लङ्कापुरी विनष्टा, राक्षसगणाः सर्वे हता, तस्याः सेवया। गौतमः, उत्तमं देवम् पूज्य, जटाधरं शिवं शरणं प्राप्तवान्। सा देवी सर्वकामदायिनी, अशुभनाशिनी, एकैव लोकशुद्धिकुशला, सर्वनदीप्रकट्स्रोतः, सावित्री च। राज्ञः वचनानि श्रुत्वा, सर्वे वानराः तत्रैव निमग्नाः, विधिवत् पूजां कृतवन्तः, सर्वलोकसंपन्नैः पुष्पैः विविधैश्च उपहारैः। ततः सर्वं विधिवत् शर्वं पूज्य, राजा तं सर्वभावयुक्तैः वाक्यैः स्तुतवान्। वानराः प्रमुदिताः, नृत्यं गीतं च कृतवन्तः। स महात्मा, प्रेमपूर्णैः सखिभिः परिवृतः, तं रात्रिं सुखेन व्यतीतवान्; शत्रुजनितं दुःखं सर्वं नष्टम्—यः गौमीं सेवते, तस्य किं दुःखम् अवशिष्यते? स आश्चर्येण स्वपरिचारकसमूहं निरीक्ष्य, हर्षेण गोदावरीं स्तुतवान्; सर्वं सेवकवर्गं सम्मान्य, रामः अतुलं सुखं प्राप्तवान्। तत्र तृप्तिः न प्राप्ता, स किंचित् कालं तत्रैव वासं कर्तुम् इच्छति; चत्वारि रात्र्यः पुनः तत्रैव स्थातुं, ततः पश्चात् अयोध्यां गन्तुम् निश्चयः। वानराः तस्य वचनं अनुमोदितवन्तः; ततः, परमेश्वरं पूज्य, चत्वार्यः रात्र्यः तत्रैव वासं कृतवन्तः, ततः भ्रातृप्रियं पुण्यस्थानं गतवन्तः। तत्र प्रसिद्धः सिद्धेश्वरः, यस्य शक्त्या दशाननः विजितः; तत्र पञ्च दिनानि, प्रत्येकः स्वस्थापितं लिङ्गं पूजितवान्। तत्र हनुमान्, पवनसुतः, राजानुगतः सेवा कृतवान्; गन्तुं समायत्ते, राजा हनुमन्तं उक्तवान्—"सर्वाणि लिङ्गानि अपाकरोतु।" मया संस्थापितानि, श्रेष्ठमन्त्रज्ञैः, शंकरसेवकैः च, तानि न अपाकर्तव्यानि; परशंकरस्य पूजा न विहेतव्या, न च बाह्यकर्माणि भवपूजायाम् मिश्रयितव्यानि। यः अवज्ञाय शिवलिङ्गस्य विधिपूजां न करोति, तस्य शुभवेष्यपि, शस्त्रपर्णयोः जन्म भवति; श्रद्धाहीनाः कर्तव्यं न साधयन्ति। रामस्य आदेशेन, तैः जनैः, यमसेवकैः, यथायोग्यं सर्वदुःखेषु पच्यन्ते; पवनसुतः तत्र गतवान्, बाहुभिः लिङ्गं न उपरक्तुं शशाक। ततः, पुच्छेन गृहित्वा लिङ्गं अपाकर्तुम् इच्छन्, हनुमान् तं लिङ्गं आवृत्य, न शशाक; तादृशं महद् अद्भुतं रामस्य वानरराजस्य च अभवत्। को वा महेशस्थापितं महाशक्तिलिङ्गं प्रचलयितुं शक्नोति? तद् अचलम् दृष्ट्वा, राजा महाबलः ततः शीघ्रं निर्गतः। ततः ब्राह्मणान् आमंत्र्य, पूजां कृत्वा, प्रदक्षिणं च कृत्वा, रामचन्द्रः शुद्धहृदयः, सर्वैः सखिभिः सह, तानि लिङ्गानि प्रणम्य। तद् पुण्यस्थानं, किष्किन्धावासिभिः अग्रगण्यैः सेवितम् अभवत्; तत्र स्नानमात्रेण महापापानि नश्यन्ति—नात्र संशयः। रामः पुनः भक्त्या गङ्गां प्रणम्य, "मम कृपां कुरु, मातः गौतमी," इति उक्तवान्; चित्ते पुनः पुनः विस्मितः, तां निरीक्ष्य प्रणम्य। तस्मात् देवाः किष्किन्धातीर्थं परमपवित्रं इति घोषयन्ति; यः श्रद्धया पठति, स्मरति, शृणोति, पापात् विमुक्तः भवति—स्नाने दाने च किम् अधिकम्! ततः व्यासतीर्थं नाम पुण्यस्थानं, प्रचेतेसपुत्रस्य, परमं पुण्यं, सर्वसिद्धिप्रदं। मम दश मनसः पुत्राः, जगत्कर्तारः, अन्तं ज्ञातुम् इच्छन्तः, पृथिव्यां स्वतेजसा प्रवृत्ताः। पुनः पुनः सृष्टाः, पुनः पुनः प्रवृत्ताः; मया अन्वेषिताः, न प्रत्यागताः—यः गतः, स एव नष्टः। ततः अंगिरसः महर्षयः, दिव्याः, वेदवेदाङ्गतत्त्वविदः, सर्वशास्त्रनिपुणाः, जाताः। अंगिरसात् अनुज्ञां लब्ध्वा, तं नमस्कृत्य, सर्वे तपोधनाः, दृढव्रताः, मातरं न पृच्छित्वा, निर्गताः। माता सर्वेभ्यः गुरुभ्यः अपि अधिका पूज्या; ततो नारदस्य माता क्रोधात् पुत्रान् शप्तवती। "ये पुत्राः मम अवज्ञाय, सर्वथा तपः कर्तुम् गतवन्तः—तेषां सिद्धिः न भविष्यति।" विविधेषु स्थानेषु अन्वेष्य, तैः तपः सिद्धिः न प्राप्ता; सर्वत्र विघ्नाः अनुगता। क्वचित् राक्षसैः, क्वचित् मानुषैः, क्वचित् स्त्रीभिः, क्वचित् स्वदेहदोषैः विघ्नाः उत्पन्नाः। एवं विचरन्तः, सर्वे अगस्त्यं, तपोनिधिं, घटजं, जगद्गुरुं, प्राप्तवन्तः। अंगिरसवंशजाः, अग्निसंभाविताः, दक्षिणदिक्पतिं शान्तं विनीतं नमस्कृत्य, पृच्छितुम् उद्युक्ताः। "भगवन्, कस्य दोषात् अस्माकं तपः न सिद्ध्यति, यद्यपि विविधैः उपायैः पुनः पुनः कृतम्?" "किं कर्तव्यम्? कः उपायः तपस्यां? ब्रह्मन्, साधनं वद; त्वं तपसि श्रेष्ठः।" "त्वं बुद्धिमतां मध्ये प्रसिद्धः, वक्तृणां मध्ये अग्रगण्यः; शमिनां मध्ये सदा शान्तः, दयालुः, हितकारी च।" "क्रोधरागविवर्जितः, अतः यद् इच्छसि तद् वद। ये अहंकारिणः, दयाहीनाः, गुरुसेवायाः अवज्ञायुक्ताः, असत्यवदः, क्रूराः—ते सत्यम् न जानन्ति।" अगस्त्यः, क्षणं ध्यानं कृत्वा, शनैः सर्वान् उक्तवान्—"यूयं शान्तचित्ताः, ब्रह्मणा सृष्टाः प्रजापतयः; तथापि तपः अल्पम् अभवत्—अपत्यमूलं स्मरन्तु।" "ये पूर्वं ब्रह्मणा सृष्टाः, सुखं प्राप्तवन्तः, ये पुनः अन्वेषणाय प्रवृत्ताः, ते अपि अंगिरसवंशजाः अभवत्।" "यूयम् अपि यथाकालं पुनः पुनः प्रवृत्ताः; प्रजापतेः अपि अधिकाः भविष्यथ, न संशयः।" "गङ्गायाः, त्रैलोक्यपावन्याः, तपः कर्तुं गच्छतु; शिवप्रियायाः गङ्गायाः, अन्यः उपायः नास्ति।" "तत्र पुण्यस्थले, आश्रमे, ज्ञानदं पूज्य, स महात्मा सर्वविचिकित्सां निवारयिष्यति; सत्गुरुं विना, कस्यापि सिद्धिः न भवति।" एवं पुण्यकथायाः प्रवाहः, शास्त्रवचनानुसारः, श्रद्धया श्राव्यः।