चन्द्रसूर्यग्रहणसमये, मम सन्निधौ, यः कश्चित् संयमेन, भक्त्या च, विष्णवे—धरण्याः धर्त्रे—नित्यं समर्पयति, स तु प्राज्ञः इति कथ्यते। यः च प्रसिद्धे संगमे सुन्दराः सवत्साः गावः प्रयच्छति, स द्विजश्रेष्ठ, तत्र यत् पुण्यं लभ्यते, तत्सर्वं स प्राप्नोति। अतः, भक्त्या स्नानदानादिभिः महतीं पुण्यसंपत्तिं जनः गोदावर्यां—या लोके पूजिता महती नदी—लभते। तस्मात्, गोदावरी त्वं, त्वया नीत्वा, गङ्गा भविष्यसि, सर्वपापविनाशिनी, सर्वकामप्रदा च। एतदहं शम्भोर्गौतमाय भाषमाणस्य वचनात्, मातः, शुश्रावम्; तस्मात् शम्भुः सदा गङ्गायां प्रतिष्ठितः। को वा, मातः, तं करुणासागरं निवर्तयितुं समर्थः? तथापि, मानवानां बन्धनैः विघ्नैः एतद्भवितुम् अर्हति। तैः बद्धाः जनाः समीपस्थां अपि गोदावरीं न गच्छन्ति, न शिवं प्रणमन्ति, न तं स्मरन्ति वा स्तुवन्ति। अतः, मातः, तव तुष्ट्यर्थं अहं प्रवर्तिष्ये; यदि निग्रहः कष्टः, तदा मम वचनं क्षन्तव्यम्। ततोऽनन्तरं विघ्नेश्वरः मानवानां किञ्चिद्विघ्नं जनयति; यः तं पूजयति, स निर्बाधं प्रवर्तते। यः तु विघ्नान् अवज्ञाय, भक्त्या गोदावरीं प्राप्नोति, स अत्रैव संसारसिद्धिं लभते, न किञ्चित् अवशिष्यते। गृहात् निर्गन्तुं इच्छतां अधमपुरुषाणां बहूनि विघ्नानि जायन्ते; यः तु तस्याः पादयोः शिरः स्थापयित्वा गङ्गां प्राप्नोति, स किम् फलम् न प्राप्नोति? तस्याः शक्तिं कः वर्णयितुं समर्थः, स्वयं सदाशिवोऽपि न; इतिहासस्य वचनेन अहं संक्षिप्य उक्तवान्। यावन्ति उपायाः चराचरेषु धर्मार्थकाममोक्षाय सन्ति, तानि सर्वाणि अत्र अस्मिन् इतिहासे विस्तारतः वर्णितानि। वेदेषु यत् प्रतिपाद्यते, श्रुतेः रहस्यं सर्वं, तदिह नाम्ना निर्दिष्टम्; एष पुराणं, नानाधर्मसमन्वितम्, सदा लोकार्थाय सम्यक् दृष्टं कथितं च। यः कश्चित् श्रद्धया एकं श्लोकं वा, पङ्क्तिं वा पठति, शृणोति, अथवा "गङ्गा गङ्गा" इति उच्चारयति, स पुण्यं प्राप्नोति। एतत् गङ्गापुराणं उत्तमं श्रेष्ठं च, कलिकल्पदोषनाशनं, सर्वसिद्धिप्रदं, मंगलं पुण्यं, लोके पूज्यं, कामफलप्रदं च। साधु गौतम! आशीर्वादाः ते; कः अन्यः त्वया तुल्यः, यः एतां गौतमीगङ्गां दण्डकारण्ये आनयत्? यः "गङ्गा गङ्गा" इति वदति, शतयोजनदूरस्थोऽपि, स सर्वपापैः विमुक्तः विष्णुलोकं याति। त्रिषु लोकेषु त्रीणि कोट्यर्धकोट्यः तीर्थानि सिंहस्थे रवौ गुरौ च, गङ्गायां स्नानाय समागच्छन्ति। षष्टिसहस्रवर्षाणि भागीरथ्यां स्नानस्य फलं, अथवा सिंहस्थे रवौ उच्चस्थे गुरौ एकवारं गोदावरीस्नानस्य फलं तुल्यम्। पुत्र, मम आज्ञया गौतमी यत्र कुत्रापि स्यात्, स्नानात् सदा सर्वेषां मुक्तिदायिनी भविष्यति। सहस्राश्वमेधस्य शतवाजपेयस्य च फलं, एतस्य शृवणमात्रेण लभ्यते। नारद, यस्य गृहे ब्रह्मणा उक्तं एतत् पुराणं तिष्ठति, तस्मात् कलिकाले भयम् नास्ति। एतत् परमं पुराणं श्रद्धावन्ते, शान्ताय, विष्णुभक्ताय, महात्मने वक्तव्यम्। एतत् पठनीयम्, भोगमोक्षप्रदं, पापनाशनं, शृण्वतः पुरुषस्य सर्वसिद्धिप्रदं च। यः एतत् पुस्तकम् लिखित्वा ब्राह्मणाय ददाति, स सर्वपापविमुक्तः पुनर्जन्म न प्राप्नोति। एवं श्रोतृजनाः ऊचुः—"वयं तुत्र न तृप्ताः, भगवतः कथाः शृण्वन्तः; त्वं पुनः परमं रहस्यं सम्यक् कथय। अनन्तस्य वासुदेवस्य माहात्म्यं त्वया न सम्पूर्णं वर्णितम्; वयं श्रोतुम् इच्छामः, देव, विस्तारतः कथय।" ततो मुनिश्रेष्ठः उवाच—"ब्राह्मणाः, अहं वक्ष्यामि तत्त्वं, परमं तत्त्वं, अनन्तस्य वासुदेवस्य माहात्म्यं, यद् दुर्लभं पृथिव्याम्। कल्पादौ, अहं, अव्यक्तसमुत्पन्नः, विश्वकर्माणम् आहूय, एवं वचनम् अब्रुवम्—'देवशिल्पिश्रेष्ठ, विश्वकर्मन्, पृथिव्यां वासुदेवस्य शिलामयमूर्तिं निर्माणय।' तस्य मूर्तेः दर्शनात्, यथाविधि कृतायाः, भक्तजनाः—इन्द्रादयः मानवाश्च—दैत्यराक्षससमुत्थं महाभयं गमिष्यन्ति। स्वर्गं सुमेरुशृङ्गं च गत्वा, वासुदेवं चिरं पूजयित्वा, ते निर्भयाः तत्र वसन्ति। मम वचनं श्रुत्वा, विश्वकर्मा तत्क्षणं शुभां मूर्तिं निर्मितवान्—शङ्खचक्रगदाधारिणीं। सा सर्वलक्षणसमन्विता, विकसदम्बुजनेत्रा, श्रीवत्सलाञ्छिताङ्गा, अतिबलवती, मूर्तीनां श्रेष्ठा च आसीत्। तस्याः वक्षःस्थले वनमालया शोभिता, मुकुटकुण्डलयुताङ्गी, पीताम्बरधारिणी, विशालकन्धरा, कुण्डलभूषिता च। एवं सा दिव्या मूर्तिः तदा मया, गुह्यैर्मन्त्रैः, यथाकालं प्रतिष्ठाय, प्राचीनकाले स्थापिता। तस्मिन् काले, देवानां राजा शक्रः, सुरैः सह, दिव्यगजमारुह्य ब्रह्मलोकं गतः। तत्र मूर्तिं स्नानार्घ्यादिभिः पुनः पुनः पूजयित्वा, शक्रः ताम् आदरात् सम्मान्य, निजपुरीं प्रत्यागच्छत्। दीर्घकालं तां पूजयित्वा, वाक्कायमानसंयमेन, स क्रूरान् असुरान्—वृत्रादीन् नमुचिप्रमुखांश्च—जयामास।