शाकल्यस्य गौतम्याः सरस्वत्याः नरसिंहस्य च कृपया सर्वाः शुभाः आशिषः लभिताः। तत्र पापात्मा राक्षसः परशुरः अपि सर्वतीर्थपादपद्मानां शार्ङ्गधनुषः धारिणः कृपया स्वर्गं अगच्छत्। तस्मात् कालात् तत् तीर्थं "सरस्वतं" इति विख्यातम् अभवत्; तत्र स्नानदानाभ्यां विष्णुलोके सम्मानः लभ्यते। श्वेतगिरौ तत्र वगवैष्णवशाकलपरशुजन्ये बहूनि पुण्यस्थानानि उत्पन्नानि। तत् स्थलम् "चिच्चिकतीर्थम्" इति प्रसिद्धम्—सर्वरोगनाशकः, सर्वचिन्तानिवारकः, जनानां पूर्णशान्तिप्रदः च। तस्य वास्तविकं स्वरूपं अहं वर्णयामि—स तु शुद्धः उत्तमः पर्वतः, गङ्गायाः उत्तरतीरे, यत्र गदाधरः देवः निवसति। तत्र बेरुण्डाख्यः चिच्चिकः पक्षिराजः, मांसभक्षी, श्वेतगिरौ नित्यनिवसति। स पर्वतः विविधपुष्पफलैः शोभितः, सर्वऋतुसंपन्नवृक्षैः सेवितः, श्रेष्ठब्राह्मणैः उपासितः, गौतम्याः नदीया शोभितः च। तत्र सिद्धचरनगन्धर्वकिन्नराप्सरसः समाकीर्णः, समीपस्थः पर्वतः द्विपदचतुष्पदयोः आश्रयः अस्ति। तस्मिन गुणयुक्ते पर्वते मुनिसंघैः परिवृतः, न तत्र रोगः दुःखम् क्षुधा तृष्णा चिन्ता मृत्युः वा विद्यते। पूर्वदेशाधिपः पवमानः नाम राजा, क्षत्रियधर्मनिष्ठः, ऐश्वर्ययुक्तः, देवब्राह्मणरक्षकः अभवत्। स महान् बलसम्पन्नः, पुरोहितैः सह, वनं प्रविष्टः, रमणीयाभिः स्त्रीभिः सह विहरन्, गीतनृत्यादिभिः सुखं आस्वादयन्। धनुष्मान्, शिकारप्रियैः शिकारिभिः परिवृतः, विचरन् एकदा श्रान्तः अभवत्, वृक्षं समीपमगच्छत्। स वृक्षः गौतम्याः तटे जातः, अनेकविहगैः परिवृतः, गृहस्थसाधुवत् धर्मज्ञैः सेवितः। स राजा पवमानः, पर्वतश्रेष्ठस्य आश्रयं गृहीत्वा, जनैः परिवृतः, तत्र विश्राम्य, पर्वतं निरीक्ष्य। तत्र सः एकं विशालं द्विमुखं पक्षिणं ददर्श—सुन्दररूपं, चिन्तायुक्तं, श्रान्तं च; तं राजा पप्रच्छ। "को भवति द्विमुखपक्षिन्? चिन्तायुक्तः दृश्यसे। इह कश्चित् दुःखितः न दृश्यते; तव दुःखस्य कारणं किम्?" इति। ततः शनैः, किञ्चित् प्रशान्तचित्तः, चिच्चिकः पक्षी, बारं बारं श्वासन्, पवमानं राजानं उवाच— "न मे कस्यचित् भयम्, न च कश्चित् मे हानि करोतिः; अयं पर्वतः विविधपुष्पफलैः अलङ्कृतः, मुनिभिः सेवितः। तथापि पर्वतं रिक्तं पश्यामि, अतः आत्मनः दुःखेन विलपामि; न किञ्चित् सुखं प्राप्नोमि, न तृप्तिः, न निद्रा, न विश्रामः, न संतोषः क्वचित् लभ्यते।" राजा द्विमुखब्राह्मणस्य वाक्यं श्रुत्वा अतीव विस्मितः अभवत्। "को भवति? किम् पापं कृतवान्? पर्वतः किमर्थं शून्यः? अत्र पर्वते जनाः एकमुखेन तृप्ताः; त्वं द्विमुखेन अपि तृप्तिं न प्राप्स्यसि? किम् पापं वर्तमानजन्मनि वा पूर्वजन्मनि प्राप्तम्? सर्वं सत्यं वद; तव भीतः रक्षिष्यामि।" इति। तदा श्वासन्, चिच्चिकः ब्राह्मणः राजानं उवाच—"पूर्वकथा तव कथयामि, हे पवमान; शृणु। अहं श्रेष्ठद्विजः, वेदवेदाङ्गविशारदः। कुलीनः, बुद्धिमान्, धर्मनाशकः, कलहप्रियः, अग्रे एकं वदामि, पृष्ठे अन्यत्, जनमध्ये अन्यत्। परस्य ऐश्वर्ये सदा दुःखी, मायया लोकं भ्रमयन्, कृतघ्नः, सत्यहीनः, परनिन्दाप्रवीणः। मित्रगुरुस्वामिनां विश्वासघातकः, कपटी, अतीव क्रूरः, मनःकर्मवाचा जनान् पीडयन्। परपीडन एव मम सुखम्—युग्मभङ्गः, समूहनाशः, सीमालङ्घनम्। विवेकहीनः, साधुसेवायाः विमुखः; त्रिलोक्यां मम तुल्यः पापी नास्ति। एवं द्विमुखत्वेन जन्म प्राप्तवान्, दुःखदुःखसंयुक्तः; अतः दुःखेन पीडितः, पर्वतः मम कारणेन शून्यः। शृणु, हे राजन्, धर्मयुक्तं वचनम्—ब्रह्महत्या तुल्यं पापम् अकृत्वापि लभ्यते। यदि क्षत्रियः युद्धे प्रविष्टः वा युद्धबाह्यः, शरणागतं, शस्त्रन्यस्तं, विश्वस्तं, मुखं विलोमं, अथवा अपरिचितं, उपविष्टं, 'भीतः अस्मि' इति वदन्तं हन्यात्, सः ब्रह्महत्यापापी भवति। यः अधीतं विस्मरति, श्रेष्ठं कर्म न करोति, गुरुषु अवमानं करोति, सः ब्रह्महत्यापापी। यः साक्षात् मधुरं वदति, परोक्षे कठोरं, हृदि एकं, वदति अन्यत्, कार्यं अन्यत् करोति; यः गुरुषु मिथ्याशपथं करोति, द्विजद्वेषी, निन्दकः, कपटी, दुष्टात्मा—सः ब्रह्महत्यापापी। यः द्वेषात् देवम्, वेदम्, आत्मानम्, सत्प्रतिव्राजं निन्दति, सः ब्रह्महत्यापापी। एवं अहम् अपि, हे राजन्, कपटाय, लज्जाय, सदाचारवत् आचरितवान्; अतः द्विजः अभवम्।" इत्येवम् उक्तवान् चिच्चिकः पक्षिराजः पवमानं राजानं तस्य दुःखस्य कारणं तथा तस्य पूर्वकर्मणां दोषं प्रकटयामास।