शाकल्यः तदा आत्मनः रक्षार्थं मन्त्रयन् उवाच—वराहः मे बाहू रक्षतु, कूर्मराजः पृष्ठं रक्षतु, कृष्णः हृदयं रक्षतु, मृगः अङ्गुलीः रक्षतु। वागीशः मुखं रक्षतु, पक्षिराजः नेत्रे रक्षतु, धनाधिपः कर्णौ रक्षतु, शिवः सर्वतः माम् अव्याद्। सर्वेषु संकटेषु नारायण एव मम एकं शरणं अस्ति इति। एवं उक्त्वा शाकल्यः तम् राक्षसम् परशुं प्रति उवाच—यथेष्टं मां नय वा खादय वा, राक्षसाधिप, शीघ्रं निर्विघ्नं कुरु। तस्य वचने श्रुते राक्षसः तं खादितुं समुपक्रम्य, दुष्टानां हि हृदये दया कणमात्रमपि नास्ति। विकटदंष्ट्रधरं मुखं कृत्वा परशुः तत्र आगतः; स ब्राह्मणं दृष्ट्वा एवं वचनम् उवाच— द्विजश्रेष्ठ, अहं त्वां शङ्खचक्रगदाधरं पश्यामि, सहस्रपादशिरोनेत्रकरं, भगवन्तम्। ब्राह्मण, अद्य त्वां सर्वभूतनिलयं, वेदरूपिणं, विश्वव्यापिनं, पूर्वतनं देहम् अतीतम् इव पश्यामि। अतः त्वां शरणं प्रपद्ये, ब्रह्मन्, ज्ञानं मे ददातु, महात्मन्, पापविनाशनं साधनं च मे कथय। महात्मनाम् दर्शनं कदापि निष्फलम् न भवति, ब्रह्मन्; द्वेषात्, अज्ञानात्, सङ्गात्, प्रमादात् वा, सदा फलदं भवति। यथा लौहस्य स्पर्शात् सुवर्णत्वं भवति, एवं महात्मदर्शनस्य स्फुटं फलम्। एवं राक्षसेन उक्तं श्रुत्वा, शाकल्यः करुणया प्रेरितः, वदति स्म; सरस्वती च वरप्रदा तत्र वाक्यम् अवदत्—दैत्यनाथ, शीघ्रं जनार्दनं स्तौहि; तव कामस्य सिद्धये नारायणस्तुत्याः अन्यः उपायः नास्ति। राक्षस, शृणु, अस्मिन्लोके किञ्चित् कारणं विद्यते; सा देवी तव तुष्टा, मम वचनेन तद् भविष्यति। एवं श्रुत्वा, परशुः “एवं भवतु” इति उक्त्वा, गङ्गायां त्रैलोक्यपावन्यां स्नात्वा, शुद्धः सन्, एकचित्तः गङ्गां प्रति उन्मुखः स्थितः। तत्र सः दिव्यरूपां, सुरगन्धयुक्तां, जगद्धारिणीं सरस्वतीं ददर्श, या शाकल्येन उक्ता आसीत्। सः तां जगन्मोहविनाशिनीं, सर्वजननीं, भूमिपालिनीं दृष्ट्वा, नम्रचित्तः, पापरहितः, वाक्यम् अब्रवीत्। शाकल्यः आचार्यः उवाच—स्रष्टारं शीघ्रं स्तौहि; तव कृपया सा शक्तिः मयि आगच्छतु, एवं कुरु। सरस्वती प्रत्युवाच—एवं अस्तु। सरस्वत्याः प्रसादेन परशुः जनार्दनं स्तौतुम् आरब्धवान्। सः विविधानि वचनानि हरिं स्तुत्वा, हरिः तुष्टः सन्, करुणासिन्धुः सन्, तस्मै राक्षसाय वरं दत्तवान्। राक्षस, यत् तव मनसि वर्तते, तत् सर्वं भविष्यति। शाकल्यस्य, गौतम्याः, सरस्वत्याः, नृसिंहस्य च कृपया सर्वे अभिलषिताः वराः दत्ताः। एवं दुष्टः अपि राक्षसः परशुः, सर्वतीर्थपादपद्मस्य शार्ङ्गधनुषः च कृपया, स्वर्गं गतः। तस्मात् कालात् तत् तीर्थं “सरस्वत” इति विख्यातं जातम्; तत्र स्नानदानाभ्यां विष्णुलोके मान्यताम् आप्नोति। श्वेतपर्वते तत्र बहूनि पुण्यस्थलानि उत्पन्नानि, यानि वाग, वैष्णव, शाकल, परशु इत्येतैः प्रवर्तितानि। तत् तीर्थं “चिच्चिक” इति प्रसिद्धम्, सर्वरोगनाशनं, सर्वचिन्ताशमनं, जनानां परमानन्दप्रदं च। तस्य तत्त्वं वक्ष्यामि—शुद्धे उत्तमे पर्वते, गङ्गायाः उत्तरतीरे, यत्र गदाधरः देवः निवसति। तत्र चिच्चिकः पक्षिराजः, भेरुण्डः इति विख्यातः, मांसभक्षः, श्वेतपर्वते सदा निवसति। सः विविधपुष्पफलैः अलङ्कृतः, सर्वर्तुकुसुमितैः वृक्षैः सेवितः, श्रेष्ठैः ब्राह्मणैः उपासितः, गौतमीसरिता शोभितः च। तत्र सिद्धचारणगन्धर्वकिन्नराप्सरसां समूहैः सदा आकीर्णं वर्तते; समीपे पर्वतः द्विपदचतुष्पदां शरणस्थानम् अस्ति। तस्मिन् गुणयुक्ते पर्वते, ऋषिगणैः परिवृते, न रोगः, न दुःखम्, न क्षुधा, न तृष्णा, न चिंता, न मृत्युः विद्यते। पूर्वदिग्वर्ती राजा पावमानः नाम, क्षत्रधर्मनिष्ठः, समृद्धः, देवब्राह्मणरक्षकः आसीत्। सः महाबलः, पुरोहितैः सहितः, वनं प्रविश्य, रमणीयाभिः स्त्रीभिः सह विहरन्, गीतनर्तनाद्यैः आनन्दं प्राप्नोत्। धनुषा युक्तः, मृगयायाम् अनुरक्तैः व्याघ्रैः परिवृतः, वनं विचरन्, कदाचित् श्रान्तः किञ्चित् वृक्षं प्रति अगच्छत्। स वृक्षः गौतमीतीरे जातः, नानापक्षिसङ्घैः सेवितः, धर्मज्ञगृहस्थमुनिवत् पूजितः आसीत्। तत्र पर्वतश्रेष्ठस्य छायायाम्, राजा पावमानः जनसमूहैः सहितः, विश्रान्तः, पर्वतं दृष्ट्वा विस्मितः आसीत्। तत्र सः रूपसम्पन्नं द्विमुखं पक्षिणं, चिन्तारतम्, श्रान्तम् अपश्यत्; सः राजा तं पक्षिणं पप्रच्छ— “कोऽसि त्वं द्विमुख पक्षिन्? किं चिन्तासक्तः दृश्यसे? इह कश्चन दुःखितः न दृश्यते; कथं त्वं शोकग्रस्तः जातः?” तदा शनैः, किञ्चिद् प्रशान्तचित्तः, सः पक्षिराजः चिच्चिकः, निःश्वसन् पुनः पुनः, पावमानं राजानम् उवाच— “मम कस्यचित् भयम् नास्ति, न च कश्चन मे हानिं कृतवान्; अयं पर्वतः नानापुष्पफलैः विभूषितः, मुनिभिः सेवितः च। तथापि, अहम् एतं पर्वतं शून्यम् इव पश्यामि, अतः आत्मनः शोकं करोमि; मम किञ्चित् अपि सुखं नास्ति, न कदाचित् तृप्तिः, न निद्रा, न विश्रान्तिः, न सन्तोषः कदापि लभ्यते।