संसारे पूज्यः स महर्षिः, त्रैलोक्यहितकारी, मृदुभिः उपायैः शक्तियुक्तैश्च वचोभिः ब्रह्मतेजोमयः सत्कारं लेभे। स गौतमः भगवन्तं देवानां प्रभुं भवमुपास्य, तपसा स्तवैश्च सम्पूज्य, तस्मिन् प्रसन्ने शंकरः तदा गौतममुवाच। सः उवाच—"वरान् वृष्णीष्व शुभान् प्रियतमान् यान् काङ्क्षसि; यद् यच्छ्रेयः, तत्ते अद्य दास्यामि, महात्मन्।" एवं शम्भुना समादिष्टः गौतमः, मम साक्षात्कारसमये, केवलमिदमुवाच—"जटाधर शंकर! दिव्यां गङ्गां ददास्व; अन्यः कोऽपि मम नास्ति काम्यः वरः।" पुनः शम्भुः, सर्वलोकहितकारी, तमुवाच। "त्वया स्वार्थाय किञ्चिदपि न याचितम्; तस्मात् दुर्लभं किंचिद्वृणीष्व।" तदा धृतात्मा गौतमः अञ्जलिं कृत्वा भवमुवाच—"एवमेव सर्वेषां दुर्लभं तव दर्शनम्; तव प्रसादात् अद्य अहम् एतत् प्राप्नोमि।" "तव पादस्मरणमात्रेणैव धीराः पूर्णतां यान्ति; किं पुनः साक्षात् दर्शनसमये, महेश्वर?" इत्युक्ते गौतमेन, हृष्टचित्तः भवः प्रोवाच—"त्रैलोक्यहिताय त्वया एष वरः कृतः।" तथापि शिवः द्विजोत्तमं प्रति पुनरुवाच—"त्वं न स्वार्थाय किंचिदपि याचसि, महात्मन्।" इत्युक्त्वा स मुनिः ध्याननिष्ठः शिवमुपगतवान्। विनीतः, अविषण्णात्मा, शिवभक्तिपरायणः, सर्वभूतहितेच्छया गौतमः पुनः याचते स्म, यत्र लोकपालाः शृण्वन्ति। स उवाच—"यावत् सा देवी ब्रह्मशैलात् निर्गता सागरगामिनी प्रवहति, वृषध्वज! तावत् सा सर्वत्र सदा स्थातव्या।" "विश्वनाथ! केवलं त्वमेव फलदः फलकामिनां; अन्यानि तीर्थानि, देवेश, क्वचित् क्वचिद् एव शुभानि।" "यत्र तव सन्निधिः सदा, तत् स्थानं शुभाख्यं; यत्र गङ्गा तव जटामण्डले स्थितास्ति, शंकर, तव सन्निध्येन सर्वाणि तीर्थानि तत्रैव सन्ति।" इत्युक्त्वा गौतमवाक्यानि श्रुत्वा शिवः हृष्टः पुनरुवाच। "यत्र यथा येन च भक्त्या तीर्थगमनं, स्नानं, दानं, पितृकार्यं वा क्रियते—" "श्रवणं, पठनं, स्मरणं वा, हे गौतम, यः कश्चन भक्त्या संयमेन गोदावरीतीरे करोति—" "सप्तद्वीपवती पृथ्वी, पर्वतवना काननानि, रत्नौषधिसमृद्धा, सागरसंयुता, धर्मशोभिता—" "यत् पुण्यं दानतः जायते, गौतम, तत् गोदावरीस्मरणेनैव लभ्यते; एतत् गोदानसमं प्रोक्तम्।" "चन्द्रसूर्यग्रहणे, मम सन्निधौ, संयमेन यः कश्चिद् भक्त्या विष्णवे ददाति, स भूमिपालकः, स पण्डितः।" "यः सुशोभनाः गावः सवत्साः प्रसिद्धे संगमे ददाति, द्विजश्रेष्ठ, तत्र यत् पुण्यं लभ्यते—" "तस्मात् स्नानदानादिभिः भक्त्या गोदावरीतीरे महान् पुण्यलाभः स्यात्; सा गोदावरी लोकपूजिता।" "तस्मात्, गौतम, गोदावरी त्वया नीत्वा गङ्गा भविष्यति, सर्वपापविनाशिनी सर्वकामदायिनी च।" "एषा कथा मया श्रुता, अम्बे, शिवात् गौतमाय भाषमाणात्; तस्मात् शम्भुः सदा गङ्गायां प्रतिष्ठितः।" "को वा तं करुणासिन्धुं निवारयितुं समर्थः, अम्बे? तथापि, मानुषेषु विघ्नबन्धनैः कदाचित् भवति।" "तैः बद्धाः ते न समीपस्थां गोदावरीमुपयान्ति, न शिवं प्रणमन्ति, न वा स्मरन्ति स्तुवन्ति च।" "तस्मात्, अम्बे, तव तुष्ट्यर्थं करिष्यामि; यदि निग्रहे दुःखं भवेत्, तदा मम वाक्यानि क्षन्तव्यानि।" "ततः प्रभृति विघ्नेशः किञ्चित् विघ्नं जनानां करोति; यः तं पूजयति, स विघ्नरहितः प्राप्नोति।" "यः तु विघ्नान् उपेक्ष्य भक्त्या गोदावरीमुपैति, स अस्मिन्लोके सर्वसिद्धिम् अवाप्नोति।" "निच्चेष्टमानवानां गृहत्यागे बहुविघ्नानि जायन्ते; यः तु तस्याः पादयोः शिरः स्थापयित्वा गङ्गां प्राप्नोति, स किम् न प्राप्नोति?" "कस्य शक्तिः अस्ति तस्याः प्रभावस्य वर्णने, यः स्वयम् सदाशिवोऽपि न शक्नोति? इतिहासवाक्यानुसारं संक्षेपतः उक्तम्।" "यावन्ति उपायानि सर्वेषां चराचराणां धर्मार्थकाममोक्षाय, तानि सर्वाणि अत्र, अस्मिन्नितिहासे, विस्तारतः निर्दिष्टानि।" "यद् वेदेषु प्रोक्तम्, श्रुतिसंहितायाः रहस्यं च, तत्त्वकारणं च—एतत् सर्वं अत्रोक्तम्; एष पुराणः बहुधर्मसम्पन्नः सदा लोकहिताय दृष्टः कथितश्च।" "यः कश्चन शृणोति वा पठति वा एकं श्लोकमपि वा पदं वा भक्त्या, अथवा 'गङ्गा गङ्गा' इति उच्चारयति, स पुण्यं लभते।" "एष गङ्गापुराणं, उत्तमं परमं च, कलिपातकनाशनक्षमं, सर्वसिद्धिप्रदं, शुभं पुण्यं, लोकपूज्यं, सर्वकामदायकं च।" "साधु, गौतम! धन्यः त्वम्; कः त्वत्समः यः एषां गौतमीगङ्गां दण्डकारण्ये आनयत्?" "यः 'गङ्गा गङ्गा' इति वदति शतयोजनदूरात् अपि, स सर्वपापैः विमुक्तः विष्णुलोकं यान्ति।" "त्रिषु लोकेषु त्रिकोट्यर्धकोटितीर्थानि सिंहस्थे सूर्ये गुरौ च गङ्गास्नानार्थं समायान्ति।" "षष्टिवर्षसहस्राणि भागीरथ्यां स्नानं कुर्वन् अपि, एकदा गोदावरीस्नानं सिंहस्थे गुरौ च कृत्वा, तदपि तुल्यम्।" एवं शिवस्य प्रसादात्, गौतमस्य तपोबलात्, गङ्गा गोदावरीरूपेण त्रैलोक्यहिताय प्रवहति; सर्वपुण्यफलप्रदा, पापविनाशिनी च सा गङ्गा, यः स्मरति, पठति, सेवते, स सर्वार्थलाभमवाप्नोति।