एकदा शरणागतः भीलः स्वकृतमांसं गृहीत्वा शिवस्य स्नानं कृत्वा पत्रैः पूजां च सम्यक् आचरन्, तं मांसं समर्पयन्, "शिवः मयि प्रसन्नो भवतु" इति प्रार्थयामास। शिवभक्तेः शुभया भक्त्या विना सः किंचित् अपि न जानाति; अतः सः स्वस्थानं गच्छन्, यथानीतं मांसं पुनः गृहीत्वा निर्गच्छति। एवं सः प्रतिदिनं आगत्य गच्छति, तस्य पूजां पुनः पुनः आचरति; तथापि भगवान् तेन तुष्टः अभवत् – शिवस्य अद्भुतं स्वभावं एषः। यावत् सः भीलः न आगच्छति, तावत् शिवः सुखं न अनुभवति; शम्भोः भक्तेषु अनन्तं करुणां कः अवगच्छेत्? सः प्रतिदिनं उमया सह आद्यं शिवं पूजयति; दीर्घकालं एतद्विधं गच्छति, तदा वेदः कोपितः अभवत्। "यो मन्त्रैः भक्त्या च शिवपूजां विनाशयति, सः पापिष्ठः मया हन्तव्यः" इति वेदः चिन्तयामास। "यो गुरुम्, देवम्, द्विजम्, स्वामिनम् च प्रतारयति, सः ऋषिणा अपि मारणीयः; विशेषतः यो शिवद्वेषी सः हन्तव्यः" इति अपि मनसि न्यवेशयत्। एवं विचार्य, वेदः सिन्दुना भ्रात्रा सह, "कस्य पापकर्म एतत्, कस्य अत्यधमात्मनः?" इति विचिन्त्य, वनजैः पुष्पैः, दिव्यैः कन्दैः, मूलैः, शुभैः फलैः पूजां विधाय, यः पूजां विनाश्य पुनः मांसपत्रैः पूजां करोति, सः अपि मया हन्तव्यः" इति निश्चित्य, वेदः स्वदेहं गुह्यं कृतवान्। "स तं पापं द्रष्टुमिच्छामि, यो देवस्य पूजां करोति" इति वेदः मनसि अकुर्वत्। तस्मिन् काले भीलः पूर्ववत् देवमुपगच्छत्। तं यथापूर्वं पूजां कुर्वन्तं दृष्ट्वा, आद्यः भगवान् तस्मै वाक्यं अब्रवीत् – "महाबुद्धे भील, पुनः पुनः श्रान्तः दृश्यसे; किमर्थं दीर्घकालेन आगतः? त्वया विना, प्रिय, अहं सुखं न प्राप्नोमि; विश्रान्तिं कुरु, पुत्र।" इति। तद्वचनं श्रुत्वा, वेदः विस्मयकोपाविष्टः तत्र तिष्ठन् किंचिदपि न अब्रवीत्। भीलः यथापूर्वं पूजां कृत्वा गृहं अगच्छत्; वेदः कोपितः शिवं समीपं गत्वा अब्रवीत् – "एषः भीलः पापनिष्ठः, विधिपूजायाः अज्ञानवान्, क्रूरः, जीवहिंसायाम् तत्परः, सर्वेषु प्राणिषु निर्दयः।" "नीचजन्मा, अज्ञः, गुरुप्रदत्तविधिहीनः, सर्वदा कुपथाचारी, एकं गोमपि न निगृहीतः।" "सः तव पुरतः आत्मानं प्रकाशयति, किं मयि किमपि न वदसि? अहं मन्त्रैः व्रतैः च पूजां करोमि।" "भीलः, यः केवलं त्वं शरणं गृहीत्वा, नित्यं पत्नीपुत्रविहीनः, तव पूजां अशुद्धमांसैः करोति।" "अहो आश्चर्यं, यः भीलः तव प्रियः, मम न; अहं तं भीलः दण्डयिष्यामि।" "कश्चन मृदया तुष्टः भवेत्, कश्चन पापेन; अतः निःसंशयं मम शिरसि शिलां क्षिपामि।" एवमुक्त्वा, भगवान् हसन् अब्रवीत् – "श्वः पर्यन्तं प्रतीक्षस्व, ततः मम शिरसि शिलां क्षिप।" वेदः "एवं भवतु" इति उक्त्वा शिलां उपरि स्थापयन्, कोपं निगृह्य, "श्वः करिष्यामि" इति अब्रवीत्। प्रभाते स्नानादिकं कृत्वा, वेदः यथापूर्वं पूजां आरभत्, तदा शिरसि – लिङ्गस्य शिरसि – भीषणं रक्तसिक्तं व्रणरूपं प्रवाहं अपश्यत्; वेदः चकितः "किमिदं लिङ्गस्य शिरसि?" इति विचिन्तयामास। "कस्य हेतुं एतादृशं महद् अद्भुतं जातम्? कस्य सूचनां करोति?" इति चिन्तयन्, मृदया, गोमयेन, कुशेन, गङ्गाजलेन शिरः सम्यक् प्रक्षालयामास। ततः पूजां यथापूर्वं कृत्वा, तस्मिन्नेव क्षणे, पापमुक्तः भीलः आगच्छत्। लिङ्गे शिरसि शङ्करस्य रक्तच्छन्नं व्रणरूपं शिरः अपश्यत्। तदद्भुतं दृश्य, "किमिदं विस्मयम्?" इति उक्त्वा, तीक्ष्णैः बाणैः आत्मनं शतशः सहस्रशः विद्धवान्। भगवतो विकलतां दृष्ट्वा, कः सहनं कर्तुं समर्थः? पुनः पुनः आत्मानं तिरस्कृत्य, "अहं जीवन्, एतत् जातम्" इति शोकमग्नः अभवत्। "हाहा, कष्टं, दारुणं भाग्यं मयि आगतम्!" इति विलपन्, तस्य कर्म दृष्ट्वा, महादेवः महद् विस्मयं प्राप्य, वेदं – वेदविदां श्रेष्ठं – अब्रवीत् – "भीलस्य devotion sincerity च पश्य, महात्मन्; त्वं तु केवलं मृदया, कुशेन, वा जलेन शिरः स्पृष्टवान्।" "एतस्य कर्मणा, ब्रह्मन्, मम स्वं स्वं अर्पितम्; यत्र devotion, love, power, viveka वा अस्ति, तत्र तं प्रथमं वरं दास्यामि, ततः त्वां द्विजश्रेष्ठ।" महेश्वरः भीलाय वरं दातुम् आमन्त्रयत्; भीलः "ते भगवन्, तव निर्माल्यं मम भवतु" इति वव्रे। "एतत् मम भवतु, भगवन्; मम नाम्ना क्षेत्रं भवतु; तत् क्षेत्रं सर्वयज्ञफलदं स्मरणमात्रेण भवतु" इति प्रार्थयामास। देवाधिदेवः "एवं भवतु" इति प्रत्युवाच। ततः भीलतीर्थं नाम उत्तमं क्षेत्रं अभवत्, यत्र सर्वपापक्षयः जायते। तत् क्षेत्रं महादेवपादयोः महाभक्तिदं अभवत्, स्नानेन, दानेन, अन्यैः कर्मभिः भोगमोक्षप्रदं च अभवत्। शिवः तत्र बहून् विविधान् वरान् वेदाय अपि दत्तवान्। चक्षुस्-तीर्थं नाम प्रसिद्धं, यत्र सौन्दर्यं सौभाग्यं च लभ्यते, यत्र योगिनां नाथः गौतमीदक्षिणतटे निवसति। भौवनं नाम नगरी पर्वतशिखरे स्थितम्, यत्र राजा भौवनः क्षात्रधर्मनिष्ठः पूर्वं राज्यं कृतवान्।