सः राजा दुःखेन पीडितः, सर्वत्र शान्तिं न लब्ध्वा, श्रेष्ठं ब्राह्मणं शौनकं शरणं जगाम। ततोऽस्य शुद्ध्यर्थं, विप्रश्रेष्ठः शौनकः, अश्वमेधयागं जनमेजयेन कारयामास। ततः स्नानसमाप्तौ, लोहगन्धः नष्टः, दिव्यरथः चेदिपतेरधीनः अभवत्। तं रथं तुष्टेन इन्द्रेण दत्तम्, बृहद्रथः प्राप्नोत्; बृहद्रथात् उत्तरं राजा बर्हद्रथः तं रथं प्राप्तवान्। ततः भीमः, कौरेयानां प्रीतिस्थानः, जरासन्धं हत्वा, स्नेहात् तं उत्तमं रथं वासुदेवाय दत्तवान्। ययातिः सप्तद्वीपसागरयुक्तां पृथिवीं विजित्य, तां पञ्चभागान् पुत्रेषु वितरति स्म, हे नाहुषवंशज। पूर्वदिशि ज्येष्ठं पुत्रं यदुम् स्थापयित्वा, मध्ये पुरुम् राज्याभिषेकं कृतवान्। दक्षिणपूर्वदिशि तुर्वसुम् स्थापयामास; तैः सप्तद्वीपनगरयुक्ता पृथिवी शासनं प्राप। अद्यापि तेषां विभागानुसारं जनाः धर्मेण रक्षिताः; तेषां वंशानं वर्णयिष्यामि, विप्रश्रेष्ठ। राजा वृद्ध्याः भारमासाद्य, धनुष्कोटि-पञ्चवीरैः सह, स्वजनाय कार्यभारं समर्प्य, शस्त्रं निक्षिप्य, भूमिपतिर्भूमिं विचरति स्म; अजेयः ययातिः तुष्टः अभवत्। पृथिवीं विभज्य, ययातिः यदुम् उवाच—"मम वृद्ध्याः भारं त्वं स्वीकुरु, अन्यं कर्म कुर्यामि।" "युवस्वरूपेण अहं पृथिवीं विचरिष्यामि, वृद्ध्याः भारं त्वयि स्थापयित्वा," इति तस्य वचनम्। यदुः प्रत्युवाच—"ब्राह्मणाय पूर्वमेव वरः दत्तः; तं न पूरयित्वा, राजन्, वृद्ध्याः भारं न स्वीकरोमि।" "वृद्ध्याः दोषाः बहवः, भोजने पानं च कारणम्; तस्मात् राजन्, वृद्ध्याः भारं न शक्नोमि ग्रहीतुं।" "त्वं बहुपुत्रः, ममापि प्रियः; अन्यं पुत्रं वृणु, धर्मज्ञ, तं वृद्ध्याः भारं स्वीकरोतु।" यदुना एवमुक्तः, राजा ययातिः कोपपूर्णः सुतं तिरस्कृत्य उवाच—"किमन्यत् आश्रमं वा, किमन्यं धर्मं ते विधीयते, यत् माम् उपेक्षसे, मूढ, गुरौ सति?" यदुं एवं भाषमाणः, विप्राः, कोपात् शापं दत्तवान्—"त्वं जनस्य राज्यं न प्राप्स्यसि, मूढ; न संशयः।" एवं द्रुह्यु-तुर्वसु-अनूषु अपि तद्वद उक्तवान्, विप्रश्रेष्ठ; तैरपि राजा नंगीकृतः। अजेयः ययातिः कोपात् सर्वान् शापयामास, यथा अहं सम्पूर्णं वर्णितवान्, विप्रश्रेष्ठ। चत्वारः ज्येष्ठपुत्रान् शाप्य, राजा पुरुम् अपि तद्वद उक्तवान्, विप्राः। "यदि त्वं अनुमन्यसे, तव युवस्वरूपेण अहं पृथिवीं विचरिष्यामि, वृद्ध्याः भारं त्वयि स्थापयित्वा।" पुरुः बलवान् पितुः वृद्ध्याः भारं स्वीकृतवान्, ययातिः पुरोः यौवनं ग्रहित्वा पृथिवीं विचरति स्म। सः श्रेष्ठः राजा, कामान्तं अन्वेष्य, चैत्ररथवन्यां विश्वाच्याः सह रममाणः। कामैः रम्यैः तुष्टः राजा पुनः वृद्ध्याः भारं पुरवे दत्तवान्। तत्र, विप्रश्रेष्ठ, ययातिः श्लोकान् गायति स्म, येन सर्वकामान् निगृह्णाति कूर्मः इव अङ्गानि। "कामः वस्तुभिः सेवनं कृत्वा कदापि न शम्यति; घृतार्द्रः अग्निः इव, सः अधिकं वर्धते।" "पृथिव्यां यत् तण्डुल-यव-स्वर्ण-गोधन-स्त्री, तस्य आत्मनः निग्रहं न कृतः, तेन न पर्याप्तम्।" "यदा मनसा वाचा कर्मणा, कस्यापि प्राणिनः न हिंसा, तदा ब्रह्म प्राप्यते।" "यदा न भयात् अन्यान् न भयं जनयति, न कामं न द्वेषं, तदा ब्रह्म प्राप्यते।" "या तृष्णा मूढैः त्यक्तुं कठिनम्, या वृद्ध्याः वृद्ध्याः न वृद्ध्यति, या रोगः मृत्युपर्यन्तम्—तस्य त्यागे सुखम्।" "वृद्ध्याः वृद्ध्याः केशः वृद्ध्यति, दन्तः वृद्ध्यति, वित्तकामः जीवितकामः न वृद्ध्यति, वृद्ध्याः वृद्ध्याः अपि।" "सर्वे भोगाः, दिव्यसुखानि अपि, तृष्णात्यागसुखस्य षोडशांशं न प्राप्नुवन्ति।" एवं उक्त्वा, राजर्षिः पत्नीसहितः वनं प्रविष्टः, दीर्घकालं तपः कृतवान्। तपसः समाप्तौ, भृगुतुङ्गशिखरे, अनशनं कृत्वा, शरीरं त्यक्त्वा, पत्नीसहितः स्वर्गं प्राप्तवान्। तस्य वंशे पञ्च राजर्षयः, विप्रश्रेष्ठ, येन सर्वा भूमिः सूर्यरश्मिभिः इव व्यापिता। यदुवंशं वर्णयिष्यामि, राजभिः पूजितम्, यस्मिन नारायणः हरिः, वृष्णिश्रेष्ठः, जातः। यः नित्यं ययातिचरितं शृणोति, द्विजश्रेष्ठ, सः आरोग्यं, ऐश्वर्यं, दीर्घायुष्यम्, कीर्तिं च प्राप्नोति। सुत उवाच—"सत्येन पुरुवंशं, द्रुह्यु-अनु-यदु-तुर्वसुवंशं च पृथक् श्रोतुम् इच्छामः।