शिवः तदा द्विजातये प्रोवाच—"त्वं स्वस्यार्थं न याचसे, महात्मन्।" इति शिवेनोक्तः स ऋषिः ध्यानमास्थाय तस्मै यथावद् वचः प्रोवाच। गौतमः, विनीतः, नितरामविनष्टचित्तः, शिवभक्तिपरायणश्च, सर्वभूतहितकाम्यया पुनरपि याचमानः, लोकपालानां शृण्वतां तत्र शिवमिदमुवाच—"यावत् सा देवी ब्रह्मगिरिसंभूता सागरस्यान्तं यायात्, तावत् सर्वत्र सर्वदा सा स्थातव्या। जगन्नाथ! त्वमेव फलप्रदः कामिनां, अन्यानि पुण्यक्षेत्राणि केवलं कदाचित् शुभानि भवन्ति। यत्र यत्र तव सन्निधिः सदा तिष्ठति, तत् क्षेत्रं शुभमित्युच्यते; यत्र तु गङ्गा त्वया दत्ता तव जटामण्डले तिष्ठति, तत्रैव तव सन्निध्या सर्वाणि पुण्यक्षेत्राणि दृश्यन्ते।" एवं गौतमस्य वचः श्रुत्वा, शिवः प्रहर्षेण पुनरुवाच। "यत्र यथा येन वा भक्त्या यात्रास्नानदानपित्र्यकर्मादिकं क्रियते, शृणोति वा पठति वा स्मरति वा, हे गौतम, यः कश्चित् संयमेन भक्त्या च गोदावरीतीरे कुर्यात्—स पृथि्वीं सप्तद्वीपां गिरिवनकाननैः रत्नौषधिसमुद्रैश्च शोभितां धर्मसम्पन्नां च लभते। गोदावरीस्मरणेन दानफलमवाप्नोति, यत् गवां दानस्य सममुक्तं, हे ब्रह्मन्। चन्द्रसूर्यग्रहणकाले मम सन्निधौ संयमेन यः कश्चित् भक्त्या विष्णवे, धराधराय, सदा ददाति, स पण्डितः। प्रसिद्धे संगमे यः सुशोभनाः सवत्साः गावः प्रयच्छति, तत् यद् पुण्यं तत्र लभ्यते। तस्मात् स्नानदानादिभिः भक्त्या गोदावरीतीरे, या लोके पूजिता, महापुण्यलाभः स्यात्। सा गोदावरी त्वया नीत्वा गङ्गा भविष्यति, सर्वपापविनाशिनी सर्वकामफलप्रदा।" "एतन्मया शिववचनात् त्वत्तः श्रुतम्, हे मातः; तस्मात् शम्भुः सदा गङ्गायां स्थितः। को वा ताममृतसिन्धुमिव दयां निवारयितुं समर्थः? तथापि, मानुषाणां बन्धनैः किञ्चिद्विघ्नमपि स्यात्। तैः बध्यमानाः ते समीपस्थां गोदावरीमपि न गच्छन्ति, न शिवं प्रणमन्ति, न स्मरन्ति, न स्तुवन्ति। तस्मात्, मातः, तव तुष्टये मया किञ्चित् क्रियते; यदि निग्रहे किञ्चित् क्लेशः स्यात्, मम वचांसि क्षन्तव्यानि।" ततः प्रभृति विघ्नपतिः मानवानां विघ्नं करोति; यः तु तं पूजयति, स निर्विघ्नं याति। यः तु विघ्नानवज्ञाय भक्त्या गोदावरीम् उपैति, स संसारसिद्धिं लभते, किञ्चित् न अवशिष्यते। नीचजनानां गृहान्निर्गमनाय बहूनि विघ्नानि जायन्ते; यः तु तस्या गङ्गायाः पादयोः शिरः स्थापयित्वा तां प्राप्नोति, स किमफलमलभ्यं लभते? तस्या शक्तिं कः वर्णयितुं शक्नुयात्, अपि सदाशिवः स्वयम्? इतिहासानुसारं संक्षिप्त्या मया उक्तम्। यानि किञ्चित् उपायाः चराचराणां धर्मार्थकाममोक्षहेतवः, सर्वं तत्रैव विस्तरेण अस्मिन्नेव इतिहासे निर्दिष्टम्। वेदेषु यदुक्तं, सर्वं श्रुतिगुह्यं, यथार्थकारणं च—तदिहोक्तम्; एष पुराणः, नानाधर्मसम्पूर्णः, सदा सम्यग्दृष्टः, लोकानां हिताय भाषितः।" "यः कश्चित् भक्त्या एकं श्लोकमपि वा पादमपि पठति वा शृणोति वा, अथवा 'गङ्गे गङ्गे' इति उच्चारयति, स पुण्यलाभी भवति। एष गङ्गापुराणः श्रेष्ठः, कलिमलनाशकः, सर्वसिद्धिप्रदः, शुभः, पुण्यः, लोके पूज्यः, सर्वकामफलदः।" "धन्योऽसि गौतम! आशिषस्ते; कोऽन्यः त्वदृते यो गौतमीगङ्गां दण्डकारण्ये स्थापयामास? यः 'गङ्गे गङ्गे' इति शतयोजनदूरात् अपि वदति, स सर्वपापैः विमुक्तः विष्णुलोकं याति। त्रयोदशकोट्यः पञ्च च लक्षाणि तीर्थानि त्रिषु लोकेषु, सिंहस्थे सूर्ये, गुरौ बृहस्पतौ, गङ्गायां स्नातुं समायान्ति। षष्टिवर्षसहस्राणि भागीरथ्यां स्नानं वा, एकवारं गोदावरीस्नानं सिंहस्थे सूर्ये गुरौ चोच्चस्थे—तयोः फलमेकं स्यात्।" "एषा गौतमी, ममाज्ञया यत्र यत्र भविष्यति, सदा स्नानमात्रेण सर्वेभ्यः मोक्षमावहति। सहस्राश्वमेधस्य शतवाजपेयस्य वा यत् फलं, तत् केवलं श्रवणमात्रेण लभ्यते। हे नारद, यस्य गृहे ब्रह्मणा उक्तमिदं पुराणं तिष्ठति, स कलियुगे न किञ्चिद्भयं प्राप्नोति। एष परमपुराणः श्रद्धावान् शान्तः विष्णुभक्तः महात्मा च यः, तस्मै वक्तव्यः। पठनीयम् इदं, भोगमोक्षप्रदं, पापनाशनं, श्रवणमात्रेण पूर्णत्वदायकं च। यः पुस्तकं लिखित्वा ब्राह्मणाय ददाति, स सर्वपापविनिर्मुक्तः पुनर्जन्म न प्राप्नोति।" ततः श्रोतारः ऊचुः—"वयं तुत्र भगवान्तस्य कथाश्रवणेऽपि न तृप्ताः; पुनः परं रहस्यं विस्तरेण वक्तव्यं। अनन्तव्यासुदेवस्य महिमानं न सम्पूर्णमुक्तं; तद्विस्तरेण श्रोतुमिच्छामः।" ऋषिः तानुवाच—"ब्रह्मर्षयः, वक्ष्यामि सारं परं रहस्यं, अनन्तव्यासुदेवस्य महात्म्यं, यद् दुर्लभं पृथिव्यां। कल्पादौ, अहं, अव्यक्तात् जातः, विश्वकर्माणं आहूय, इदं वचनमब्रुवम्।