सर्वशस्त्रधारिणं तं दृष्ट्वा सर्वे देवा नमस्कृत्य तस्थुः, दैत्यदानवाश्च भयाकुलाः अभवन्, देवाः च कृताञ्जलयः स्थिताः। तदा स भगवान् मन्युर्भूत्वा तान् उवाच—"भव त्वं अस्माकं सेनापतिः, भगवन्। त्वया प्रदत्तराज्येन वयं शासनं भुञ्जीमहि।" अतः सर्वेषु कार्येषु त्वमेव विजेता, जयवृद्धिकरश्च; त्वमेव इन्द्रः, त्वमेव वरुणः, त्वमेव लोकपालः। अस्माकं सर्वेषां देवतानां जयार्थं प्रविश, इति। ततो मन्युः सर्वान् उवाच—"मया विना किञ्चित् नास्ति।" अहम् एव सर्वेषु प्रविष्टः, किन्तु न कोऽपि मां वेत्ति। स एव भगवान् मन्युः, यः पृथग् पृथग् रूपेण दृश्यते। स एव रुद्रस्वरूपधारी; रुद्र एव मन्युः, स एव शिवः अभवत्। यत् चलं स्थिरं वा, तत् सर्वं मन्युना व्याप्यते। तं प्राप्य सर्वे देवा युद्धे विजयिनः अभवन्; जयः, धैर्यं, ऐश्वर्यं च मन्युतः उत्पन्नम्। मन्युम् आश्रित्य विजयम् आप्त्वा, दैत्यैः सह संग्राम्य, सर्वे देवाः यथागतं प्रतिनिवृत्ताः, मन्युनैव रक्षिताः। तत्र गौतमीतीरे देवाः शिवं पूजयित्वा, क्रोधं च जयञ्च आप्नुवन्; तस्मात् तद् स्थानं मन्युतीर्थं इति प्रसिद्धम्। यः कश्चित् शुद्धभावेन तत्र मन्योरुत्पत्तिं स्मरति, स जयमवाप्नोति, न च केनापि पराजितः भवति। महामुने, मन्युतीर्थसमं पुण्यक्षेत्रं नास्ति, यत्र शंकरः स्वयं मन्युरूपेण नित्यं तिष्ठति; तत्र स्नानदानस्मरणैः सर्वकामाः लभ्यन्ते। तत्रैव सारस्वतं नाम पुण्यतीर्थम् अस्ति, सर्वाभीष्टप्रदं, शिवदं, लोकानां भोगमोक्षदं, सर्वपापनाशनं च। सर्वरोगनाशनं, सर्वसिद्धिप्रदं च तत्; तत्र कथां विस्तरेण शृणु, नारद। पुष्पोत्कटस्य पूर्वे, प्रसिद्धः शुभ्र इति गिरिः अस्ति, गौतमीदक्षिणतीरे, लोके श्रेष्ठपर्वतः। तत्रैव शुभे पुण्ये च शाकल्यो नाम ऋषिः, परमत्यागश्रीमान्, उत्तमं तपः अकरोत्। तं द्विजश्रेष्ठं तपस्विनं गौतमीतीरे वसन्तं, सर्वभूतगणाः नित्यं नमन्ति स्तुवन्ति च। स अग्निसेवायाम् अतीव निष्ठितः, वेदाध्ययनरतः, तत्र मुनिभिः, गन्धर्वैः, दिव्यैः च आत्मनः सेवितः। तस्मिन् पुण्ये पर्वते परशुर्नाम राक्षसः आसीत्, देवद्विजभीषणः, यज्ञद्वेषी, ब्राह्मणघ्नः। स वनमध्यगः, कामरूपी, कदाचित् ब्राह्मणरूपधारी, कदाचित् व्याघ्ररूपधारी दृश्यते। कदाचित् देवः, कदाचित् पशुः, कदाचित् स्त्री, कदाचित् मृगः भवति। कदाचित् बालरूपधारी, एवं स दुष्टात्मा तत्र विचरति, यत्र पण्डितो ब्राह्मणः, शाकल्यः महर्षिः वसति। स एव राक्षसश्रेष्ठः परशुः, शुद्धं उत्तमं ब्राह्मणं शाकल्यं पुनः पुनः उपसर्पति। स तमन्यथा हर्तुम् वा हन्तुम् इच्छन् अपि असफलः अभवत्। एकदा स ब्राह्मणश्रेष्ठः देवतानां सम्यक् पूजनं कृत्वा—भोजनकामः परशुः तत्र आगतः, ब्राह्मणरूपेण, कृशः शिरोग्रहीतः, जर्जरः कन्यां च काञ्चिद् आनयन्, शाकल्यं वचोऽब्रवीत्—"मां ब्राह्मन् अन्नार्थिनं विद्धि, एषा कन्या च; अतिथिसमये आगतः त्वं सिद्धोऽसि, मान्यदानेन। ये हि लोके धन्याः, येषां गृहात् अतिथयः कृतकामा निर्गच्छन्ति, जीविताः मृताः वा। यः स्वार्थाय उपनिहितं भोज्यं अतिथये ददाति, पृथिवीं दत्तां स ददाति।" इत्येतत् श्रुत्वा शाकल्यः "दास्यामि" इति प्राह; द्विजं आसने स्थाप्य, यथोक्तं परशुं च दत्तवान्। तं सम्यक् सत्कृत्य, अन्नं दत्तवान्; हस्तौ प्रक्षाल्य, परशुः वचनमुवाच। "यो दूरात् आगतम् श्रान्तम् अतिथिं पूजयति, तस्य तृप्तौ देवा अपि तृप्यन्ति; तस्यातृप्तौ विपरीतम्। अतिथि: च निन्दकश्च, एते द्वौ सर्वजनबंधवौ; निन्दकः पापं हरति, अतिथिः स्वर्गद्वारं प्रददाति। यः श्रान्तम् अतिथिं मार्गे आगतम् अवमानयति, तस्य धर्मः, कीर्तिः, श्रीः तस्मिन्नेव क्षणे नश्यन्ति। तस्मात् द्विजश्रेष्ठ, अहं श्रान्तः आगतः; इच्छां ते याचे—यदि प्रसीदसि, तर्हि खादामि, अन्यथा न।" "दत्तम्" इति शाकल्यः, "खाद" इति राक्षसः; तदा परशुः उवाच—"अहं राक्षसश्रेष्ठः।" "नाहं द्विजः, न ते रिपुः, न वृद्धः, न शिरोग्रहीतः, न कृशः; बहूनि वर्षाणि त्वां पश्यामि।" "मे अङ्गानि शुष्यन्ति, यथा ग्रीष्मे अल्पजलम्; तस्मात् त्वां तव अनुचरांश्च खादिष्यामि, द्विजश्रेष्ठ।" एवं परशोः वचनं श्रुत्वा, शाकल्यः उवाच—"ये महाकुले जाताः, सर्वशास्त्रविदः, ते सदा प्रतिज्ञां पालयन्ति; तत्र न किञ्चित् व्यतिक्रमः।" "यथोचितं कुरु, मित्र; तथापि मम वचनानि शृणु—वधसमये अपि हितं वक्तव्यम्।" "अहं ब्राह्मणः, वज्रदेहः; हरिः सर्वतो मां पातु। विष्णुः पादौ रक्षतु, जनार्दनः मम शीर्षं पातु।