अथ कथा प्रवर्तते। सर्वेभ्यः सम्बन्धिनावात्मा अतिथिश्च निन्दकश्च—एतौ लोके सर्वजनसम्बद्धौ स्मृतौ। निन्दकः पापं हरति, अतिथि स्वर्गमार्गदः स्यात्। यः कश्चन क्लान्तमार्गगं पथि आगतमवज्ञया पश्यति, तस्य तत्क्षणमेव धर्मः कीर्तिः श्रीश्च विनश्यन्ति। तस्मात्, हे द्विजोत्तम, अहं क्लान्तः सन् त्वत्समीपमागतः। त्वां याचे—यदि मे वाञ्छितं दास्यसि तर्हि खादामि, अन्यथा न खादामि इति। शाकल्यः 'दत्तम्' इति प्रोक्तवान्, राक्षसः 'खाद' इति च। ततः परशुः उवाच—'अहं राक्षसानां श्रेष्ठः अस्मि। नाहं द्विजः, न तव शत्रुः, न वृद्धः, न श्वेतकेशः, न कृशः; बहूनि वर्षाणि त्वां पश्यामि। मम अङ्गानि ग्रीष्मे अल्पजलसमये इव शुष्यन्ति; अतः त्वां तव अनुयायिभिः सह खादिष्यामि, हे द्विजोत्तम।' परशोर्वचनं श्रुत्वा शाकल्यः उवाच—'ये महाकुले जाताः, ये वेदविदः, ते स्ववचनेषु सदा स्थिताः; तत्र कदापि व्यतिक्रमः न भवति। युक्तं कुरु, मित्र; तथापि मम वचनं शृणु—मरणसमीपे अपि हितं वक्तव्यं पण्डितैः। अहं ब्राह्मणः, वज्रकायः; हरिः मां सर्वतः पातु। विष्णुः पादौ पातु, जनार्दनः शिरः पातु। वराहः बाहू पातु, कूर्मराजः पृष्ठं पातु; कृष्णः हृदयं पातु, मृगः अङ्गुलीः पातु। वागीशः मुखं पातु, पक्षिराजः नेत्रे पातु, धनाध्यक्षः कर्णौ पातु, शिवः सर्वतः पातु। सर्वापद्सु नारायण एव मम शरणं।' एवं उक्त्वा शाकल्यः उवाच—'नय मां वा खाद वा यथेष्टं, हे राक्षसाधिप परशो, शीघ्रं निर्वर्तय।' तस्य वचने श्रुते राक्षसः खादितुम् उद्यतः; दुष्टेषु हि हृदि दयारसः किञ्चिदपि न विद्यते। विकटदंष्ट्रमुखः परशुः तत्र गतः; तत्र ब्राह्मणं दृष्ट्वा इदं वचनमब्रवीत्— 'हे द्विजोत्तम, त्वां पश्यामि शङ्खचक्रगदाधरं, सहस्रपादशिरोनेत्रकरं, भगवन्तम्। हे ब्राह्मण, अद्य त्वां सर्वभूताधारं वेदात्मानं विश्वव्यापिनं पश्यामि; त्वं पूर्वदेहो नास्ति। अतः त्वां शरणं याचे; ज्ञानं दातुमर्हसि, पावनमार्गं ब्रूहि। महात्मनां दर्शनं न कदापि निष्फलम्; द्वेषात्, अज्ञानात्, संगात्, प्रमादात् वा सदा फलदं भवति। यथा लौहस्य संस्पर्शात् सुवर्णत्वं भवति।' राक्षसस्य वचनं श्रुत्वा, शाकल्यः करुणया प्रेरितः उवाच; सरस्वती वरदायिनी अपि प्राह—'शीघ्रं, हे दैत्यनाथ, जनार्दनं संस्तोषय; वाञ्छितसिद्धये नारायणस्तुत्याः अन्यः उपायः नास्ति। शृणु, हे राक्षस, लोके किञ्चित् कारणं विद्यते; सा देवी तव तुष्टा, मम वचनेन तद्भविष्यति।' 'एवं भवतु' इति परशुः गङ्गायां स्नात्वा, त्रैलोक्यपावन्यां, शुद्धचित्तः गङ्गामभिमुखः स्थितः। तत्र दिव्यरूपां, दिव्यगन्धवतीं, जगद्धात्र्यां सरस्वतीं शाकल्यवाक्येन तिष्ठन्तीं दृष्टवान्। तां लोकमोहहरां, सर्वजननीं, पृथ्वीश्वर्यं अपापहृदयः परशुः नम्रचित्तः उवाच। तदा शाकल्यः आचार्यः उवाच—'त्वं स्रष्टारं शीघ्रं स्तौहि; तव कृपया सा शक्तिः मयि आगच्छेत्—एवं कुरु।' सरस्वती अपि 'एवं भवतु' इति प्रत्यवदत्। सरस्वत्याः प्रसादात् परशुः जनार्दनं स्तोतुम् आरब्धवान्। सः हरिं नानावाक्यैः स्तुत्वा, हरिः तुष्टः सन्, करुणासागरः राक्षसस्य वाञ्छितं वरं दत्तवान्—'यत् तव मनसि, तत् सर्वं भविष्यति।' शाकल्य, गौतमी, सरस्वती, नृसिंहचरणयोः कृपया सर्वाः सिद्धयः प्राप्ताः। दुष्टोऽपि राक्षसः परशुः पुण्यतीर्थपादयोः शार्ङ्गधनुषः प्रसादात् स्वर्गं जगाम। तस्मात्कालात् तत् तीर्थं सरस्वतं इति प्रसिद्धं जातम्; तत्र स्नात्वा दानं कृत्वा विष्णुलोके पूज्यते। श्वेतपर्वते तत्र वाग्विष्णुशाकल्यपरशुसंभूतानि बहूनि पुण्यतीर्थानि जातानि। तत् स्थलम् 'चिच्चिक' इति विख्यातम्—सर्वरोगनाशनम्, सर्वचिन्तानिवारणम्, जनानां परमानन्ददायकम्। तस्य स्वरूपं वक्ष्यामि—तस्मिन् विशुद्धे श्रेष्ठे पर्वते, गङ्गायाः उत्तरतीरे, यत्र गदाधरदेवः स्थितः। तत्र चिच्चिकः खगाधिपः भेरुण्डः नाम, मांसभक्षः, श्वेतपर्वते सदा वसति। स तु नानाफलपुष्पैः भूषितः, सर्वऋतुकुसुमवृक्षैः सेवितः, ब्राह्मणश्रेष्ठैः उपासितः, गौतमीसरिता शोभितः। तत्र सिद्धचरगन्धर्वकिन्नराप्सरसां समूहैः सदा संकुलं दृश्यते; समीपे पर्वतः स्थितः, द्विपदचतुष्पदां शरणभूतः। तस्मिन् गुणसम्पन्ने पर्वते, मुनिगणैः परिवृतः, न रोगः, न दुःखम्, न क्षुधा, न तृष्णा, न चिन्ता, न मृत्युश्च विद्यते।