अशोकपुन्नागकेतकीबकुलान् च ददर्श। पारिजातः, कोविदारः, मन्दारः, इन्दीवरः, पाटलः, पुष्पिताः वृक्षाः, देवदारुश्च तत्र आसन्। शालाः, तालाः, तमालाः, निचुलाः, लोमकाः चान्ये च उत्तमवृक्षाः फलपुष्पसमृद्धाः तत्र स्थिताः। तत्र चकोराः, पद्मानि, भृङ्गराजः, शुकाः, कोकिलाः, कलविङ्काः, हरितपक्षिणः, जीवजीवकाः च तत्र आसन्। प्रियसुतैः सहिताः चातकाः, अन्ये विविधाः पक्षिणः मधुरसुरम्यस्वनाः, कान्ताः, तत्र वसन्ति स्म। रमणीयानि सरांसि निर्मलतोयानि, कुमुदैः पद्मैः नीलोत्पलैः शोभितानि, सर्वतः काह्लारपद्मसम्पूर्णानि, कदम्बैः, चक्रवाकैः, जलचरैः च समन्तात् आवृतानि। करण्डवाः, बकाः, हंसाः, कूर्माः, मत्त्कुण्डाः, अन्ये च जलचराः तत्र सर्वत्र दृश्यन्ते। एवं सा तैः सह क्रमशः तद्वनं विचचार; तं अद्भुतं रमणीयं वनं वीक्ष्य, विस्मयान्विता साभवत्। तदा सा विशाललोचना वायुकामवसन्तान् उवाच—"यूयं पृथक् पृथक् मम सहाय्यं कुरुत।" एवमुक्ते तया, "एवं भवतु" इति देवैः उक्तम्; सा च प्रत्युवाच—"अद्याहं तत्र यत्र स ऋषिः तिष्ठति, गमिष्यामि।" "अद्याहं तम् इन्द्रियसंयमिनं, कृशदेहम्, कामबाणदीप्तं, कामसारथिं करिष्यामि। स ब्रह्मा वा जनार्दनः वा, नीललोहितः अपि वा, अद्यैव तं कामबाणैः विद्धं करिष्यामि।" इत्युक्त्वा सा तस्य ऋषेः समीपं जगाम; तपसा तस्याश्रमः मृगैः रहितः अभवत्। सा तदा नदीतीरे स्थिता, कोकिलकण्ठसुस्वना, क्षणमात्रं तत्र स्थित्वा, सा उत्तमा अप्सराः गीतं प्रारब्धा। ततः सहसा वसन्तः स्वशक्तिं प्रावर्तयत्, कोकिलानां स्वरं ऋतुबहिष्कृत्य अपि मधुरं मनोहरं चकार। मलयाचलनिवासी सुरभिवातः सुकुमारः प्रववौ, शुद्धपुष्पाणि उन्नतानि चावपत्। पुष्पबाणधारी कामः अपि समीपं गत्वा तस्य ऋषेः मनः विक्षिप्तवान्। तदा गीतध्वनिं श्रुत्वा स ऋषिः विस्मितचित्तः, कामबाणपीडितः, तस्याः सुन्दरभ्रुवः समीपं ययौ। तां दृष्ट्वा स विस्मयान्वितदृष्टिः, उत्तरीयं पतितम्, विक्षुब्धः, रोमाञ्चितः, तां प्राह—"काऽसि त्वं, कस्य वा, सुश्रोणि, सौभाग्यवती, मनोहरस्मिता? मम मनः हरसि, सुन्दरभ्रुवि, सत्यम् उक्त्वा वद, सुकुमारि।" सा उवाच—"अहं तव दासी, पुष्पार्थं आगता अस्मि। शीघ्रं आज्ञापय—किं ते आज्ञया करवाणि?" इत्युक्त्वा तस्याः वचः श्रुत्वा, स संयमं जहौ, मोहितः, तरुणीं हस्तेन गृहीत्वा स्वाश्रमं प्रविवेश। ततः, द्विजश्रेष्ठ, कामः, वायुः, वसन्तः—सर्वे कार्यसिद्ध्यै यथागतं स्वर्गं जग्मुः। ते हरये सर्वं यथावृत्तं निवेदयामासुः; तद् श्रुत्वा शक्रः देवाश्च प्रसन्ना हृष्टाः च अभवन्। कण्डुः अपि तया सह आश्रमं प्रविश्य, कामदेवसदृशं परमं रूपं धारयामास। एवं तेषां दिव्यवृत्तान्तः संजातः।