कदाचित् स दुष्टात्मा बालरूपं धारयन् तत्र विचरति यत्र विद्वान् ब्राह्मणः प्रख्यातः महर्षिः शाकल्यः निवसति। स परमपापिष्ठः राक्षसः परशुः पुनः पुनः शुद्धं श्रेष्ठं च ब्राह्मणं शाकल्यं समीपं याति। हन्तुं वा हर्तुं वा स दुरात्मा यत्नं कुर्वन् अपि न कदापि सफलः अभवत्; एकदा तु स ब्राह्मणश्रेष्ठः शाकल्यः सम्यक् देवतान् सम्पूज्य स्थितः आसीत्। तदा परशुः अन्नकाङ्क्षी ब्राह्मणरूपं धारयन्, दुर्बलः, श्वेतकेशः, क्षीणः, कन्यां काञ्चित् आनयन्, तत्र आगतः, शाकल्यं वाक्यम् उक्तवान्— "ब्रह्मन्, मां च अन्नार्थिनं विद्धि, एषा च कन्या अन्नकाङ्क्षिणी; अतिथिसमये आगतः त्वं पूजितः असि, सत्कारदातः। येषां गृहे अतिथयः तुष्टाः सन्ति, ते एव लोके धन्याः; जीवतो मृतस्य वा, अतिथिसन्तोषे सर्वं साध्यते। स्वस्य भोजनकाले यत् स्वार्थे निक्षिप्यते, तत् यदि अतिथये ददाति, तेन भूमिं दत्तां मन्यन्ते।" एवं श्रुत्वा शाकल्यः "दास्यामि" इति प्रतिजज्ञे; ततः स द्विजश्रेष्ठं आसने उपवेश्य, निर्दिष्टं परशुं तस्मै दत्तवान्। यथाविधि शाकल्यं सत्कृत्य, तस्मै भोजनं दत्तवान्; हस्तौ प्रक्षालयित्वा परशुः वचनम् उक्तवान्— "दूरात् आगतः श्रान्तः अतिथि यं पश्यन्ति, तस्य तृप्तौ देवा अपि तृप्यन्ति; तस्य अतृप्तौ तु विपरीतम्। अतिथि: च निन्दकः च—एते द्वौ सर्वेषां सजनौ; निन्दकः पापं हरति, अतिथि: स्वर्गमार्गदः। यः पन्थानम् आगतम् श्रान्तम् अतिथिम् अवमानयति, तस्य तस्मिन्नेव क्षणे धर्मः यशः श्रीश्च नश्यन्ति।" "तस्मात् द्विजश्रेष्ठ, अहम् श्रान्तः आगतः; इच्छामि त्वत्तः याचितुम्—यदि इच्छां दास्यसि, तर्हि खादामि; अन्यथा न खादामि।" इति। शाकल्यः "दत्तम्" इत्युक्त्वा, राक्षसः "खाद" इति; ततः परशुः अवोचत्— "अहम् राक्षसश्रेष्ठः परशुः अस्मि। न अहम् द्विजः, न तव शत्रुः, न वृद्धः, न श्वेतकेशः, न क्षीणः; बहूनि वर्षाणि त्वां पश्यन् स्थितः अस्मि। मम अङ्गानि ग्रीष्मे अल्पवारिणि इव शुष्यन्ति; अतः त्वां तव अनुयायिभिः सह खादिष्यामि, द्विजश्रेष्ठ।" परशोः वचः श्रुत्वा शाकल्यः उवाच— "ये महाकुले जाताः, शास्त्रवित्, ते प्रतिज्ञां सदा पूरयन्ति; न कदापि विप्रलम्भः तत्र। यथोचितं कुरु मित्र; अपि तु मम वचनं शृणु—मरणासन्नः अपि हितं वक्तव्यं पण्डितैः। अहम् ब्राह्मणः, वज्रसन्निभशरीरः; हरिः मां सर्वतः रक्षति। विष्णुः पादौ रक्षतु, जनार्दनः शिरः पातु। वराहः भुजौ रक्षतु, कूर्मराजः पृष्ठं पातु; कृष्णः हृदयं पातु, मृगः अङ्गुलीः रक्षतु। वागीशः मुखं पातु, पक्षिराजः नेत्रे, धनाध्यक्षः कर्णौ, शिवः सर्वतः पातु। सर्वत्रापदि नारायणः एव शरणं मम।" एवं उक्त्वा शाकल्यः "यथेष्टं नय वा खाद वा, राक्षसाधिप परशो, विलम्बं मा कुरु" इति अवदत्। तस्य वचनात् राक्षसः तं खादितुम् उद्यतः अभवत्; दुष्टेषु हि दयार्द्रता नापि बिन्दुः अस्ति। विकटदंष्ट्रायुक्तमुखः परशुः तत्र गतः, तं ब्राह्मणं दृष्ट्वा वचनम् उक्तवान्— "द्विजश्रेष्ठ, त्वां पश्यामि शङ्खचक्रगदाधरम्, सहस्रपादशिरोनेत्रकरं प्रभो। अद्य त्वां सर्वभूताश्रयं वेदात्मकं विश्वव्यापिनं पश्यामि; न ते पूर्वदेहम् अस्ति। तस्मात् त्वां शरणं याचे ब्रह्मन्, ज्ञानं दातुम् अर्हसि, पापनाशनं साधनं च ब्रूहि। महात्मनाम् दर्शनम् कदापि निष्फलम् न भवति; द्वेषात्, अज्ञानात्, संगात्, प्रमादात् वा सदा फलदं भवति। लोहस्य संस्पर्शात् सुवर्णत्वं यथा भवति।" एवं राक्षसस्य वचः श्रुत्वा, शाकल्यः करुणया सन्तप्तः उवाच; वरदा सरस्वती अपि तत्र वाक्यम् अवदत्— "शिघ्रं दैत्यपते, जनार्दनं स्तौहि; तव कामसिद्धये नारायणस्तुत्या अन्यः उपायः नास्ति। शृणु राक्षस, किञ्चित् कारणं लोके अस्ति; सा देवी त्वया तुष्टा, मम वचनेन तव मनसि स्थास्यति।" "एवं भवतु" इति उक्त्वा परशुः गङ्गायाम् अवगाह्य त्रैलोक्यपावन्यां शुद्धः एकचित्तः गङ्गाम् अभिमुखः स्थितः। तत्र सः दिव्यरूपां दिव्यगन्धवतीं, विश्वधारिणीं सरस्वतीं शाकल्यवाक्येन साक्षात् दृष्टवान्। सा जगतस्तमोनाशिनी, सर्वजननी, भूमिप्रभुः इति दृष्ट्वा, परशुः कृताञ्जलिः पापमुक्तः ताम् उवाच। शाकल्यः आचार्यः अवदत्— "सृष्टिकर्तारं शीघ्रं स्तौहि; तव अनुग्रहेण सा शक्ति मयि आगच्छतु" इति। सरस्वती अपि "एवं भवतु" इत्युक्त्वा तस्य अनुग्रहेण परशुः जनार्दनं स्तुत्वा। सः हरिं नानाविधैः शब्दैः स्तुत्वा, हरिः तुष्टः सन्, करुणासमुद्रः स राक्षसस्य वरं दातुम् उद्यतः। "यत् किमपि ते मनसि, तत् सर्वं सम्पद्यताम्, राक्षस" इति भगवान् अवदत्।