शिवस्य भक्त्या यः कश्चित् भूतले भीमरूपिणं सर्वत्र प्रसिद्धं देवानां नाथं श्रद्धया पठति शृणोति वा, स सर्वपापैः प्रमुच्यते, चरणस्मरणाश्रयात् मोक्षं प्राप्नोति। गोदावरी नदी सदा सर्वपापसमूहं नाशयति, सर्वत्र परमं श्रेयः प्रयच्छति, विशेषतः यत्र सा समुद्रं प्रविशति। यः गोदावरीसमुद्रसङ्गमे स्नात्वा पुण्येन शरीरं त्यजति, स तीव्रनरकात् उद्धृत्य भूतपूर्वस्य प्रभोः पुरीं गच्छति। वेदान्तेन यद् ज्ञेयं ब्रह्म पूज्यते, तद् भीमनाथः एव; तं पश्यन्तः पुनः देहधारणदुःखरूपं स्मरणं न प्राप्नुवन्ति। सा गङ्गा या देवैः पूज्या पूज्यनीया च, सर्वैः देवैः सहित्या स्तूयमाना, मुनिभिः मरुद्भिश्चानुगम्यमाना, वारुणं प्रभुं समुपेत्य तस्थौ। वसिष्ठः, जबालिः, याज्ञवल्क्यः, क्रतु, अङ्गिराः, दक्षः, मरीचिः, वैष्णवः, शततपाः, शौनकः, देवरातः, भृगुः, अग्निवेश्यः, अत्रिः, प्रमुखः मरीचिः च—एते सर्वे मुनयः, सुधूतः, पापः, मनुः, गौतमः चान्ये, कौशिकाः, तुम्बुरुः, पर्वतः चान्ये, अगस्त्यः, मार्कण्डेयः, पिप्पलादः, गालवः योगनिष्ठाश्च—एते सर्वे दिव्यां गौतमीं गङ्गां जग्मुः। ते मुनयः प्रीतमनसः सन्तुष्टचित्ताश्च, तां नदीं बहुभिः मन्त्रैः वेदस्तुतिभिश्च स्तोष्यन्ति। तत्रैव संनिहितां दृष्ट्वा शिवः हरिश्च ऋषीन् प्रति प्रकटितौ। आदित्या वसवः रुद्राः मरुतः लोकपालाश्च, अञ्जलिपुटैः हरिं शंकरं च स्तुवन्ति। हे नारद, सप्तसु प्रसिद्धेषु संगमेṣu, गङ्गासमुद्रसङ्गमे च, तत्र सदा द्वौ देवौ सन्निहितौ। यत्र गौतमेश्वरनाम्नि स्थले महेश्वरः सदा विराजते, तत्रैव माधवः रामया सहितः सदा तिष्ठति। तत्रैव ब्रह्मेश्वर इति प्रसिद्धः शिवः मया लोकहितार्थं स्वकार्याय च प्रतिष्ठितः। तत्र विष्णुः चक्रपाणिरिति विख्यातः, स देवैः मरुद्गणैः सह मया च पूज्यते। तत् स्थलं इन्द्रतीर्थमिति कथ्यते, हयमूर्धकमपि; तत्र विष्णुः अश्वशिरसि स्थितः, देवाः च; सोमतीर्थमपि, यत्र शिवः सोमेश्वरः इति प्रसिद्धः। इन्द्रस्य, सोमस्य, श्रवसः, देवतानां, मुनिनां च प्रार्थनया सोमः पूर्वं विनियुक्तः— "हे सोम, इन्द्राय प्रवह" इति। सप्त दिशः, सप्त सूर्याः, सप्त ऋत्विजः, सप्त आदित्या च—हे सोम, तैः सह अस्मान् पालय। यं त्वं हे नृप सोमं हविर्दत्तं प्राप्स्यसि, तेन अस्मान् रक्ष, शत्रवः न विजेष्यन्तु, न किञ्चिदपि विघ्नं भवतु। कश्यपेन मुनिना कृतैः स्तोत्रैः सोमस्य महिमा वर्धितः; स सोमराजः, ओषधिपतिरिति, तस्मै वयं नमामः। अहं कविः, ततः भिषग्, औषधीनां संग्रहकर्ता; नानाविधैः चिन्तनैः, धनार्थिनः इव गावः, वयं तिष्ठामः। एवं उक्त्वा, सोमं मुनिभ्यः प्राप्य, तं वज्रिणे दत्तवन्तः, ततः शतक्रतोर्यज्ञः सम्पन्नः। तत् स्थानं सोमतीर्थमिति प्रसिद्धम्; तस्य पुरतः आग्नेय तीर्थम्। तत्र अग्निं महायज्ञैः पूज्य मां च तुष्ट्वा, मम अनुग्रहेण सदा तत्र स्थितवान्, लोकहितार्थं नित्यं प्रतिष्ठितः; तथैव विष्णुः शिवः च तत्र सन्निहितौ। तस्मात् आग्नेयमिति, ततः आदित्यं यत्र सूर्यः वेदमयः सदा पूज्यः। मध्याह्ने अन्यरूपेण अहं शङ्करः हरिश्च तत्र दृश्येते; अतः सर्वे जना मध्याह्ने सदा तत्र प्रणमन्तु। यद् रूपेण सविता आगच्छति, तस्मात् आदित्यः नाम, ततः बृहस्पत्यं तीर्थम्। तत्र बृहस्पतिः देवैः पूजितः, नानायज्ञैः कृतैः, तस्मात् बृहस्पत्यं नाम। केवलं तस्य तीर्थस्य स्मरणेनैव ग्रहशान्तिः भवति; तस्मात् अन्यत् तीर्थम् अपि इन्द्रगोपे पर्वते अस्ति। तत्र हिमालयेन महद् लिङ्गं किञ्चिद् अन्यकारणाय प्रतिष्ठितम्; तद् तीर्थम् अद्रितीर्थमिति विख्यातम्। तत्र स्नानदानाभ्यां सर्वकामफलमङ्गलं च लभ्यते; एवं गौतमी गङ्गा ब्रह्माद्रितः प्रवाहितवती। यावत् सा दिव्या नदी समुद्रं प्रति प्रवहति, तावद् अहं संक्षेपेण किञ्चिद् गोपनीयमङ्गलं तीर्थं वर्णितवान्। गौतमी वेदपुराणमुनिसंस्तुत्या लोके पूजिता—हे नारद, कः तस्याः अतिशयमाहात्म्यं पूर्णतया वर्णयितुं क्षमः? भक्त्या यः प्रयाति, तस्य न किञ्चिद् दोषः, न हि संशयः; तस्मात् केवलं संक्षेपेण लोकहिताय उक्तम्, न विस्तरेण। कः वा तस्याः तीर्थानां शक्तिं वर्णयितुं समर्थः? विष्णुः लक्ष्मीपतिः, शिवः सोमनाथः अपि न पर्याप्तौ। काले काले स्थले स्थले तीर्थानि जायन्ते, गुणयुक्तानि; परं गौतमी सदा लोकानां हिताय। सा सर्वत्र सर्वदा पुण्या—कः तस्याः गुणान् वर्णयितुं समर्थः? तस्मात् केवलं तां नमस्कुर्यात्। अथ नारद उवाच— "देवेश, त्रिदेव्या गङ्गायाः ब्राह्मणेन आनीतायाः, पुण्यायाः, शुभदायाः च चरितं कथय; सा किंस्वित्?" स गङ्गा विष्णोः, ईशस्य, तव च शक्त्या आदौ मध्ये अन्ते चोभौ तटौ व्याप्य स्थित्वा, पुनः संक्षेपेण वद। पूर्वं सा कुम्भे स्थित्वा, विष्णोः पादानुगामिनी भूत्वा, पूजिता च महेश्वरस्य जटासु न्यवसत्। ततः ब्रह्मणः तेजसा शिवं सम्यग् उपास्य, पवित्रं पर्वतम् आगत्य, तस्मात् पूर्वदिशं समुद्रं प्रति प्रवाहितवती।