ततः प्रभृति तद् पुण्यस्थानं नारायणस्य ब्राह्मणसहितं प्रसिद्धं बभूव, यत्र स्नानदानपूजादिकर्मभिः सर्वकामाः सिध्यन्ति। तत्रैव भानुतीर्थं ख्यातं, त्वराष्ट्रतीर्थं, माहेश्वरतीर्थं, इन्द्रतीर्थं, यमतीर्थं, अग्न्यत्यर्थं च, सर्वपापहरत्वेन प्रसिद्धानि। तत्र अभिष्टुत इति नाम राजा प्रियदर्शनः धर्मात्मा अश्वमेधयागं देवपूजनाय आरब्धवान्। तत्र षोडश ऋत्विजः वसिष्ठात्रिप्रमुखाः सन्निहिताः सन्ति। क्षत्रियो यजमानः सति, यज्ञभूमिः कथं विधेया इति विचारः अभवत्। ब्राह्मणस्य दीक्षायां राजा भूमिं ददाति, किन्तु राज्ञः दीक्षायां कः दाता कः वा ग्राहीति संशयः अभवत्। याचना सर्वसुखस्य मूलं परं पापफलप्रदा; अतः सा न कर्तव्या, विशेषतः क्षत्रियेण। एवं ब्राह्मणेषु विवादमानेषु, धर्मवित् वसिष्ठः तत्र उवाच—राज्ञः दीक्षायां सूर्यादेवो भूम्यर्थं याचनीयः। 'देव सवितः, देवपूजायाः योग्यां देशं मे दद' इति याचना कर्तव्या। 'त्वं ब्राह्मणः, त्वं देवः, त्वं राजन्यः, त्वं प्रजापतिः, नमोऽस्तु ते' इति, सवितुः याचनं राज्ञा कर्तव्यम्। ततः राजा दत्वा सूर्यदेवं प्रार्थयामास। 'एवं भवतु' इति अभिष्टुतोऽपि श्रद्धया हरिशिवस्वरूपं देवदेवं सूर्यं प्रपेदे—'देवपूजां मे दद, नमोऽस्तु ते सवितः' इति। सूर्यः राजराज्ययोः देवत्वं च धारयन्, राज्ञा दत्तां भूमिं स्वीकृत्य 'अहं ददामि' इति सविता उवाच। एवं यः एवं यजते, स न कदापि बाधां प्राप्नोति; अश्वमेधे च वेदविद्भिः ब्राह्मणैः सहितः। राज्ञः आज्ञया सूर्यः भूमिपतिं यज्ञार्थं समागत्य यत्र यज्ञं दत्तवान्, तत् स्थानं भानुतीर्थं इति प्रसिद्धम्। तत्र परमं देवयज्ञं, अश्वमेधं, अमरगणैः सहितं, दैत्यदानवैरपि यज्ञविघ्नकारिभिः समागतं। ते सर्वे ब्राह्मणरूपिणः सामगायनवद् प्रविश्य, हवनीकं, पात्राणि, सोमं, सोपकर्णं, सोमपानं, हविः, ऋत्विजः, राजानं च अपहरन्। केचन असुराः परिहासं कुर्वन्ति, केचन क्षिपन्ति, केचन हास्यन्ति; तेषां कृत्यं सर्वेषां न अविदितं, केवलं विश्वरूपाय। विश्वरूपोऽपि पितरं प्राह—'एते दैत्याः' इति। तद् श्रुत्वा त्वराष्ट्रः देवगणान् उवाच—'मेघकलशात् जलं गृह्य, यज्ञविघ्नकरान्, स्रुचः, सोमं च सर्वत्र क्षिप्यत।' 'मया सर्वे जिताः' इति उक्त्वा, तैः तथा कृतम्। त्वराष्ट्रः अपि एवं कृत्वा सर्वे कांदिशिकाः भस्मसात्कृताः। 'महापापिनो मया हताः' इति जलं क्षिप्य, दैत्याः क्रुद्धाः, अल्पायुषः भूत्वा निष्क्रान्ताः। यत्र त्वराष्ट्रः प्रजापतिः तज्जलं क्षिप्तवान्, तत् स्थानं त्वराष्ट्रतीर्थं इति, सर्वपापहरत्वेन विख्यातम्। ततः यमः त्वराष्ट्रवाक्येन निष्कासितान् दैत्यान् कालदण्डेन, चक्रेण, कालपाशेन, क्रोधेन च निहन्ति। यत्र ते दैत्याः हताः, तत् स्थानं यम्यतीर्थम्; तत्र यज्ञः संपूर्णः, बहु अमृतं वह्नौ आहुतम्। यत्र तस्मिन् महायज्ञे, रथचक्रनाभिभ्यः अविच्छिन्नधाराः स्रवन्ति, तत्र अग्निदेवः स्तुतः सन्तुष्टः। तत् अग्नितीर्थं इति विख्यातं, अश्वमेधफलप्रदं। तत्र इन्द्रः मरुद्गणैः सहितः राजानं उवाच—'राजन्, त्वं उभयलोकाधिपतिः भविष्यसि; सदा मम प्रियः सखा; अस्य विषये न संशयः।' योऽत्र मनुष्यलोके सफलः स्यात्, स इन्द्रतीर्थे पितृपूजां कुर्यात्, विशेषतः यम्यतीर्थे। तत् तीर्थं माहेश्वरं, यत्र शिवः, भक्तिपूजितः, वेदविद्भिः ब्राह्मणैः स्तुतः, सन्निधत्ते। वेदमन्त्रैः लौकिकमन्त्रैश्च, नृत्यगीतवाद्यैः, पञ्चामृतैः, माहेश्वरः पूजनीयः। नानाविधोपहारैः, नमस्कारैः, प्रदक्षिणाभिः, धूपदीपैः, नैवेद्यपुष्पगन्धैः, स देवेशः विष्णुश्च शम्भुश्च, एकचित्तेन पूजितः। ततः तौ प्रसन्नौ, वरदानं शक्त्या ददतुर्ग्रहमोक्षौ च, अस्य तीर्थस्य च परमं माहात्म्यम्। तस्मात् कालात् तत् स्थानं शैववैष्णवसंज्ञकं, यत्र स्नानदानाभ्यां सर्वकामाः सिध्यन्ति। यः कश्चिद् एतानि पुण्यतीर्थानि स्मरति वा पठति, स सर्वपापैः विमुक्तः शिवविष्णुपुरीं गच्छति। विशेषतः भानुतीर्थे स्नानं सर्वाभिलाषसिद्धिदं; तद् स्थानं महापुण्यं, शततीर्थसंयुक्तम्। तदनन्तरं भिल्लतीर्थमिति प्रसिद्धं, व्याधिनाशनं, पापहरं, महादेवपादपद्मभक्तिप्रदं च।