विनता स्वस्य पुत्रं पक्षिराजं गरुडं सम्बोधयामास — “सर्पाः, विजयं प्राप्ताः, ते तव साक्षात् नमः कर्तुमिच्छन्ति।” ततः सर्पमाता कद्रू विनताम् इदं प्राह — “तेजस्विनं प्रति नयस्व।” गरुडः “एवम्” इति प्रत्युवाच, सर्पान् आत्मन्यारोपयामास च। सर्पसेना गरुडं समारुह्य शनैः सूर्यस्य देवस्थानं प्रति जग्मुः। सूर्यस्य तीव्रतया तापा, ते सर्पाः कम्पमाना ज्वलन्तः अभवन्। तदा सर्पाः गरुडं सम्बोध्य, “प्रतिनिवर्तस्व, बुद्धिमन्; सूर्यपक्षिणे नमः। सूर्यधामस्य पर्याप्तम्; सूर्यतेजसा दग्धाः स्मः। त्वया सह गच्छामो वा, अथवा त्वां विहाय स्वयमेव गच्छामः” इति उक्तवन्तः। तत् श्रुत्वा गरुडः “सूर्यं दर्शयिष्यामि” इति उक्त्वा, सूर्यं प्रति शीघ्रं आकाशमार्गे गतवान्। सर्पाणां शरीरेषु तापा दग्धाः, ते शतसहस्रशः तृणद्वीपे पतिताः, व्यथिता ज्वलिता अभवन्। तेषां दुःखपूर्णं क्रन्दनं भूमौ श्रुत्वा कद्रू, सर्पमाता, अत्यन्तदुःखिता, तान् सान्त्वयितुं आगता। कद्रू विनताम् इदं प्राह — “तव पुत्रः महद् दुष्कृत्यं कृतवान्, अतिवैरभावेन, यस्य शमः नास्ति। अन्यथा कर्तुं न शक्यते; सर्पाधिपः स्वामिनो आज्ञां पालयितुं आवश्यकः। यदि महर्षिः कश्यपः तेजस्वी अत्र स्यात्, तदा किञ्चिदपि अनिष्टं न स्यात्। कथं तदा मम पुत्राणां शान्तिः स्यात्, सुन्दरि?” इति उक्त्वा विनता भयभीता अभवत्। ततः विनता स्वं पुत्रं गरुडं पक्षिराजं सम्बोधयामास — “एतत् उचितं न, पुत्र; विनयेन आचरणीयम्, न तु विभूषणेन। यद् उक्तं, तत् न उचितम्; विपर्ययः न सन्नीयः। साधवः कदापि मायया न आचरन्ति, शत्रुषु अपि। विद्वांसि वा, चाण्डालः वा, चन्द्रः समं प्रकाशयति। ये अनिर्दिश्य कर्तुं अशक्ता, ते मायया अहितं कुर्वन्ति; नीचाः जनाः शक्तिहीनाः, बलात् उपायं कुर्वन्ति।” ततः विनता कद्रूम् इदं प्राह — “किम् अहं कुर्याम्, येन तव पुत्रेषु शान्तिः स्यात्? तत् करिष्यामि। वृद्धत्वम् तान् गृहीतम्; कथय, शान्तिं विधास्यामि।” कद्रू अपि विनताम् इदं उक्तवती — “रासातलजलानुलिप्ताः मम पुत्राः शान्तिं प्राप्नुयुः।” कद्रूवचनं श्रुत्वा, विनता शीघ्रं रासातलात् जलम् आनयित्वा, सर्पान् तेन अभिषिञ्चत्। ततः गरुडः शतक्रतुं मघवंतं सम्बोधयामास — “त्रैलोक्यहिताय अत्र मेघाः वर्षन्तु।” ततः वर्षदेवः वर्षं कृतवान्, सर्पेषु कल्याणम् आगतम्; रासातलजन्यं गङ्गाजलं सर्पान् पुनरुत्थापयामास। यद् गरुडेन वृद्धिदुःखनाशाय रासातलात् आनितं, यत्र सर्पाः अभिषिक्ताः, तत् सर्पालयः इति प्रसिद्धम्। रासातलात् गरुडेन आनितं जलं गङ्गाजलं, सर्वेषां पापनाशकं। यत् वृद्धिनाशनं सर्पेषु कृतम्, रासातलजन्यं गङ्गाजलं, सर्पपुनरुत्थापकं इति प्रसिद्धम्। वृद्धिदुःखनाशाय दक्षिणतीरे गङ्गायाः वंजरानदी उत्पन्ना, सा अमृतरसं वहति। रासातलजन्या गङ्गा, वृद्धिदुःखदारिद्र्यनाशिनी, सा एव मृत्युलोके प्रकटिता। यत्र एते द्वे संगच्छेते, तस्य स्थले स्मरणमात्रेण पापराशयः नश्यन्ति। यत्र स्नानदानफलम्, तस्य वर्णनं कः करोतु? तत्र शतसहस्रतीर्थानि सन्ति, इति बुधाः कथयन्ति। वंजरासंगमे तुल्यं तीर्थं अन्यत्र नास्ति; सर्वसमृद्धिदायिनी, सर्वपापनाशिनी; स्मरणमात्रेण आपदः नश्यन्ति। देवागमं नाम तीर्थं अस्ति, यत् सर्वकामफलदं, सुखदं, लोकानां भोगमोक्षप्रदं, पितृभ्यः तुष्टिदं च। तत्र घटितं यद्वृत्तान्तं, तं ते नारद, सावधानं कथयिष्यामि। तत्र देवासुरयोः धनार्थे स्पर्धा अभवत्। स्वर्गः देवानाम्, पृथिवी असुराणाम्; कर्मभूमिं गृहित्वा, असुराः सर्वत्र आसीत्। तैः यजमानान् हत्वा, देवाः यज्ञभागविहीनाः अभवन्। तदा दुःखिता देवगणाः मम समीपं आगत्य, “किम् कर्तव्यम्?” इति पृष्टवन्तः। अहं तान् देवगणान् उक्तवान् — “बलात् युद्धे असुरान् विजित्य, भूमिं, यज्ञान्, दक्षिणाः, कीर्तिं पुनः प्राप्स्यथ।” इति उक्त्वा, देवाः युद्धकामाः भूमिं प्रति गतवन्तः। दैत्याः, दानवाः, राक्षसाः, बलगर्विता, एकत्र मिलित्वा, विजयाय युद्धाय प्रयत्नवन्तः। अही, वृत्रः, बलिः, त्वष्टा, नमुचिः, शम्बरः, मायः — एते चान्ये बलगर्विता योधाः। अग्निः, इन्द्रः, वरुणः, त्वष्टा, पूषा, अश्विनौ, मरुतः, लोकपालाः — युद्धकौशलसम्पन्नाः। ते सर्वे दानवाः दक्षिणसामुद्रे स्थित्वा, दक्षिणदिशं प्रति युद्धे प्रयत्नवन्तः। त्रिकूटः, पर्वतानां श्रेष्ठः, राक्षसपुरी आसीत्; तस्मिन वनं सर्वे समागताः, दक्षिणसागरं प्रति जग्मुः। मलयपर्वते सर्वे समागताः; सा मलयराज्यभूमिः तदा देवशत्रूणां संगमस्थानं अभवत्।