धर्मराजः पृष्टः सन् सर्वमर्थं यथावत् प्रकाशयामास, किञ्चिदपि न रहस्यं रहितवान्। स धर्ममार्गस्य सम्पूर्णं प्रवाहं निर्दिष्टवान्। ये तु शास्त्रविहितं कदापि न लङ्घयन्ति, ते नरकं कदापि न पश्यन्ति, हे नराः। ये शास्त्रं, सदाचारं, विद्वांसश्च न पूजयन्ति, निषिद्धकर्माणि च कुर्वन्ति, ते तु निश्चितं नरकगामिनः स्युः। एवं धर्मवचनं श्रुत्वा हर्षणः हृष्टः पुनः प्राह। पितरौ तवष्टा भीमः, माता च विष्टिः भीषणा, भ्रातरः च महात्मानः येन तव मनः प्रशमितम्। ते सर्वे सुन्दराः, निर्दोषाः, शुभदाः भविष्यन्ति। तं कर्म मे वद, देवश्रेष्ठ, यत्कृत्वा अहं तान् प्राप्नुयाम्। अन्यथा तेषां समीपं न गच्छेयम्। एवमुक्तः धर्मराजः उवाच—"हर्षण, शुद्धमस्ति तव मनः; न संशयः त्वं हर्षण एव। बहवः पुत्राः स्युः, सर्वे तु वंशधारकाः न भवन्ति; एकः एव पुत्रः येन कुलं धार्यते। स एव पुत्रः यः कुलस्य मूलं, पितरौ स्नेहेन पालयति, पितृपूर्वानुद्धरति; अन्यः तु रोग इव। यत् त्वया मया सम्यक् प्रियं च भाषितम्, तस्मात् स्नात्वा शान्तचित्तः गौतमीं गच्छ, मातामह। तत्र विष्णुं जगदुत्पत्तिस्थितिलयकारणं प्रशंस, प्रसन्नः स सर्वं कामं दास्यति।" इत्येवं धर्मवचनं श्रुत्वा हर्षणः शुद्धः गौतमीं जगाम, देवानां प्रभुं हरिं स्तुतवान्; हरिः तेन तुष्टः। तदा हरिः हर्षणाय कुलक्षेमं दत्तवान्, सर्वदुःखं निवार्य, "भद्रं ते" इति उक्तवान्। तदा विष्टिः शुभा इति ख्यातिः, पिता च शुभः, पुत्राश्च शुभाः; तस्मात् स तीर्थः "भद्रतीर्थ" इति प्रसिद्धः। तत्र हरिः, शुभस्य प्रभुः, पुरुषेभ्यः सर्वं श्रेयः ददाति; ये तत्र पूजयन्ति, तेषां सर्वसिद्धिं ददाति, सः जनार्दनः, देवदेवो, एकः शुभनिधिः। पुनः पतत्रितीर्थं नाम व्याधिपापनाशनं, केवलेन श्रवणेन तृप्तिं जनयति। कश्यपस्य द्वौ पुत्रौ जातौ, दिव्यौ सम्पातिजटायू, तर्क्ष्यप्रजापतेः पुत्रौ अरुणगरुडौ; तयोः वंशे सम्पातिः, श्रेष्ठः पक्षी, जातः। अपरः जातायुः नाम, ख्यातः, भ्राता चानुजः; उभौ परस्परं स्पर्धया पूर्णौ, स्वबलमदेन च। तौ पक्षिराजौ दिवं गत्वा सूर्यं वन्दितुं ययतुः; सूर्यसमीपं समुपेत्य, तयोः पक्षौ दग्धौ, श्रान्तौ, गिरिशृङ्गे पतितौ। तौ भ्रातरौ पतितौ, चेतनाहीनौ दृष्ट्वा, अरुणः शोकाकुलः सूर्यं प्रति वाक्यमब्रवीत्—"एषौ दुःखितौ पक्षिणौ, हे भास्कर, तौ त्रातुं समाश्वासय, नश्यतः पूर्वम्।" सूर्यः तयोः कृते स्वीकृत्य, तौ पक्षिणौ पुनरुत्थाप्य, जीवनं दत्तवान्। तद्वृत्तान्तं श्रुत्वा गरुडः विष्णुना सह तत्र आगतः। आगत्य, तौ पक्षिणौ सान्त्वयामास, हर्षं च दत्तवान्; नारदः अपि, अन्ये च, सर्वे गङ्गां प्रति दुःखनिवारणाय जग्मुः। जातायुः, अरुणः, सम्पातिः, गरुडः, सूर्यः, विष्णुः च, सर्वे तत्र पुण्ये तीर्थे अगच्छन्। तत् पतत्रितीर्थं नाम, विषहरं, सर्वकामदं; तत्र सूर्यः, विष्णुः, गरुडः, अरुणः च स्वयम् वसन्ति। ते गौतमीतीरं निवसन्ति, वृषध्वजः अपि तत्र; तैः त्रिभिः देवैः सहितं तत् तीर्थं श्रेष्ठतमं। तत्र स्नात्वा शुद्धः, तान् देवान् प्रणमेत्; सर्वरोगविनिर्मुक्तः, परमं सुखं लभते। तत् तीर्थं विप्रतीर्थं नाम, नारायण इति च प्रसिद्धम्। तस्य कथा अद्भुता, शृणु। तत्र वेदपारगः ब्राह्मणः आसीत्, तस्य पुत्राः धर्मशीलाः, सुन्दराः, दयावन्तः च। तेषां कनिष्ठः, सर्वगुणसम्पन्नः, असन्दिव इति विख्यातः, सर्वविद्यावान्, महाबुद्धिः आसीत्। पिता तस्य विवाहाय प्रवृत्तः, तदा रात्रौ ब्राह्मणपुत्रः निद्रां गतः। विष्णोः अनुस्मरणरहितः, सौम्यचित्तः, असावधः सन्, तं क्रूरदर्शना, रूपवती राक्षसी जग्राह। सा तं शीघ्रं दक्षिणतीरं गौतमीं, श्रीगिरिप्रत्युत्तरं तटं, बहुविप्रसेवितं, निनाय। तत्र धर्मनिलयः, लक्ष्म्याः स्थानं, नगरी आसीत्; तस्य राजा बृहद्कीर्तिः, सर्वराजधर्मसम्पन्नः आसीत्। रजन्याः अन्ते, ब्राह्मणपुत्रेण सह सा राक्षसी तां नगरीं प्राप, या नित्यं क्षेमसमृद्ध्या युक्ता, मनोज्ञरूपधारिणी च। सा रूपिणी राक्षसी समग्रां पृथिवीं विचरन्ती, ब्राह्मणसहितं दक्षिणतीरे गोदावर्याः, जरारूपिणी सन्, तं भीषणया वाचा उवाच—"एषा गङ्गा, विप्रश्रेष्ठ, सायं श्रेष्ठैः विप्रैः यथाविधि पूजनीया; तथापि, यथाकालं, श्रेष्ठविप्राः सायं न पूजयन्ति। ये च नीचजाः, देवानां प्रभुभिः निर्दिष्टाः, ते च पतितश्रेष्ठाः; तेषां वद—'अहं तव माता, त्वं मम पुत्रः' इति। न चेत्, अद्यैव तव विनाशः भविष्यति। यदि मम वचनं करोषि, विप्रश्रेष्ठ, तदा त्वां सुखयिष्यामि, यत् ते रोचते तत् करिष्यामि। पुनः त्वां स्वदेशं, स्वगृहं, स्वाचार्यं नयिष्यामि, सत्यम्।