शृणु, महर्षे, पुरुषोत्तमक्षेत्रस्य परमोत्कृष्टस्य पुण्यस्य च दुर्लभस्य चरितम्। तत्रैव क्षेत्रे, यत्र मोक्षदं परमं सौभाग्यं वर्तते, स्वयं सागरः, नदीनाथः, सलिलात् तद् भूमिं समुत्थापयत्। तस्मिन्नादौ काले, तस्मिन्नेव मुक्तिदायके क्षेत्रे, देवः सर्वकामफलप्रदः सुराणां तिष्ठति। ये भक्त्या वचसा, मनसा, कर्मणा च अनन्तं सर्वेश्वरं शरणं यान्ति, ते नित्यं परमां गतिम् आप्नुवन्ति। एकवारं भक्त्या अनन्तदर्शनं कृत्वा, पूजयित्वा, प्रणम्य च, दशगुणितं राजसूयाश्वमेधयोः फलं लभते। दिव्ये रथे, सूर्यसमानप्रभे, झणझणायमानमणिजालविभूषिते, सर्वकामसमृद्धे, पूर्णकामप्रभायुक्ते, सः पुरुषः स्वकुलस्य एकविंशतिं पिढीं उद्धृत्य, दिव्यस्त्रीगणैः सेव्यमानः, गन्धर्वैः स्तूयमानश्च, विष्णुपुरीं गच्छति। तत्र, परमसुखानि भोक्त्वा, जरामरणवर्जितः, दिव्यरूपधारी, सृष्ट्यन्तपर्यन्तं तिष्ठति। पुण्ये क्षीणे, स द्विजश्रेष्ठः चतुर्वेदविद्, विष्णुयोगं समाश्रित्य, मोक्षं प्राप्नोति। एवं तस्य अनन्तमाहात्म्यं मया ते कथितम्, मुने, को वा तस्य गुणान् शताब्दे अपि वर्णयितुं शक्तः? एवं तवोक्तं, अस्य परमक्षेत्रस्य अनन्तविभूतिं, यत् लोकानां भोगमोक्षप्रदं, अतीव दुर्लभं च। तत्रैव कृष्णः, पद्मनाभः, शङ्खचक्रगदाधरः, पीताम्बरधरः, कंसकेशिनिषूदनः, निवसति। ये तत्र कृष्णं देवदानवैरर्चितं, सङ्कर्षणसुभद्रया सहितं, पश्यन्ति, ते धन्याः, न सन्देहः। ये कृष्णं त्रैलोक्यनाथं सर्वकामदं सदा चिन्तयन्ति, ते मुक्ताः, न सन्देहः। ये कृष्णभक्ताः, रात्रौ स्मृत्वा प्रातः पुनः स्मरन्ति, तेषां पृथक् शरीराणि मन्त्रार्पिताहुतिवद् कृष्णे एव प्रविशन्ति। तस्मात्, मुने, मोक्षकामैः कृष्णः पद्मनाभः तस्मिन्क्षेत्रे यत्नेन द्रष्टव्यः। ये विवेकिनः शयानप्रबोधनसमये कृष्णं, सङ्कर्षणं, सुभद्रां च पश्यन्ति, ते हरिसदनं गच्छन्ति। ये सदा भक्त्या परमपुरुषं, रौहिणेयम्, सुभद्रां च पश्यन्ति, विष्णुलोकं प्राप्नुवन्ति। यः कश्चित् वर्षाचतुर्मास्यं पृथिव्यां पुरुषोत्तमे वसति, स तीर्थयात्राफलात् अधिकं फलं लभते। ये विवेकिनः तत्रैव सदा वसन्ति, जितेन्द्रियाः जितक्रोधाश्च, तपःफलम् आप्नुवन्ति। यत् फलं अन्येषु तीर्थेषु दशसहस्रवर्षाणि तपसा लभ्यते, तत् एकमासेनैव पुरुषोत्तमे प्राप्यते। यत् तपः ब्रह्मचर्यं विरागश्च फलं ददाति, तत् तत्रैव पण्डिता नित्यं लभन्ते। यत् स्नानदानाद्युपचितं पुण्यं सर्वतीर्थेषु, तत् तत्रैव पण्डिता लभन्ते। तत्र शुचिर्भक्तिमान् नित्यं यत् तीर्थयात्राव्रतशमफलम् उक्तम्, तद् लभते। तत्र संयतात्मा नित्यं यत् विविधयज्ञैः लभ्यते, तत् फलं प्राप्नोति। ये तत्रैव परमक्षेत्रे देहं त्यजन्ति, ते कल्पवृक्षं प्राप्य मोक्षं यान्ति, न सन्देहः। ये वटसमुद्रयोः मध्ये देहं त्यजन्ति, ते दुर्लभां परमां गतिं प्राप्नुवन्ति। यः कश्चित् अकामः तत्र देहं त्यजति, स दुःखात् विमुक्तः सुदुर्लभां मुक्तिं प्राप्नोति। कृमिकीटकपटङ्गादयः अपि तत्र देहत्यागात् परां गतिं यान्ति। पश्य, द्विज, जनानां तीर्थेषु मोहं; यद् अन्यत्र पुरुषनाम्ना लभ्यते, तत् अत्रातिशयेन सुलभम्। यः कश्चित् एकवारं श्रद्धया पुरुषोत्तमं पश्यति, स सहस्रेषु श्रेष्ठः भवति। सः प्रकृतेः परः, पुरुषात् अपि श्रेष्ठः, तस्मात् वेदपुराणे लोके च पुरुषोत्तमः इति कथ्यते। यो वेदान्ते, पुराणे च परमात्मा इति निगद्यते, स जगदर्थं तिष्ठति, अतः सः पुरुषोत्तमः। यत्र यत्र च पुण्यपथे, श्मशाने, गृहे, चत्वरे वा, यः कश्चित् स्वेच्छया वा, अनीच्छया वा, देहं त्यजति, स मुक्तिं प्राप्नोति। तस्मात्, द्विजश्रेष्ठ, यत्नेन मोक्षकामैः तत्रैव क्षेत्रे देहं त्याज्यम्। पुरुषाख्यस्य क्षेत्रस्य महिमा न कदापि समा न भविष्यति; तत्र देहत्यागात् सुदुर्लभां मुक्तिं पुरुषः प्राप्नोति। अंशतः मया क्षेत्रस्य पुण्यम् उक्तम्; शताब्दे अपि को गुणसम्पूर्णतां वर्णयितुं शक्तः? यदि त्वं, मुने, नित्यमुक्तिं इच्छसि, तर्हि तस्मिन्पुण्ये क्षेत्रे यत्नेन वस। ब्रह्मणः अव्यक्तसम्भवस्य वचनं श्रुत्वा, ते तत्रैव वसन्तः परमां गतिम् आप्नुवन्। तस्मात्, द्विजश्रेष्ठ, यत्नेन तस्मिन्परमक्षेत्रे वस, यदि मोक्षं इच्छसि। तत्र, मुने, सर्वभूतानां सुखदायके क्षेत्रे, पुरुषोत्तमः धर्मार्थकाममोक्षफलप्रदः तिष्ठति।